Με μια ομιλία που κινήθηκε από την αμερικανική εσωτερική πολιτική έως τις πιο ωμές γεωπολιτικές διεκδικήσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αμετακίνητος στις θέσεις του για τη Γροιλανδία και ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους. Το μήνυμα που ήθελε να στείλει ήταν σαφές. Η ένταση στις διατλαντικές σχέσεις δεν είναι συγκυριακή, αλλά δομική.
Ενδεικτικό του τόνου της ομιλίας του ήταν το εκτενές μέρος που αφιέρωσε στη Γροιλανδία, την οποία περιέγραψε ως ζωτικής σημασίας για την εθνική και στρατηγική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, χαρακτηρίζοντάς την ειρωνικά «ένα κομμάτι πάγου», ενώ ζήτησε άμεσες διαπραγματεύσεις για την απόκτησή της. Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι «θα το θυμόμαστε» αν η απάντηση είναι αρνητική, διαβεβαιώνοντας ωστόσο ότι δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία, την ώρα που υπογράμμισε με έμφαση την υπεροχή της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αφιέρωσε σημαντικό μέρος της ομιλίας του στην προβολή του απολογισμού της δικής του διακυβέρνησης. Υποστήριξε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες τα πάνε καλύτερα από ποτέ», κάνοντας λόγο για ισχυρή οικονομία, μείωση φόρων και επιστροφή της παραγωγής στη χώρα. Όπως είπε, η πολιτική του έχει ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ και έχει αποκαταστήσει τον «σεβασμό» προς τη χώρα του στο διεθνές πεδίο.
Σε αυτό το πλαίσιο, δήλωσε ότι θέλει να «μοιραστεί τη συνταγή της αμερικανικής επιτυχίας» ώστε να την ακολουθήσουν και άλλοι. Η αναφορά αυτή συνοδεύτηκε από ευθεία κριτική προς την Ευρώπη, για την οποία είπε ότι «σε ορισμένα μέρη δεν είναι καν αναγνωρίσιμη». Όπως ανέφερε, φίλοι του επιστρέφουν από ευρωπαϊκές χώρες και του λένε «δεν την αναγνωρίζω», διευκρινίζοντας ότι «δεν το λένε με θετικό τρόπο, αλλά με πολύ αρνητικό».
Παρότι τόνισε ότι «αγαπά την Ευρώπη και θέλει να τη δει να πηγαίνει καλά», επέμεινε ότι «δεν κατευθύνεται προς τη σωστή κατεύθυνση». Στο ίδιο πνεύμα, επανέλαβε τη γνωστή του επίθεση στην πράσινη πολιτική και ειδικά στις ανεμογεννήτριες, τις οποίες συνέδεσε με αυτό που χαρακτήρισε «πράσινη απάτη». Μίλησε για «ανεμογεννήτριες παντού στην Ευρώπη», που όπως είπε καταστρέφουν όμορφα τοπία και έχουν «καταστροφικά αποτελέσματα» για το ενεργειακό μείγμα, οδηγώντας την Ευρώπη να «υπονομεύει τον ίδιο της τον εαυτό».
Γροιλανδία και «εθνική ασφάλεια»
Το πιο φορτισμένο και εκτενές τμήμα της ομιλίας του αφορούσε τη Γροιλανδία, την οποία συνέδεσε ευθέως με την εθνική και στρατηγική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται τη Δανία για λόγους στρατηγικής εθνικής ασφάλειας», λέγοντας ότι η Γροιλανδία βρίσκεται «απροστάτευτη σε μια κρίσιμη στρατηγική τοποθεσία».
Υποστήριξε ότι «καμία χώρα δεν μπορεί να διασφαλίσει τη Γροιλανδία πέρα από τις Ηνωμένες Πολιτείες», ενώ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στη Δανία, λέγοντας ότι είναι «αχάριστη τώρα».
Επικαλέστηκε ιστορικά επιχειρήματα, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ «έσωσαν τη Γροιλανδία και την επέστρεψαν στη Δανία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», ότι «δημιούργησαν στρατιωτικές βάσεις στο νησί» και ότι «πολέμησαν για τη Δανία» χαρακτηρίζοντας μάλιστα αχάριστη.
