Μια σταδιακή μετατόπιση του Ρεύματος του Κόλπου (Gulf Stream)* προς τα βόρεια δείχνει ότι η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία (Atlantic Meridional Overturning Circulation)* (AMOC), το σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που κρατά την Ευρώπη ζεστή, εξασθενεί, προειδοποιούν επιστήμονες. Νέα μοντέλα προσομοίωσης υποδεικνύουν ότι μια απότομη μετατόπιση του ρεύματος θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια επικείμενη και καταστροφική κατάρρευση του συστήματος.
Η AMOC μεταφέρει ζεστό και αλμυρό νερό από τις τροπικές περιοχές προς τη βορειοδυτική Ευρώπη, όπου ψύχεται και βυθίζεται, επιστρέφοντας νότια κατά μήκος του πυθμένα του ωκεανού.
Το Gulf Stream, τμήμα αυτού του συστήματος που ξεκινά από τον Κόλπο του Μεξικού και ακολουθεί την ανατολική ακτή των ΗΠΑ, έχει ήδη μετακινηθεί περίπου 50 χιλιόμετρα βόρεια μέσα σε 30 χρόνια, σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα.
«Αυτό είναι κάτι που μπορούμε να μετρήσουμε», λέει ο René van Westen του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης. «Είναι πολύ πιθανό να αντανακλά το γεγονός ότι η AMOC εξασθενεί».
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι μια ξαφνική μετατόπιση του Gulf Stream θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρώιμος δείκτης επικίνδυνης κατάρρευσης, προσφέροντας στην Ευρώπη χρόνο να προετοιμαστεί. Ωστόσο, οι προβλέψεις για το πότε μπορεί να συμβεί η κατάρρευση κυμαίνονται από δεκαετίες έως αιώνες, και η πραγματική συμπεριφορά του συστήματος μπορεί να διαφέρει από τα μοντέλα.
Η κατάρρευση της AMOC θα είχε δραματικές συνέπειες για το κλίμα της Ευρώπης: το Λονδίνο θα μπορούσε να βιώσει κύματα ψύχους έως -20°C, ενώ το Όσλο της Νορβηγίας θα έφτανε σε -48°C. Ορισμένοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η τήξη των πάγων της Γροιλανδίας μπορεί να επιταχύνει αυτή την διαδικασία.
«Αν η εξασθένιση της AMOC συμβαίνει νωρίτερα από ό,τι προβλέπουν τα κλιματικά μοντέλα, τότε οι πιθανότητες να φτάσουμε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής είναι μεγαλύτερες από ό,τι πιστεύαμε», λέει ο Stefan Rahmstorf του Πανεπιστημίου του Πότσνταμ.
Η νέα μελέτη προσφέρει ένα σαφές σήμα έγκαιρης προειδοποίησης: η παρακολούθηση της πορείας του Gulf Stream μπορεί να δείξει εγκαίρως πότε το σύστημα βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση – ένα εργαλείο που θα μπορούσε να σώσει ζωές και να προετοιμάσει την Ευρώπη για ακραίες καιρικές συνθήκες.
…………….
- Το Ρεύμα του Κόλπου, μαζί με τη βόρεια προέκτασή του, είναι ένα ισχυρό, θερμό και ταχύ ρεύμα του Ατλαντικού Ωκεανού που δημιουργείται στον Κόλπο του Μεξικού. Βγαίνει στον ωκεανό, από τα Στενά της Φλόριντας και ακολουθεί τις ανατολικές ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών και της Νέας Γης πριν διασχίσει τον Ατλαντικό Ωκεανό. Σε συντεταγμένες περίπου 30° Δ, 40° Β, χωρίζεται στα δύο και το βόρειο τμήμα κατευθύνεται προς τη Βόρεια Ευρώπη, ενώ το νότιο προς τα ανοιχτά της Δυτικής Αφρικής. Το Ρεύμα του Κόλπου επηρεάζει το κλίμα της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ και του Καναδά, αλλά και αυτό της Δυτικής Ευρώπης, της Ιρλανδίας και της Νορβηγίας.Αυξάνει τη θερμοκρασία του νερού,την περιεκτικότητά του σε αλάτι κ.ά.,με αποτέλεσμα να παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του κλίματος. Ο Ατλαντικός ωκεανός επηρεάζει με τα θερμά του ρεύματα, όπως το ρεύμα του κόλπου, τις παραθαλάσσιες ευρωπαϊκές χώρες που βρέχονται από αυτόν, π.χ. Ιρλανδία, Γαλλία, Ισπανία, κτλ. Το πιο σημαντικό είναι ότι σε αυτόν δημιουργούνται πλούσια σε υγρασία σύννεφα που δίνουν σημαντικές βροχές στη βορειοδυτική Ευρώπη. Ο Ατλαντικός δημιουργεί αυτό που ονομάζουμε ωκεάνιο κλίμα.
Τα νερά του Κόλπου είναι 10-12°C θερμότερα από τα νερά του Ατλαντικού Ωκεανού
** Πρόκειται για ένα κρίσιμο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων (που περιλαμβάνει το Ρεύμα του Κόλπου) το οποίο μεταφέρει θερμό νερό από τις τροπικές περιοχές προς τον Βόρειο Ατλαντικό, ρυθμίζοντας το κλίμα της Ευρώπης
Βασικές Πληροφορίες:
Λειτουργία: Ζεστά, αλμυρά νερά κινούνται επιφανειακά βόρεια, ψύχονται, γίνονται πιο πυκνά και βυθίζονται, επιστρέφοντας νότια στα βάθη.
Σημασία: Διατηρεί το ήπιο κλίμα της Ευρώπης και ανακατανέμει τη θερμότητα στον πλανήτη.
Κίνδυνος: Λόγω της κλιματικής αλλαγής και της τήξης των πάγων, το σύστημα αποδυναμώνεται, με επιστήμονες να προειδοποιούν για πιθανή κατάρρευση, η οποία θα προκαλούσε ακραίες κλιματικές αλλαγές.
Πηγή έρευνας: Nature Communications Earth & Environment, DOI: 10.1038/s43247-026-03309-1
Με πληροφορίες από το Newscientist
