Τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου, συνολικού ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ, δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη δέσμη κοινωνικής στήριξης. Συνιστούν, στην πραγματικότητα, μια στοχευμένη παρέμβαση απέναντι σε μια κρίση που δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί πλήρως, αλλά ήδη επηρεάζει τις αγορές: την αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.
Η επιλογή της κυβέρνησης να κινηθεί άμεσα σε εθνικό επίπεδο, εν αναμονή μιας ενιαίας ευρωπαϊκής απάντησης, αποτυπώνει την αίσθηση επείγοντος. Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι οι ενεργειακές κρίσεις δεν αφήνουν περιθώρια καθυστερήσεων και ότι οι αγορές προεξοφλούν εξελίξεις πολύ πριν αυτές αποτυπωθούν στην πραγματική οικονομία.
Στην προκειμένη περίπτωση, οι διεθνείς τιμές ενέργειας ενσωματώνουν ήδη ένα αυξημένο «ασφάλιστρο κινδύνου» (risk premium), εξαιτίας της αβεβαιότητας γύρω από κρίσιμες ενεργειακές διαδρομές και πιθανές διαταραχές στην προσφορά. Δεν πρόκειται ακόμη για πραγματική έλλειψη πετρελαίου, αλλά για μια φάση όπου η προσδοκία της κρίσης αρχίζει να μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Σε αυτό το περιβάλλον, τα τέσσερα μέτρα που ανακοινώθηκαν επιχειρούν να καλύψουν ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας. Η επιδότηση του diesel δεν αφορά μόνο τους οδηγούς, αλλά στοχεύει στη συγκράτηση του κόστους μεταφοράς και, κατ’ επέκταση, των τιμών στα προϊόντα. Η ψηφιακή κάρτα καυσίμων για τη βενζίνη λειτουργεί ως άμεση ανάσα για τα νοικοκυριά, αναγνωρίζοντας ότι η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα είναι ήδη αισθητή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρέμβαση στους αγρότες μέσω της επιδότησης των λιπασμάτων, καθώς προλαμβάνει ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα, που θα μπορούσε να προκύψει από την αύξηση του κόστους παραγωγής. Αντίστοιχα, η στήριξη της ακτοπλοΐας με στόχο τη συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία της νησιωτικής οικονομίας και την πορεία του τουρισμού.
Ωστόσο, πέρα από το άμεσο οικονομικό αποτύπωμα, το πιο κρίσιμο στοιχείο των ανακοινώσεων είναι το μήνυμα που τις συνοδεύει. Η αναφορά στη διατήρηση «εφεδρειών» υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει την παρούσα συγκυρία ως μια παροδική διαταραχή, αλλά ως μια πιθανή αρχή μιας πιο παρατεταμένης περιόδου αστάθειας.
Η πραγματική εξέλιξη των τιμών θα εξαρτηθεί από το αν η ένταση στη Μέση Ανατολή παραμείνει στο επίπεδο της αβεβαιότητας ή αν μετατραπεί σε απτή διαταραχή της προσφοράς. Στην πρώτη περίπτωση, οι πιέσεις θα είναι διαχειρίσιμες. Στη δεύτερη, τα σημερινά μέτρα ενδέχεται να αποτελέσουν μόνο την αρχή μιας πιο εκτεταμένης παρέμβασης.
Σε κάθε περίπτωση, η καθημερινότητα των πολιτών έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζεται — όχι από το τι έχει συμβεί, αλλά από το τι ενδέχεται να συμβεί. Και αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της νέας ενεργειακής πραγματικότητας.
Τα νέα μέτρα της κυβέρνησης
Επιδότηση στο diesel κίνησης στο δίκτυο διανομής με 16 λεπτά/λίτρο – όφελος στην τελική τιμή (με ΦΠΑ) σε 20 λεπτά/λίτρο.
Χορήγηση Ψηφιακής Κάρτας Καυσίμων για στήριξη απέναντι στην αύξηση των τιμών της βενζίνης – θα χρησιμοποιείται σε πρατήρια, ΜΜΜ και ταξί.Μεσοσταθμική στήριξη στα 36 λεπτά/λίτρο – σε μέση μηνιαία κατανάλωση 70 λίτρων, 50 ευρώ το δίμηνο στην ηπειρωτική χώρα και 60 ευρώ στα νησιά.
Για ανακούφιση αγροτών από απότομες αυξήσεις στα λιπάσματα, επιχορηγούμε το 15% του ύψους των παραστατικών αγοράς τους.
Αποζημίωση προς τις ακτοπλοϊκές εταιρίες που θα συνδέεται με υποχρεωτικές εκπτώσεις στα εισιτήρια, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές στα περσινά επίπεδα.
Το κόστος της πρωτοβουλίας θα καλυφθεί από τα δημόσια ταμεία, και από φορολόγηση των κερδών στους παίκτες διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών «τύπου καζίνο», ώστε να εξασφαλιστούν 100 εκ.
