Αλλοτε δηλώνει ότι ο πόλεμος «έχει σχεδόν τελειώσει», άλλοτε ότι δεν θέλει καν κατάπαυση του πυρός γιατί «αφανίζει τον αντίπαλο». Μία ημέρα μιλά για έλλειψη συνομιλητών στην ιρανική πλευρά και την επόμενη πανηγυρίζει για «πολύ καλές και παραγωγικές» επαφές. Και τώρα, μπροστά στις αντιδράσεις και στο πολιτικό κόστος, ο Ντόναλντ Τραμπ μετατοπίζει το βάρος της ευθύνης προς τον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, την ώρα που πρώην αξιωματούχοι της δικής του κυβέρνησης τον αδειάζουν δημοσίως. Αν υπάρχει μία σταθερά στην αμερικανική γραμμή για τον πόλεμο με το Ιράν, αυτή μοιάζει να είναι η αστάθεια του ίδιου του προέδρου.

Ο Τραμπ έχει καταφέρει μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα να παρουσιάσει σχεδόν κάθε πιθανή εκδοχή για την ίδια σύγκρουση. Στην αρχή μίλησε για μια επιχείρηση λίγων εβδομάδων. Στη συνέχεια διακήρυξε ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά «ολοκληρωθεί» και ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά από το χρονοδιάγραμμα. Λίγες ημέρες αργότερα, ωστόσο, επανήλθε με απειλές για συνέχιση των βομβαρδισμών, μίλησε για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι δεν θέλει κατάπαυση του πυρός. Είναι η κλασική τραμπική μέθοδος: οριστικές διατυπώσεις σήμερα, πλήρης αναίρεση αύριο.

Advertisement
Advertisement

Η ίδια εικόνα σύγχυσης καταγράφεται και στο μέτωπο της διπλωματίας. Στις αρχές Μαρτίου ο Τραμπ έλεγε ότι οι Ιρανοί θέλουν να μιλήσουν. Δύο ημέρες μετά υποστήριζε πως ήταν «πολύ αργά». Στις 21 Μαρτίου δήλωνε ότι «δεν υπάρχει κανένας να μιλήσουμε», μόνο και μόνο για να ανακοινώσει στις 23 Μαρτίου ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» για πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών. Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι αυτή η εκδοχή δεν επιβεβαιώνεται από την άλλη πλευρά: σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, η Τεχεράνη διέψευσε κατηγορηματικά οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση, με τη διπλωματία να περνά μέσω περιφερειακών μεσαζόντων.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο εμφανής στο πεδίο των στρατιωτικών επιλογών. Ενώ ο Τραμπ εμφανίστηκε να αναστέλλει πλήγματα κατά ενεργειακών μονάδων του Ιράν και να μιλά για «σημαντικά σημεία συμφωνίας» με την Τεχεράνη, την ίδια ώρα παρέμεναν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα, ακόμη και χερσαία επιχείρηση, με δημοσιεύματα να αναφέρουν προετοιμασία 2.200 πεζοναυτών. Με άλλα λόγια, ο πρόεδρος επιχειρούσε ταυτόχρονα να δείξει αποκλιμάκωση, να κρατήσει ζωντανή την απειλή κλιμάκωσης και να κερδίσει χρόνο απέναντι στις αγορές πετρελαίου και ενέργειας. Δεν πρόκειται για στρατηγική καθαρότητας, αλλά για διαχείριση πολλαπλών ακροατηρίων με αντιφατικά μηνύματα.

Στο εσωτερικό, όμως, το αφήγημα άρχισε να τρίζει. Σε δημόσια εμφάνισή του στο Τένεσι, ο Τραμπ έδειξε ανοιχτά τον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ ως τον άνθρωπο που πρώτος είπε «ας το κάνουμε». Η φράση «ήταν ιδέα του Πιτ» λειτούργησε σαν έμμεση μεταφορά ευθύνης: ο πρόεδρος που επί εβδομάδες παρουσιαζόταν ως αποφασιστικός αρχιστράτηγος, εμφανίστηκε ξαφνικά να μοιράζει την πατρότητα της απόφασης στον υπουργό του. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ επιχειρεί να κρατήσει για τον εαυτό του την επιτυχία και να διασπείρει την ευθύνη όταν η πίεση μεγαλώνει. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, η στροφή ήταν υπερβολικά εμφανής για να περάσει απαρατήρητη.

