Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε δεκάδες ηγέτες από χώρες ανά τον κόσμο να μπουν στην πρωτοβουλία του για το «Συμβούλιο Ειρήνης», με σκοπό την επίλυση συγκρούσεων διεθνώς, μα, σύμφωνα με το Reuters, διπλωμάτες λένε ότι θα έβλαπτε τη δουλειά των Ηνωμένων Εθνών.
Κάποιοι παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ έχουν τηρήσει συγκρατημένη στάση και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν απορρίψει την πρόταση, άλλοι, μεταξύ των οποίων χώρες που για πολύ καιρό δεν είχαν και τις καλύτερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον, όπως η Λευκορωσία, έχουν δεχτεί.
Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ
Ο Τραμπ είχε προτείνει για πρώτη φορά το «Συμβούλιο Ειρήνης» τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν ανακοίνωσε το σχέδιό του για τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Αργότερα αποσαφήνισε ότι το σχέδιο θα επεκτεινόταν πέρα από τη Γάζα και θα αφορούσε και σε άλλες συγκρούσεις ανά τον κόσμο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος θα είναι η πρώτος πρόεδρος και θα στις αρμοδιότητες του συμβουλίου θα είναι η προώθηση της ειρήνης ανά τον κόσμο και οι προσπάθειες επίλυσης συγκρούσεων, σύμφωνα με αντίγραφο του προσχεδίου που είδε το Reuters. Οι χώρες – μέλη θα περιορίζονται σε τριετείς θητείες εκτός αν πληρώνουν ένα δισεκατομμύριο δολάρια η καθεμία για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του συμβουλίου και την απόκτηση μόνιμης θέσης, σύμφωνα με τη σχετική χάρτα.
Ο Λευκός Οίκος κατονόμασε τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ Στίβεν Γουΐτκοφ, τον πρώην πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ως μέλη του ιδρυτικού Εκτελεστικού Συμβουλίου της πρωτοβουλίας.
Ποιες χώρες έχουν δεχτεί την πρόσκληση
Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου είπε την Τετάρτη πως περίπου 35 ηγέτες είχαν δεχτεί ως τώρα να μπουν στο συμβούλιο από τις περίπου 50 προσκλήσεις που είχαν αποσταλεί. Μεταξύ αυτών ήταν χώρες της Μέσης Ανατολής όπως το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, η Ιορδανία, το Κατάρ και η Αίγυπτος. Η Τουρκία και η Ουγγαρία, οι ηγέτες των οποίων έχουν καλλιεργήσει καλές προσωπικές σχέσεις με τον Τραμπ, έχουν επίσης συμφωνήσει να συμμετέχουν, όπως και το Μαρόκο, το Πακιστάν, η Ινδονησία, το Κόσοβο, το Ουζμπεκιστάν, το Καζακστάν, η Παραγουάη και το Βιετνάμ. Άλλες χώρες που δέχτηκαν ήταν η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, που είχαν υπογράψει ειρηνευτική συμφωνία τον περασμένο Αύγουστο μετά από συνάντηση με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ενώ ο Λευκορώσος πρόεδρος Αλεξάντερ Λουκασένκο, που εδώ και χρόνια αντιμετωπίζεται από τη Δύση ως παρίας λόγω της στήριξης στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα του, αποδέχτηκε και αυτός την πρόσκληση, εντός ενός ευρύτερου πλαισίου βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ Μινσκ και Ουάσινγκτον.
Η Ρωσία, που επίσης είδε βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ επί Τραμπ, δεν έχει αποσαφηνίσει ακόμα αν θα δεχτεί – ούτε και η Κίνα, που έχει έρθει επανειλημμένα σε αντιπαράθεση με τον Τραμπ. Σημειώνεται πως και οι δύο χώρες είναι μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με δύναμη βέτο, οπότε, όπως τονίζει το Reuters, είναι αναμενόμενο να τηρούν προσεκτική στάση απέναντι σε πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την επιρροή τους στο συγκεκριμένο σώμα.
Ο Τραμπ πάντως, ο οποίος έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στον ΟΗΕ, υποβάθμισε τις ανησυχίες για αντικατάστασή του από το «Συμβούλιο Ειρήνης», λέγοντας πως «πιστεύω ότι πρέπει να αφήσετε τα Ηνωμένα Έθνη να συνεχίζουν, επειδή οι δυνατότητες είναι τόσο μεγάλες».
Ποιοι αρνήθηκαν- Η θέση της Ελλάδας
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, τόνισε πως η Ελλάδα εκφράζει την επιφύλαξη της ως προς την συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ειρήνης που προτείνει ο Αμερικανός πρόεδρος και θα συνταχθεί με την Ευρώπη. Σημείωσε ότι υπάρχει το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σύμφωνα με το οποίο το Συμβούλιο θα αναφέρεται στη Γάζα και θα επιλύει προβλήματα στην περιοχή της Γάζας. Όπως είπε ο κ.Γεραπετρίτης, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Action 24, η πρόταση που ήρθε δεν αφορά μόνο τη Γάζα αλλά τις διενέξεις συνολικά και έχει μόνιμα χαρακτηριστικά, και κατά συνέπεια υπάρχει απόσταση μεταξύ του ψηφίσματος και του Συμβουλίου Ειρήνης.
