Η συζήτηση για την επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς η πραγματική οικονομία δείχνει ξεκάθαρα σημάδια κόπωσης. Επιχειρήσεις, επαγγελματίες και νοικοκυριά προσπαθούν να σταθούν όρθιοι μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους, συσσωρευμένων οφειλών και περιορισμένης ρευστότητας. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ολοένα και περισσότεροι θεσμικοί εκπρόσωποι της αγοράς θέτουν ανοιχτά το αίτημα για μια νέα, έκτακτη ρύθμιση σε έως 120 δόσεις για χρέη προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία.
Δεν πρόκειται για μια ακόμη συντεχνιακή διεκδίκηση, αλλά για μια οργανωμένη πίεση από επιμελητήρια και συλλογικούς φορείς, που βλέπουν ότι τα υπάρχοντα εργαλεία ρύθμισης δεν επαρκούν για να αποτρέψουν ένα νέο κύμα λουκέτων.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΒΕΑ), Γιάννης Μπρατάκος, επανέφερε πρόσφατα δημόσια την πρόταση για ρύθμιση οφειλών σε έως 120 δόσεις με ορίζοντα δεκαετίας, εκτιμώντας ότι χωρίς μια τέτοια λύση αυξάνονται οι κίνδυνοι για την οικονομία και τη βιωσιμότητα χιλιάδων επιχειρήσεων. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας (ΒΕΑ). Ο πρόεδρός του, Κωνσταντίνος Δαμίγος, έχει ζητήσει εκ νέου ρύθμιση έως 120 δόσεις για χρέη προς τον ΕΦΚΑ, με αφορμή τα στοιχεία του ΚΕΑΟ για το γ’ τρίμηνο του 2025, τα οποία δείχνουν ότι πάνω από τις μισές ρυθμίσεις οφειλών χάνονται και 22,14 δισ. ευρώ βγαίνουν εκτός διαδικασίας. Το αίτημα ενισχύουν και άλλοι φορείς, όπως το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών (ΕΕΑ), με παρεμβάσεις του προέδρου του Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΕΘ), που έχει ζητήσει έκτακτη ρύθμιση 120 δόσεων και ενίσχυση της πάγιας ρύθμισης, καθώς και περιφερειακά επιμελητήρια, όπως το Επιμελητήριο Ευβοίας, που μιλά για «άμεση ανακούφιση χιλιάδων επιχειρήσεων» μέσω επαναφοράς της ρύθμισης. Στην εικόνα προστίθενται και οι κορυφαίοι φορείς της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, όπως η ΓΣΕΒΕΕ και η ΕΣΕΕ, που επίσης επαναφέρουν την ανάγκη για μια γενναία ρύθμιση έως 120 δόσεις, θεωρώντας τη «ρεαλιστική λύση» για να μην καταρρεύσει η ραχοκοκαλιά της οικονομίας: μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι.
Συσσωρευμένα χρέη
Τα τελευταία χρόνια, οι επιχειρήσεις κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν διαδοχικά σοκ: πανδημία, ενεργειακή κρίση, άνοδο επιτοκίων, έντονο πληθωρισμό στο κόστος πρώτων υλών και λειτουργίας. Στο βάρος αυτό προστέθηκαν παλαιές οφειλές που μεταφέρονται από κρίση σε κρίση, καθώς και νέες υποχρεώσεις που δημιουργούνται σε ένα περιβάλλον μειωμένου τζίρου και αβέβαιης ζήτησης.
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Η έκθεση του ΚΕΑΟ για το γ’ τρίμηνο του 2025 δείχνει ότι περισσότερες από τις μισές ρυθμίσεις προς τον ΕΦΚΑ «σπάνε», οδηγώντας εκτός ρύθμισης χρέη άνω των 22 δισ. ευρώ.
Με απλά λόγια, ένα μεγάλο μέρος της αγοράς δεν καταφέρνει να παραμείνει συνεπές στις υφιστάμενες ρυθμίσεις. Οι δόσεις, ακόμη και όταν είναι θεωρητικά «σπασμένες», αποδεικνύονται δυσβάστακτες για επιχειρήσεις που λειτουργούν στο όριο. Οι εκπρόσωποι της αγοράς, με άλλα λόγια, δεν αντιμετωπίζουν τις 120 δόσεις ως επιβράβευση της ασυνέπειας, αλλά ως προϋπόθεση για να σωθεί ό,τι ακόμη σώζεται.
Γιατί δεν αρκούν οι ρυθμίσεις που υπάρχουν;
Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι ήδη υπάρχει «πάγια ρύθμιση» για οφειλές προς την ΑΑΔΕ, με δυνατότητα 12 ή 24 δόσεων, ενώ για ορισμένες κατηγορίες χρεών (π.χ. από έλεγχο ή κληρονομιές) προβλέπονται έως 48 δόσεις. Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς δείχνει ότι αυτά τα σχήματα έχουν συγκεκριμένα όρια.
Πρώτον, ο αριθμός των δόσεων σε πολλές περιπτώσεις είναι ανεπαρκής, ιδίως όταν ο οφειλέτης έχει σωρευμένα χρέη από διαφορετικές πηγές (φόρο εισοδήματος, ΦΠΑ, ασφαλιστικές εισφορές). Μια επιχείρηση με χρέη πολλών χιλιάδων ευρώ καλείται συχνά να πληρώνει υψηλές μηνιαίες δόσεις σε μικρό χρονικό διάστημα, την ώρα που ο τζίρος της υποχωρεί.
Δεύτερον, το επιτόκιο της πάγιας ρύθμισης αυξάνει το τελικό κόστος εξυπηρέτησης, σε μια περίοδο που ήδη τα επιτόκια δανεισμού έχουν εκτιναχθεί. Δεν είναι τυχαίο ότι το ΕΕΘ ζητά ταυτόχρονα τόσο την έκτακτη ρύθμιση 120 δόσεων όσο και την αύξηση του αριθμού δόσεων της πάγιας ρύθμισης σε 36, αναγνωρίζοντας ότι το σημερινό πλαίσιο «δεν βγαίνει» για χιλιάδες επαγγελματίες.
Το οικονομικό επιτελείο προβάλλει ως εναλλακτική τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών. Ωστόσο, οι ίδιοι οι φορείς της αγοράς επισημαίνουν ότι αυτό το εργαλείο αφορά κυρίως μεγαλύτερα χρέη και πιο σύνθετες περιπτώσεις.
Ο εξωδικαστικός απευθύνεται κυρίως σε φορολογούμενους με οφειλές άνω των 10.000 ευρώ, κάτι που αφήνει εκτός μια μεγάλη κατηγορία μικροοφειλετών – επαγγελματιών που έχουν σωρεύσει μικρότερα, αλλά εξίσου ασφυκτικά χρέη.
Επιπλέον, ο μηχανισμός χαρακτηρίζεται από περίπλοκη διαδικασία, ανάγκη συλλογής πολλών δικαιολογητικών, εμπλοκή τραπεζών και servicers και, συχνά, σημαντική χρονική καθυστέρηση στην ολοκλήρωση της ρύθμισης. Για έναν μικρό επαγγελματία που «καίγεται» από άμεσες κατασχέσεις και δεσμεύσεις λογαριασμών, ο εξωδικαστικός δεν λειτουργεί ως γρήγορη γραμμή σωτηρίας.
