Με σαφείς αναφορές σε τηλεργασία, περιορισμό μετακινήσεων, χαμηλότερα όρια ταχύτητας και περιορισμό των αεροπορικών ταξιδιών όπου υπάρχουν εναλλακτικές, η Κομισιόν στέλνει το πιο καθαρό μέχρι στιγμής σήμα ότι η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν θα είναι προσωρινή και ότι η προσαρμογή δεν θα αφορά μόνο τις κυβερνήσεις, αλλά και τους ίδιους τους πολίτες.
Μιλώντας μετά την έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε ότι «δεν πρέπει να έχουμε καμία αυταπάτη» για γρήγορη αποκλιμάκωση, τονίζοντας πως «ακόμη και αν υπήρχε ειρήνη αύριο, δεν θα επιστρέψουμε στο κανονικό στο άμεσο μέλλον».
Η εικόνα που παρουσίασε αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης. «Από την έναρξη της σύγκρουσης, οι τιμές στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά περίπου 70% για το φυσικό αέριο και κατά 60% για το πετρέλαιο. Σε μόλις 30 ημέρες, το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 14 δισ. ευρώ», σημείωσε, περιγράφοντας μια «πολύ σοβαρή κατάσταση». Αν και δεν υπάρχουν άμεσες γενικευμένες ελλείψεις, η αγορά «σφίγγει» σε κρίσιμα καύσιμα, ιδίως στο ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, ενώ οι πιέσεις μεταφέρονται ήδη και στην ηλεκτρική ενέργεια.
«Όσο περισσότερα μπορούμε να κάνουμε για να εξοικονομήσουμε πετρέλαιο ιδίως ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών τόσο καλύτερα θα είμαστε», ανέφερε, παραπέμποντας στις 10 κατευθύνσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε παρεμβάσεις που αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητα:
ενίσχυση της τηλεργασίας ώστε να μειωθούν οι μετακινήσεις
μείωση των ορίων ταχύτητας (έως και 10 χλμ στους αυτοκινητόδρομους) για περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων
μεγαλύτερη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών αντί ιδιωτικών οχημάτων
περιορισμός της κυκλοφορίας στις πόλεις και ενθάρρυνση του car sharing και πιο αποδοτικής οδήγησης, καθώς και περιορισμός των αεροπορικών μετακινήσεων όπου υπάρχουν εναλλακτικές.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για ένα ενιαίο, υποχρεωτικό πακέτο, αλλά για ένα σύνολο επιλογών, σημειώνοντας ότι «δεν υπάρχει μία λύση για όλους» και ότι τα κράτη-μέλη καλούνται να προσαρμόσουν τα εργαλεία αυτά στις δικές τους συνθήκες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η τοποθέτησή του για τα μέτρα στήριξης που ήδη λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, σε μια περίοδο όπου αρκετές κυβερνήσεις επιχειρούν να περιορίσουν το κόστος μέσω παρεμβάσεων στις τιμές καυσίμων. Χωρίς να κατονομάζει χώρες, άφησε σαφείς αιχμές, επισημαίνοντας ότι «όταν βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου απαιτείται μείωση της ζήτησης, πρέπει αυτό να λαμβάνεται υπόψη όταν εφαρμόζονται μέτρα στις τιμές». Με τη φράση αυτή κατέστησε σαφές ότι παρεμβάσεις όπως οι γενικευμένες μειώσεις φόρων στα καύσιμα ενέχουν τον κίνδυνο να αυξήσουν την κατανάλωση, τη στιγμή που η ίδια η κρίση επιβάλλει το αντίθετο.
Η γραμμή της Κομισιόν, όπως την περιέγραψε, είναι διαφορετική: μέτρα «στοχευμένα και προσωρινά», με έμφαση στην προστασία των πιο ευάλωτων και χωρίς να διαταράσσονται οι συνθήκες της αγοράς.
Στο ίδιο μήκος κύματος, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προειδοποιώντας ότι «πρέπει να αποφύγουμε κατακερματισμένες εθνικές απαντήσεις και αντικρουόμενα σήματα προς την αγορά». Το μήνυμα αυτό αποτυπώνει την ανησυχία των Βρυξελλών ότι διαφορετικές πολιτικές ανά χώρα μπορεί να εντείνουν την αστάθεια αντί να την περιορίσουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως είπε για κάτι που άλλωστε έχει ήδη ειπωθεί, ετοιμάζει μια «εργαλειοθήκη» μέτρων, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί το προσεχές διάστημα. Όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις, θα περιλαμβάνει παρεμβάσεις στη φορολογία της ηλεκτρικής ενέργειας, διευκόλυνση της χρήσης εργαλείων αγοράς όπως οι μακροχρόνιες συμβάσεις ενέργειας, καθώς και αξιοποίηση των δυνατοτήτων κρατικών ενισχύσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παράλληλα, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη συντονισμένες κινήσεις για τα αποθέματα φυσικού αερίου και την ασφάλεια εφοδιασμού πετρελαίου.
Όπως ανέφερε, «ορισμένα από τα ίδια εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν κατά την κρίση του 2022 είχαν χρησιμοποιηθεί και είχαν αποδειχθεί αποτελεσματικά», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να ενεργοποιηθούν εκ νέου, εφόσον η κατάσταση κινηθεί προς παρόμοια κατεύθυνση.
Η κρίση, σύμφωνα με τον επίτροπο, αναδεικνύει μια βαθύτερη αδυναμία της Ευρώπης: την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι εκτεθειμένη στη μεταβλητότητα των παγκόσμιων αγορών ορυκτών καυσίμων», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η ενεργειακή ανεξαρτησία αποτελεί πλέον στρατηγική αναγκαιότητα για την οικονομική και γεωπολιτική ασφάλεια.
Η απάντηση, όπως είπε, βρίσκεται στην επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στον εξηλεκτρισμό, στη βελτίωση των διασυνδέσεων και στην ενεργειακή αποδοτικότητα. «Αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός», κατέληξε.