Άμεσες διαπραγματεύσεις διαφορετικά…
Σε αυτό το σημείο, δήλωσε ότι επιδιώκει άμεσες διαπραγματεύσεις για την απόκτηση της Γροιλανδίας. Υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο «δεν θα αποτελούσε απειλή για το ΝΑΤΟ», αλλά αντίθετα «θα ενίσχυε την ασφάλεια της Συμμαχίας», επαναλαμβάνοντας ότι οι ΗΠΑ «έχουν δώσει τόσα πολλά στο ΝΑΤΟ και έχουν λάβει πολύ λίγα σε αντάλλαγμα».
Χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα ωμή γλώσσα, χαρακτήρισε τη Γροιλανδία «ένα τεράστιο, μη ασφαλές νησί», λέγοντας ότι «είναι στην πραγματικότητα μέρος της Βόρειας Αμερικής» και ότι «είναι δικό μας έδαφος», διαβεβαιώνοντας ωστόσο ότι δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει βία.
Σε μία από τις πιο ωμές αποστροφές της ομιλίας του, ο Τραμπ διατύπωσε ευθεία προειδοποίηση: «Μπορείτε να πείτε ναι ή μπορείτε να πείτε όχι – και θα το θυμόμαστε».
Την ίδια στιγμή, τόνισε με έμφαση τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, λέγοντας ότι «η ναυτική μας δύναμη είναι σήμερα 100 φορές ισχυρότερη απ’ ό,τι στο παρελθόν».
Αργότερα, επανήλθε ακόμη πιο ωμά, λέγοντας ότι «η Γροιλανδία δεν μπορεί να προστατευθεί με καθεστώς μίσθωσης» και ότι «το μόνο που ζητάμε είναι να πάρουμε τη Γροιλανδία, το δικαίωμα, τον τίτλο και την κυριότητα», προσθέτοντας ειρωνικά πως «ζητάμε απλώς ένα κομμάτι πάγου».
Κοροϊδεύόντας τον Ρούτε
Ο Τραμπ αμφισβήτησε ανοιχτά τη δέσμευση των συμμάχων στο ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι «οι ΗΠΑ είναι εκεί για το ΝΑΤΟ 100%», αλλά «δεν είναι σίγουρος αν το ΝΑΤΟ θα ήταν εκεί για τις ΗΠΑ». Υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δίνουν πάρα πολλά και παίρνουν πολύ λίγα».
Σε πιο χαλαρό ή ειρωνικό τόνο, αστειεύτηκε με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, που βρισκόταν στο ακροατήριο, θυμίζοντας ότι σε παλαιότερη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Χάγη τον είχε αποκαλέσει «daddy».
Χρυσός θόλος
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε τη ρητορική του περί αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής, μιλώντας για την ανάγκη δημιουργίας ενός «Χρυσού Θόλου» αεράμυνας, ο οποίος όπως είπε θα μπορούσε να προστατεύσει όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά ακόμη και τον Καναδά.
Υποστήριξε ότι η αμερικανική στρατιωτική ισχύς είναι σήμερα «εκατό φορές ισχυρότερη» σε σχέση με το παρελθόν και επανέλαβε ότι χωρίς τις ΗΠΑ «πολλές χώρες δεν θα μπορούσαν να αμυνθούν», αφήνοντας αιχμές για τους συμμάχους που, κατά την άποψή του, επωφελούνται χωρίς να συνεισφέρουν ανάλογα.
Αναφέρθηκε και στον Καναδά, λέγοντας ότι θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένας «Χρυσός Θόλος» (Golden Dome) που θα «προστάτευε ακόμη και τον Καναδά».
