Τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες αναμένεται να ξεκαθαρίσει η κατεύθυνση που θα ακολουθήσει το Ιράν μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, με τους ανώτατους κληρικούς της χώρας να καλούνται να αποφασίσουν εάν θα επιδιωχθεί διπλωματική αποκλιμάκωση ή περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, στον απόηχο των πρόσφατων αεροπορικών πληγμάτων.
Πολλοί από τους μέχρι πρότινος πιθανούς διαδόχους φέρονται να σκοτώθηκαν την πρώτη ημέρα του πολέμου, γεγονός που περιορίζει τις επιλογές. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παραδέχθηκε ότι «δεν θα είναι κανείς από αυτούς που σκεφτόμασταν, γιατί είναι όλοι νεκροί».
Μεταξύ των επικρατέστερων σεναρίων διαδοχής ξεχωρίζουν τέσσερα πρόσωπα, σύμφωνα με την Telegraph, με διαφορετικές στρατηγικές για το μέλλον της χώρας.
Αλιρεζά Αραφί – Πιθανή πορεία προς κατάπαυση του πυρός
Ο 67χρονος κληρικός Αλιρεζά Αραφί, μέλος του προσωρινού συμβουλίου ηγεσίας, θεωρείται η επιλογή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί μετέφερε στον Ομάν ότι η Τεχεράνη είναι «ανοιχτή σε κάθε σοβαρή προσπάθεια» για να σταματήσει η κλιμάκωση, δίνοντας το πρώτο διπλωματικό σήμα.
Ο Αραφί ελέγχει τα θεολογικά σεμινάρια και τη θρησκευτική εκπαίδευση στο Ιράν, γεγονός που του προσδίδει ισχυρή κληρική νομιμοποίηση. Η επίσκεψή του στη Μόσχα το 2023 και οι συνομιλίες για εκτεταμένη συνεργασία με τη Ρωσία υποδηλώνουν πιθανή εξωτερική στήριξη.
Σε αυτό το σενάριο, ο Αραφί θα λειτουργούσε ως συμβολική θρησκευτική μορφή, ενώ η πραγματική εξουσία θα περνούσε στην οικογένεια Λαριτζανί. Οι αδελφοί Αλί και Σαντέκ Λαριτζανί θα διαχειρίζονταν τις διαπραγματεύσεις — πιθανώς με διαμεσολάβηση του Ομάν — για μια συμφωνία που θα τερμάτιζε τα πλήγματα, θα διατηρούσε περιορισμένη πυρηνική δυνατότητα και θα απέτρεπε αλλαγή καθεστώτος. Ωστόσο, σκληροπυρηνικοί κύκλοι, διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης και κληρικοί που έχουν εκδώσει φετφά για εκδίκηση ενδέχεται να αντιδράσουν.
Μοχαμάντ Μεχντί Μιρμπαγκερί – Πορεία προς πλήρη σύγκρουση
Ο 66χρονος κληρικός Μοχαμάντ Μεχντί Μιρμπαγκερί εκπροσωπεί το πιο ριζοσπαστικό ιδεολογικό ρεύμα. Σε τηλεοπτική του δήλωση είχε αναφέρει ότι «ακόμη κι αν σκοτωθεί ο μισός πληθυσμός του κόσμου, αξίζει για να επιτευχθεί ο στόχος της θεϊκής εγγύτητας».
Η επιλογή του θα σήμαινε απόρριψη κάθε διαπραγμάτευσης και συνέχιση της σύγκρουσης ανεξαρτήτως συνεπειών. Στο σενάριο αυτό, το Ιράν θα συνέχιζε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά αμερικανικών και ισραηλινών στόχων, με παράλληλη διατήρηση πιέσεων σε ενεργειακές υποδομές του Κόλπου.
Σαντέκ Λαριτζανί – Ρεαλιστική επιβίωση
Ο 64χρονος Σαντέκ Λαριτζανί, επικεφαλής του Συμβουλίου Διαγνωστικής Σκοπιμότητας, θεωρείται επιλογή συνέχειας και ελεγχόμενης μετάβασης. Παρά το σκληροπυρηνικό του παρελθόν, έχει υιοθετήσει σε ορισμένα ζητήματα πιο πραγματιστικές θέσεις.
Σε αυτό το σενάριο, η Συνέλευση των Ειδικών θα μπορούσε να τον επιλέξει ως διάδοχο, με στόχο τη θεσμική συνέχεια και την αποφυγή ακραίας κλιμάκωσης. Θα επιδίωκε ισορροπία μεταξύ διπλωματίας και περιορισμένης στρατιωτικής πίεσης.
Μοτζτάμπα Χαμενεΐ – Σενάριο στρατιωτικής επιβολής
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του εκλιπόντος ηγέτη, θεωρείται πιθανός διάδοχος με στήριξη στρατιωτικών κύκλων. Εάν δεν επιτευχθεί πολιτική συναίνεση, οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να προωθήσουν την επιλογή του, οδηγώντας σε καθεστώς πιο στρατιωτικοποιημένης διακυβέρνησης.
Η τελική επιλογή θα καθορίσει αν το Ιράν θα κινηθεί προς συμβιβασμό ή σε παρατεταμένη σύγκρουση με σημαντικές γεωπολιτικές επιπτώσεις για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
