Έναν χρόνο μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει απλώς αλλάξει την αμερικανική πολιτική. Έχει επιβάλει έναν νέο τρόπο σκέψης στη διεθνή σκηνή. Λιγότερη διπλωματική γλώσσα, περισσότερη ισχύς. Λιγότερες συμμαχικές ευαισθησίες, περισσότερα συμφέροντα. Ο κόσμος της μεταψυχροπολεμικής ισορροπίας αντικαθίσταται από έναν κόσμο «σερίφηδων» και ζωνών επιρροής. Και στην κορυφή του, ο Τραμπ.
Η επιστροφή της ισχύος ως πολιτικό δόγμα
Η πρώτη χρονιά της προεδρίας Τραμπ επιβεβαίωσε ότι η εποχή των προσεκτικών ισορροπιών τελείωσε. Το χτύπημα στο Ιράν, η σκληρή στάση στη Μέση Ανατολή, η διαχείριση του πολέμου στη Γάζα – την οποία ο ίδιος παρουσιάζει ως επιτυχία – και η επιμονή στην ενεργειακή γεωπολιτική δείχνουν ένα σαφές δόγμα: Όποιος έχει δύναμη, τη χρησιμοποιεί.
Η αμερικανική πολιτική δεν επενδύει πλέον στο «παράδειγμα». Επενδύει στον φόβο, την αποτροπή και τη συναλλαγή. Μια προσέγγιση που θυμίζει περισσότερο real estate διαπραγμάτευση παρά πολυμερή διπλωματία.
Ανατολική Μεσόγειος και Μέση Ανατολή: πίεση αντί για ισορροπία
Η Ανατολική Μεσόγειος βρέθηκε στο επίκεντρο της στρατηγικής Τραμπ. Οι αμερικανικές βάσεις στην Κύπρο, οι σύνθετες σχέσεις με την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η στάση απέναντι στη Συρία και τον Αλ Σάρα, ανέδειξαν μια πολιτική που δεν επιδιώκει συμβιβασμούς, αλλά έλεγχο. Ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται να είναι «αποδεκτός». Ενδιαφέρεται να είναι υπολογίσιμος. Και αυτό αλλάζει τις ισορροπίες σε μια περιοχή όπου η αστάθεια είναι μόνιμη συνθήκη.
Εμπορικοί πόλεμοι και Ευρώπη: το τέλος της αμερικανικής ανοχής
Οι δασμοί, οι εμπορικές πιέσεις και η επαναφορά της λογικής «America First» επανέφεραν την ένταση με την Ευρώπη. Οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν έναν Αμερικανό πρόεδρο που δεν βλέπει την ΕΕ ως στρατηγικό εταίρο, αλλά ως ανταγωνιστή.
Ταυτόχρονα, Γροιλανδία, Βενεζουέλα, πρώτες ύλες, ενέργεια, όλα αντιμετωπίζονται ως κομμάτια ενός παγκόσμιου παζλ, όπου η ισχύς καθορίζει τους όρους και όχι οι κανόνες.
Εσωτερικό μέτωπο: τάξη, σύγκρουση και πολιτική πόλωση
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η εικόνα είναι εξίσου σκληρή. Η Εθνοφρουρά στους δρόμους, η αυστηρή μεταναστευτική πολιτική, ο ρόλος της ICE και η μετωπική σύγκρουση με τη «woke» ατζέντα ενισχύουν την εικόνα ενός προέδρου που κυβερνά με τη λογική του νόμου και της τάξης. Και του ρατσισμού, όπως με τους ομοφυλόφιλους.
Για τους υποστηρικτές του, ο Τραμπ αποκαθιστά τον έλεγχο. Για τους επικριτές του, δοκιμάζει τα όρια της δημοκρατίας. Για τον υπόλοιπο κόσμο, πάντως, στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η Αμερική δεν διαπραγματεύεται τον ρόλο της.
Τραμπ και Ελλάδα: από την ψυχρότητα στην εξομάλυνση
Η σχέση Τραμπ – Ελλάδας ξεκίνησε με εμφανή αμηχανία. Η δημόσια στήριξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην υποψηφιότητα της Κάμαλα Χάρις δεν πέρασε απαρατήρητη από το επιτελείο Τραμπ και δημιούργησε αρχικά ψυχρό κλίμα.
Ωστόσο, η πραγματικότητα της γεωπολιτικής φαίνεται να επιβάλλει εξομάλυνση. Η Ελλάδα παραμένει κρίσιμος πυλώνας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενεργειακός κόμβος και στρατηγικός εταίρος σε μια περιοχή αυξημένης έντασης. Οι τελευταίες ενδείξεις δείχνουν προσπάθεια επαναπροσέγγισης, με πληροφορίες να κάνουν λόγο ακόμη και για πιθανή συνάντηση Μητσοτάκη – Τραμπ στον Λευκό Οίκο έως την άνοιξη. Για τον Τραμπ, άλλωστε, οι προσωπικές συμπάθειες υποχωρούν μπροστά στο συμφέρον.
Χωρίς Νόμπελ, με δόντια
Το Νόμπελ Ειρήνης παραμένει άπιαστο και πιθανότατα αδιάφορο. Ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για βραβεία, αλλά για επιβολή. Όπως είχε πει ο Τζέι Ντι Βανς στην Ευρώπη, στις πρώτες ημέρες της προεδρίας: «υπάρχει πλέον ένας νέος σερίφης στην πόλη».
Έναν χρόνο μετά, ο σερίφης αυτός δεν έχει φύγει. Και δεν δείχνει διάθεση να αφήσει το όπλο.
Συμπέρασμα: ένας κόσμος πιο ωμός, πιο ειλικρινής
Οι 365 ημέρες Τραμπ σηματοδοτούν το τέλος των ψευδαισθήσεων. Ο κόσμος γίνεται πιο ωμός, πιο σκληρός, αλλά και πιο ειλικρινής ως προς το ποιος έχει δύναμη και ποιος όχι. Ο «νέος σερίφης» δεν υπόσχεται ειρήνη. Υπόσχεται έλεγχο. Και αυτό, είτε αρέσει είτε φοβίζει, αλλάζει ήδη τον κόσμο.