Ουκρανία, Ρωσία και αιχμές προς την Ευρώπη
Ο Τραμπ χαρακτήρισε την κατάσταση στην Ουκρανία «λουτρό αίματος» και δήλωσε ότι εργάζεται εδώ και έναν χρόνο για να τερματιστεί ο πόλεμος, χωρίς ακόμη να έχει επιτύχει αποτέλεσμα. Υποστήριξε ότι η αμερικανική οικονομική και στρατιωτική βοήθεια «πηγαίνει σε ανθρώπους που δεν εκτιμούν όσα κάνουμε», αναφερόμενος στο ΝΑΤΟ και την Ευρώπη.
Όπως είπε, «εκείνοι πρέπει να ασχοληθούν με την Ουκρανία, όχι εμείς», καθώς «οι ΗΠΑ είναι πολύ μακριά». Δήλωσε επίσης ότι οι ηγέτες της Ρωσίας και της Ουκρανίας «έχουν απομακρυνθεί από συμφωνίες στο παρελθόν», αλλά πρόσθεσε ότι πιστεύει πως «είμαστε σχετικά κοντά» σε μια συμφωνία.
Βενεζουέλα, Χαμάς και ωμές προειδοποιήσεις
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε και στη Βενεζουέλα, καθώς και στη Μέση Ανατολή, λέγοντας ότι «σύντομα θα ξέρουμε» αν η Χαμάς αποδεχθεί να παραδώσει τα όπλα της. Προειδοποίησε ότι αν δεν το κάνει, «θα ισοπεδωθεί», προσθέτοντας χαρακτηριστικά ότι «αν δεν συμφωνήσουν, είναι ηλίθιοι».
Ειρωνία
Δεν δίστασε επίσης να ειρωνευτεί τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, αναφερόμενος στα γυαλιά ηλίου που φορούσε στην προηγούμενη ομιλία του, αλλάζοντας τη φωνή του για να τον μιμηθεί και λέγοντας ότι τον είχε απειλήσει με επιπλέον δασμούς λόγω των τιμών των φαρμάκων.
Δασμοί -δεν θέλω να καταστρέψω χώρες»
Στο εμπόριο, δήλωσε ότι «όλοι θέλουν να μας εκμεταλλευτούν» και ότι πλέον λέει «όχι», φέρνοντας ως παράδειγμα την Ελβετία, για την οποία είπε ότι κερδίζει δισεκατομμύρια από τις ΗΠΑ. Προειδοποίησε ότι, παρότι οι ελβετικοί δασμοί μειώθηκαν, «θα μπορούσαν να αυξηθούν ξανά», διευκρινίζοντας ότι «δεν θέλει να καταστρέψει καμία χώρα», αλλά θα υπερασπιστεί τα αμερικανικά συμφέροντα.
Στο τελευταίο μέρος της ομιλίας του, ο Τραμπ επέστρεψε στην εσωτερική πολιτική. Ανακοίνωσε ότι υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που απαγορεύει σε μεγάλους θεσμικούς επενδυτές να αγοράζουν κατοικίες, λέγοντας ότι «τα σπίτια είναι για τους ανθρώπους και όχι για τις εταιρείες». Κάλεσε επίσης το Κογκρέσο να επιβάλει ανώτατο όριο 10% στα επιτόκια πιστωτικών καρτών για έναν χρόνο.
Στις ερωτήσεις
Μετά την ολοκλήρωση της ομιλίας του, που διήρκεσε περισσότερο από μία ώρα, ο Τραμπ δέχθηκε ερωτήσεις από τον συντονιστή. Εκεί αρνήθηκε να περιγράψει συγκεκριμένο πλαίσιο συμφωνίας με τη Δανία για τη Γροιλανδία, επανέλαβε ότι «θα φανεί σύντομα» αν υπάρξει πρόοδος στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία και επέμεινε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται «κοντά σε συμφωνία» για τον τερματισμό του πολέμου.
Η συνολική εικόνα από το Νταβός είναι σαφής: ο Ντόναλντ Τραμπ όχι μόνο δεν υποχώρησε, αλλά επέλεξε να κλιμακώσει ρητορικά, επιβεβαιώνοντας ότι για τη Γροιλανδία, το ΝΑΤΟ, την Ουκρανία και το εμπόριο, η απόσταση από την Ευρώπη παραμένει μεγάλη και πολιτικά επικίνδυνη.
