Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, και πολλά άλλα ηγετικά στελέχη, καθώς και διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, έχουν σκοτωθεί από αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, ωστόσο το καθεστώς συνεχίζει να λειτουργεί εν μέσω του πολέμου που άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου.
Το Reuters παρουσιάζει ένα «οδηγό» όσον αφορά στο ποιοι έχουν εξουσία και επιρροή στο Ιράν αυτή τη στιγμή, σε ένα «οικοδόμημα» που έχει εξαντληθεί μεν, αντέχει ακόμα δε.
Ανώτατος ηγέτης: Τι εξουσία έχει στ’αλήθεια
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε σε ένα από τα πρώτα πλήγματα του πολέμου. Ήταν στο αξίωμα από το 1989 και είχε τον τελευταίο λόγο σε όλα τα μεγάλα θέματα. Στο πλαίσιο της επίσημης ιρανικής ιδεολογίας, ο ανώτατος ηγέτης είναι κληρικός που έχει την εξουσία για λογαριασμό του 12ου ιμάμη του σιιτικού Ισλάμ, που εξαφανίστηκε τον 9ο αιώνα. Το γραφείο του ανώτατου ηγέτη, γνωστό ως «μπαϊτ», έχει πολυάριθμο προσωπικό που παρακολουθεί άλλα τμήματα της κυβέρνησης, της χώρας, επιτρέποντας στον ανώτατο ηγέτη να παρεμβαίνει παντού.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, κληρονόμησε το αξίωμα από τον πατέρα του, καθώς και τις επίσημες εξουσίες του, ωστόσο δεν έχει τον «αυτόματο» βαθμό εξουσίας που είχε εκείνος. Ακόμη, εξαρτάται από τους σκληροπυρηνικούς Φρουρούς της Επανάστασης. Τραυματίστηκε στα πλήγματα, καθώς χαρακτηρίζεται στην κρατική τηλεόραση ως «τζανμπάζ» (τραυματίας βετεράνος) της σύγκρουσης. Δεν έχει θεαθεί σε νέα φωτογραφία ή βίντεο και έχει βγάλει μόνο δύο γραπτές ανακοινώσεις.
Ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ενισχύουν την επιρροή τους εδώ και δεκαετίες, ωστόσο εν μέσω του πολέμου και μετά την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ έχουν αναλάβει ακόμα πιο κεντρικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Ετοιμάζονταν εδώ και καιρό να δεχτούν πλήγματα «αποκεφαλισμού» και, ως οργανισμός, η δομή τους παραπέμπει σε «μωσαϊκό», με πολλούς αντικαταστάτες έτοιμους για το κάθε διοικητικό στέλεχος- ενώ κάθε μονάδα είναι ικανή να επιχειρεί ανεξάρτητα, βάσει προκαθορισμένων σχεδίων. Πολλοί υψηλόβαθμοι διοικητές τους σκοτώθηκαν νωρίς – και υπενθυμίζεται ότι πολλοί είχαν σκοτωθεί και πέρυσι, στον Πόλεμο των 12 Ημερών- ωστόσο έχουν αντικατασταθεί από άλλα, έμπειρα στελέχη, που ως τώρα φαίνονται ικανά να διαχειρίζονται την πολεμική προσπάθεια.
Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα του Reuters, η αντοχή αυτή αντανακλά το διοικητικό βάθος ενός οργανισμού που έπαιξε σημαντικό ρόλο στον πόλεμο με το Ιράκ το 1980-1988 και ηγήθηκε της εμπλοκής του Ιράν σε άλλες συγκρούσεις ανά τη Μέση Ανατολή για δεκαετίες.