Το ακόμη πιο σοβαρό για τον Λευκό Οίκο είναι ότι οι αντιφάσεις του Τραμπ δεν φωτίζονται μόνο από τα δικά του λόγια, αλλά και από ανθρώπους που μέχρι χθες βρίσκονταν μέσα στο σύστημα εξουσίας του. Ο πρώην επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ, Τζο Κεντ, μόλις μία ημέρα μετά την παραίτησή του, δήλωσε ότι το Ιράν «δεν ήταν κοντά στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου ούτε πριν τρεις εβδομάδες ούτε τον Ιούνιο». Δηλαδή αμφισβήτησε ανοιχτά τον πυρήνα του επιχειρήματος με το οποίο η κυβέρνηση Τραμπ επιχείρησε να δικαιολογήσει την πολεμική εμπλοκή. Ο ίδιος είπε επίσης ότι δεν υπήρχαν πληροφορίες για επικείμενη ιρανική επίθεση τύπου «11ης Σεπτεμβρίου» ή «Περλ Χάρμπορ», υπονομεύοντας περαιτέρω τη ρητορική περί άμεσης απειλής.

Κάπως έτσι σχηματίζεται μια ολοένα πιο προβληματική εικόνα: ο πρόεδρος λέει ότι το Ιράν ήταν πολύ κοντά στο πυρηνικό όπλο, ενώ πρώην κορυφαίο στέλεχος της ίδιας διοίκησης λέει το ακριβώς αντίθετο. Ο πρόεδρος μιλά για συνομιλίες, ενώ το Ιράν τις διαψεύδει. Ο πρόεδρος ανακοινώνει αποκλιμάκωση, αλλά κρατά «όλα στο τραπέζι». Ο πρόεδρος διαφημίζει τον έλεγχο της κατάστασης, αλλά όταν η σύγκρουση αρχίζει να παράγει κόστος, δείχνει τον Χέγκσεθ. Αυτό δεν είναι απλώς ασυνέπεια. Είναι η πολιτική μέθοδος ενός ηγέτη που κυβερνά περισσότερο με τον αυτοσχεδιασμό της στιγμής παρά με μια σταθερή γραμμή.

Στην πραγματικότητα, το βασικό θέμα δεν είναι αν ο Τραμπ αλλάζει άποψη. Είναι ότι κάθε νέα του δήλωση ακυρώνει την προηγούμενη, χωρίς να προσφέρει μια πιο καθαρή στρατηγική.

Advertisement

Αλλά κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την στρατηγικής σημασίας περιοχή της νήσου Χαργκ. Και αυτό σίγουρα είναι σταθερά, απολύτως σταθερά, στο μυαλό του Αμερικανού Προέδρου. Γιατί είναι ο συνδιασμός πετρελαίου και Κίνας. Στην περιοχή του Χαργκ (Kharg), που βρίσκεται στον Περσικό Κόλπο και ανήκει στο Ιράν, υπάρχουν ουσιαστικά δύο νησιά που αποτελούν την ομώνυμη διοικητική ενότητα:

Νήσος Χαργκ (Kharg Island): Είναι το κύριο και μεγαλύτερο νησί, με έκταση περίπου 20-22 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αποτελεί τον σημαντικότερο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν, διακινώντας περίπου το 90% του αργού πετρελαίου της χώρας

Νήσος Χαργκού (Kharku Island): Ένα πολύ μικρότερο και ακατοίκητο νησί που βρίσκεται βόρεια του Χαργκ.

Advertisement

Όποτε με αυτό που έχει ο Τραμπ στους μη αμφισβητούμενους σχεδιασμούς του είναι ο «στραγγαλισμός» της Κίνας από το πετρέλαιο.