Με ισχυρούς κραδασμούς αντέδρασαν οι διεθνείς αγορές στο άνοιγμα των συναλλαγών μετά την είδηση του θανάτου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν και τον φόβο μιας γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Το πετρέλαιο κατέγραψε άλμα έως και 13% στις πρώτες ώρες διαπραγμάτευσης, με τους επενδυτές να σπεύδουν να αποτιμήσουν τον κίνδυνο πολιτικής αστάθειας στην Τεχεράνη και πιθανής αποσταθεροποίησης ολόκληρης της Μέσης Ανατολής. Η τιμή του Brent κινήθηκε κοντά στα 82 δολάρια το βαρέλι, ενώ και το Αργό κατέγραψε αντίστοιχη έντονη άνοδο. Η πρώτη αντίδραση είχε χαρακτηριστικά πανικού. Στη συνέχεια, οι αγορές έδειξαν σημάδια σχετικής ψυχραιμίας, χωρίς όμως να υποχωρεί η νευρικότητα.
Το Ιράν αποτελεί κομβικό παίκτη στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Κάθε ένδειξη εσωτερικής αστάθειας ή γεωπολιτικής κλιμάκωσης μεταφράζεται αυτόματα σε «ασφάλιστρο κινδύνου» στις τιμές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ενδεχόμενο αναταράξεων στα Στενά του Ορμύζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Οποιαδήποτε απειλή στη διέλευση δεξαμενόπλοιων θα μπορούσε να προκαλέσει πραγματικό σοκ προσφοράς.
Οι traders ανησυχούν για τρία βασικά σενάρια:
- Πολιτικό κενό εξουσίας και εσωτερική αστάθεια στο Ιράν
- Ενδεχόμενη σκλήρυνση της στάσης της Τεχεράνης απέναντι στη Δύση
- Εμπλοκή γειτονικών χωρών και επέκταση της έντασης στον Περσικό Κόλπο
Προσεκτικές κινήσεις…
Παρά το αρχικό ράλι, η αγορά έδειξε τάσεις σταθεροποίησης όσο περνούσαν οι ώρες. Αυτό υποδηλώνει ότι οι επενδυτές, αν και ανήσυχοι, δεν προεξοφλούν ακόμη άμεση διακοπή της παραγωγής ή των εξαγωγών.
Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει. Σε περιβάλλον γεωπολιτικής ρευστότητας, οι αγορές τείνουν να υπερβάλλουν στην αρχική αντίδραση και στη συνέχεια να επαναξιολογούν τα δεδομένα.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα; Η άνοδος του πετρελαίου, ακόμη και αν αποδειχθεί προσωρινή, έχει άμεση αντανάκλαση: Στις τιμές καυσίμων στα πρατήρια. Στο κόστος μεταφορών. Στον πληθωρισμό και στο κόστος βασικών αγαθών. Εάν η κρίση αποκτήσει διάρκεια, δεν αποκλείεται να δούμε νέο κύμα ανατιμήσεων, σε μια περίοδο που τα νοικοκυριά έχουν ήδη πιεστεί από προηγούμενα ενεργειακά σοκ.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα διαδεχθεί τον Χαμενεΐ, αλλά αν η μετάβαση θα γίνει ομαλά ή θα ανοίξει κύκλο εσωτερικών και περιφερειακών εντάσεων. Η Μέση Ανατολή παραμένει ο μεγάλος παράγοντας αστάθειας για την παγκόσμια οικονομία και το πετρέλαιο, για ακόμη μία φορά, λειτουργεί ως ο πιο άμεσος «δείκτης φόβου»…
