To Economist επισημαίνει σε δημοσίευμά του την εντυπωσιακή άνοδο των εσόδων του Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου, παρά την πίεση που ασκεί εναντίον του ο Ντόναλντ Τραμπ. Κάνει λόγο για μια απρόβλεπτη ενεργειακή εξέλιξη, τη στιγμή που η ένταση στον Περσικό Κόλπο προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά.
Η σύγκρουση έχει κλονίσει την εικόνα των πετρελαιοπαραγωγών χωρών ως αξιόπιστων και χαμηλού κόστους προμηθευτών, διαμορφώνοντας ένα ασταθές και αβέβαιο περιβάλλον. Μέσα σε αυτό, η Τεχεράνη όχι μόνο αντέχει τις πιέσεις, αλλά φαίνεται να ενισχύει τη θέση της οικονομικά, σύμφωνα με την ανάλυση του περιοδικού.
Παρά τις στρατιωτικές πιέσεις και το σφυροκόπημα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ το Ιράν φαίνεται να κερδίζει στο ενεργειακό μέτωπο, αυξάνοντας σημαντικά τα έσοδά του από το πετρέλαιο – αυτό που έχει βάλει στο μάτι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
The money earned from oil exports is getting harder to trace even for Iran’s central bank—and easier for the country’s oil barons to skim. Go beyond the headline. Register to read this article for free https://t.co/b1X8ShpbXu
— The Economist (@TheEconomist) March 30, 2026
Κλειστά Στενά του Ορμούζ και αύξηση των εσόδων της Τεχεράνης
Η σύγκρουση, που συνδέεται με την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, έχει οδηγήσει σε σχεδόν πλήρη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου παγκοσμίως. Ως αποτέλεσμα, περίπου το 15% της παγκόσμιας προσφοράς δεν φτάνει πλέον στις αγορές.
Την ώρα που πολλές χώρες του Κόλπου μειώνουν δραστικά την παραγωγή τους και βλέπουν τα έσοδά τους να καταρρέουν, το Ιράν καταφέρνει να διατηρεί σχεδόν ανεπηρέαστες τις εξαγωγές του, οδηγώντας σε σημαντική αύξηση των ημερήσιων εσόδων του.
Καθώς τα δεξαμενόπλοιά του συνεχίζουν να διασχίζουν το στενό, το Ιράν κερδίζει πλέον σχεδόν τα διπλάσια έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου κάθε μέρα σε σύγκριση με την περίοδο πριν αρχίσουν να πέφτουν οι αμερικανικές και ισραηλινές βόμβες στις 28 Φεβρουαρίου. Μπορεί να υφίσταται σφοδρές πιέσεις στο πεδίο της μάχης, αλλά το καθεστώς κερδίζει τον ενεργειακό πόλεμο.
Ένα ευέλικτο και ανθεκτικό εξαγωγικό σύστημα
Παρά τις διεθνείς κυρώσεις, το Ιράν έχει αναπτύξει ένα αποκεντρωμένο και ευπροσάρμοστο μοντέλο εξαγωγών. Οι ημερήσιες εξαγωγές του εκτιμάται ότι κυμαίνονται μεταξύ 2,4 και 2,8 εκατομμυρίων βαρελιών, επίπεδα αντίστοιχα ή και υψηλότερα από τα προηγούμενα χρόνια.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζουν οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι έχουν υπό τον έλεγχό τους μεγάλο μέρος της παραγωγής και των εσόδων, επεκτείνοντας την επιρροή τους και στην οικονομία.
Το σύστημα βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: εμπορική διαχείριση, μεταφορές και χρηματοοικονομικά δίκτυα. Αντί για έναν κεντρικό μηχανισμό, διαφορετικές κρατικές και παρακρατικές οντότητες διαχειρίζονται επιμέρους ποσότητες πετρελαίου και τις διοχετεύουν στην αγορά μέσω ιδιωτικών καναλιών.
Δίκτυα επιρροής και ναυτιλιακός έλεγχος
Περίπου 20 ισχυροί παράγοντες, με διασυνδέσεις στο πολιτικό και επιχειρηματικό περιβάλλον, ελέγχουν ουσιαστικά τη διακίνηση του ιρανικού πετρελαίου, συχνά σε συνεργασία με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Αυτή η αποκεντρωμένη δομή καθιστά το σύστημα δύσκολο να αποδυναμωθεί, ακόμη και σε περίπτωση επιθέσεων σε βασικές υποδομές.
Στον τομέα των μεταφορών, οι ίδιες δυνάμεις εξασφαλίζουν τη συνέχιση των θαλάσσιων διαδρομών. Τα δεξαμενόπλοια λειτουργούν με αυξημένα μέτρα ασφαλείας, ενώ χρησιμοποιούνται τεχνικές απόκρυψης, όπως απενεργοποίηση συστημάτων εντοπισμού και μεταφορτώσεις εν πλω.
Παράλληλα, η ύπαρξη πολλαπλών σημείων εξαγωγής ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος.
Η συμβολή της Κίνας
Καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των εξαγωγών παίζει η Κίνα, η οποία απορροφά τη συντριπτική πλειονότητα του ιρανικού πετρελαίου. Κύριοι αγοραστές είναι μικρά, ανεξάρτητα διυλιστήρια, κυρίως στην επαρχία Σαντόνγκ.
Παρότι δεν εμφανίζονται επίσημα ως κρατικά, τα διυλιστήρια αυτά διατηρούν σχέσεις με μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους, επιτρέποντας τη συνέχιση των εισαγωγών παρά τις κυρώσεις. Αν και τα περιθώρια κέρδους έχουν μειωθεί λόγω αυξημένων τιμών, η υψηλή ζήτηση διατηρεί τη συνεργασία ενεργή.