Ποιος είναι ο ρόλος της πολιτικής ηγεσίας
Το πολιτικό σύστημα του Ιράν συνδυάζει την εξουσία των κληρικών με αυτήν ενός εκλεγμένου προέδρου και ενός κοινοβουλίου. Μαζί με τους Φρουρούς της Επανάστασης, όλοι έχουν τους ρόλους τους. Η εξόντωση του Αλί Λαριτζανί, συμβούλου του Αλί Χαμενεΐ, ήταν σημαντικό χτύπημα για τις ιρανικές αρχές, λόγω της εμπειρίας του, των ικανοτήτων του στη διαχείριση των διαφορετικών κέντρων εξουσίας στο Ιράν και της ικανοτήτων στις διαπραγματεύσεις με το εξωτερικό. Υπάρχουν και άλλα έμπειρα στελέχη που παραμένουν ζωντανά, μα τα πιο ισχυρά που θα μπορούσαν να αναλάβουν τις θέσεις του Λαριτζανί και άλλων νεκρών στελεχών ίσως να είναι πιο σκληροπυρηνικά από τους προκατόχους τους.
9 «δυνατά» ονόματα
Αχμάντ Βαχίντι, επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης: Ανέλαβε το πόστο μετά τους θανάτους των δύο προκατόχων του. Είναι στους Φρουρούς εδώ και χρόνια, πολέμησε στον πόλεμο Ιράν- Ιράκ, είχε ηγηθεί της Δύναμης Κουντς και έχει διατελέσει υπουργός Άμυνας.
Εσμαήλ Καάνι, επικεφαλής της Δύναμης Κουντς: Μια «σκιώδης» φυσιογνωμία που έχει επιβλέψει τις σχέσεις του Ιράν με τα υποχείρια/ proxies του ανά την ευρύτερη περιοχή από το 2020, μετά τον θάνατο του Κασέμ Σολεϊμανί σε αμερικανική επίθεση.
Αλιρεζά Τανγκσίρι, επικεφαλής του ναυτικού των Φρουρών: Έμπειρος διοικητής, στο συγκεκριμένο πόστο από το 2018. Θεωρείται ότι έχει παίξει ρόλο στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Μοχάμαντ Μπακέρ Καλιμπάφ, πρόεδρος της Βουλής: Πρώην αξιωματικός των Φρουρών, δήμαρχος της Τεχεράνης και υποψήφιος για την προεδρία- ίσως να είναι η ισχυρότερη πολιτική προσωπικότητα που παραμένει εν ζωή. Τις τελευταίες εβδομάδες ακούγεται όλο και περισσότερο και έχει αναφερθεί ότι συνομιλεί με τις ΗΠΑ.
Αγιατολάχ Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζέι, επικεφαλής της Δικαιοσύνης: Πρώην επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών, του έχουν επιβληθεί κυρώσεις για τον ρόλο του στην καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων του 2009. Θεωρείται σκληροπυρηνικός.
Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν: Η προεδρία στο Ιράν δεν έχει την ισχύ που είχε κάποτε, μα ο Πεζεσκιάν παραμένει ο πιο υψηλόβαθμος εκλεγμένος αξιωματούχος στο Ιράν. Παρόλα αυτά, η επιρροή του έχει όρια, καθώς νωρίτερα μέσα στον μήνα αποδοκιμάστηκε από τους Φρουρούς της Επανάστασης επειδή ζήτησε συγγνώμη από τις χώρες του Κόλπου για τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον τους, οπότε αναγκάστηκε να ανακαλέσει μερικώς τα σχόλιά του.
Σαΐντ Τζαλίλι, πρώην επικεφαλής Ανώτατης Εθνικής Ασφαλείας: Βετεράνος του πολέμου με το Ιράκ και μια από τις πιο σκληροπυρηνικές φιγούρες της ιρανικής πολιτικής. Ήταν υποψήφιος για την προεδρία το 2024 και έχει διατελέσει διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί, μέλος του Συμβουλίου των Φυλάκων: Το Συμβούλιο των Φυλάκων επιλέγει ποιοι υποψήφιοι θα αποκλείονται από τις εκλογές. Ο Αραφί είναι κορυφαίο στέλεχός του και ήταν ένα από τα μέλη του μεταβατικού συμβουλίου που ανέλαβε την ηγεσία του Ιράν μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ.
Αμπάς Αρακτσί, υπουργός Εξωτερικών: Βετεράνος διπλωμάτης, με μακρά εμπειρία στις διαπραγματεύσεις με τη Δύση, τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς και τις άλλες αραβικές χώρες.
Με πληροφορίες από Reuters