Η θέση της ΕΕ στην παρούσα φάση είναι να μην συνταχθεί με το Συμβούλιο Ειρήνης είπε ο ΥΠΕΞ και τόνισε ότι η Ελλάδα θα κρίνει ανάλογα, και χωρίς να αγνοεί την πραγματικότητα θα συνταχθεί με τους Ευρωπαίους. Η χώρα μας δεν θα αποστεί από την ΕΕ, θα είναι παρούσα και εάν υπάρξουν διαφοροποιήσεις στην ΕΕ «θα το αξιολογήσουμε» είπε ο κ.Γεραπετρίτης. Παράλληλα, χαρακτήρισε «εξαιρετική την στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ» είπε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να την καλλιεργεί, ενώ σημείωσε ότι η Γροιλανδία ανήκει σε κράτος μέλος της ΕΕ και η απειλή κατά της κυριαρχίας της θα βρει απέναντι την ΕΕ. Τόνισε επίσης ότι η Ελλάδα θα σταθεί στο πλευρό της χώρας της ΕΕ που στο μέλλον θα βάλλεται ή θα απειλείται.
Γενικότερα, πολλοί παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει προσεκτική στάση, εν μέσω των εντάσεων για τη Γροιλανδία, τους δασμούς και άλλα ζητήματα. Η Νορβηγία και η Σουηδία αρνήθηκαν, ενώ ο Ιταλός υπουργός Οικονομίας, Τζιανκάρλο Τζιορτζέτι, είπε πως η ένταξη φαινόταν προβληματική. Η ιταλική Corriere della Sera ανέφερε πως η ένταξη σε μια ομάδα της οποίας ηγείται ο ηγέτης μιας άλλης χώρας θα παραβίαζε το Σύνταγμα της Ιταλίας.
Η Γαλλία επίσης σκοπεύει να μη δεχτεί την πρόσκληση, είπε πηγή κοντά στον πρόεδρο Μακρόν. Ο Καναδάς είπε πως συμφωνεί «επί της αρχής» να μπει μα οι λεπτομέρειες αποσαφηνίζονται ακόμα. Άλλοι σημαντικοί σύμμαχοι, όπως η Βρετανία, η Γερμανία και η Ιαπωνία δεν έχουν τοποθετηθεί με σαφήνεια, αν και εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης είπε ότι ο καγκελάριος Μερτς δεν θα παρευρισκόταν σε τελετή υπογραφών για το συμβούλιο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.
Η Ουκρανία είπε ότι οι διπλωμάτες της εξέταζαν την πρόσκληση, μα ο πρόεδρος Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι θα του ήταν δύσκολο να φανταστεί να είναι σε κάποιο συμβούλιο μαζί με τη Ρωσία μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου. Ο Πάπας Λέων, ο πρώτος Αμερικανός πάπας και επικριτής κάποιων πολιτικών του Τραμπ, έχει προσκληθεί και εξετάζει την πρόταση, ανακοίνωσε το Βατικανό την Τετάρτη.
Τι αρμοδιότητες θα έχει το Συμβούλιο
Το Συμβούλιο Ασφαλείας είχε δώσει «πράσινο φως» για το Συμβούλιο Ειρήνης μα μόνο ως το 2027 και συγκεκριμένα για τη Γάζα. Η Ρωσία και η Κίνα απείχαν, υποστηρίζοντας πως το ψήφισμα που είχε συνταχθεί από τις ΗΠΑ δεν έδινε στον ΟΗΕ ξεκάθαρο ρόλο στο μέλλον της Γάζας.
Το ψήφισμα καλωσόριζε τη δημιουργία του συμβουλίου ως μεταβατικής διοίκησης που θα «δημιουργήσει το πλαίσιο και θα συντονίσει τη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη της Γάζας» στο πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ, μέχρι η Παλαιστινιακή Αρχή να ανασχηματιστεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Έχει ζητηθεί επίσης η δημιουργία μιας προσωρινής Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης στη Γάζα. Το συμβούλιο πρέπει να αναφέρει στο Συμβούλιο Ασφαλείας την πρόοδό του κάθε έξι μήνες.
Πέρα από τη Γάζα, παραμένει άγνωστο τι νομικές εξουσίες ή μέσα επιβολής θα έχει το Συμβούλιο Ειρήνης ή πώς θα συνεργάζεται με τον ΟΗΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς. Σύμφωνα με τη χάρτα του, ο πρόεδρός του, ο Τραμπ, θα έχει εκτενείς εκτελεστικές εξουσίες, περιλαμβανομένης της δυνατότητας άσκησης βέτο σε αποφάσεις και απομάκρυνσης μελών – αν και θα υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί. Επίσης, θα αναλαμβάνει «ειρηνευτικές λειτουργίες σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».
Με πληροφορίες από Reuters, ΕΡΤnews, Action24
