Η διεύρυνση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή φαίνεται πως οδηγεί στη σοβαρότερη αναταραχή στις αγορές φυσικού αερίου από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια, η οποία είχε ανατρέψει το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο.
Οι γειτονικές χώρες του Ιράν, όπως το Κατάρ, συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους παραγωγούς παγκοσμίως, ενώ η περιοχή αποτελεί και κρίσιμη οδό εφοδιασμού, καθώς το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ — ένα από τα σημαντικότερα «σημεία συμφόρησης» για την παγκόσμια ενέργεια.
Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, η διακίνηση LNG μέσω του στενού περάσματος έχει σχεδόν διακοπεί. Αγοραστές στην Ασία — οι οποίοι προμηθεύονται περίπου το ένα τέταρτο του LNG τους από το Κατάρ, τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα παγκοσμίως — επικοινωνούν με προμηθευτές για να διαπιστώσουν εάν υπάρχουν εναλλακτικά φορτία. Την ίδια στιγμή, η Αίγυπτος προσπαθεί να επισπεύσει παραδόσεις, μετά το κλείσιμο ορισμένων κοιτασμάτων από το Ισραήλ.
«Οποιαδήποτε ναυτική δραστηριότητα στα Στενά του Ορμούζ θα έχει έντονα ανοδική επίδραση στις τιμές, όπως και οποιαδήποτε εξέλιξη στην παραγωγή LNG του Κατάρ», δήλωσε ο Τομ Μάρζεκ-Μάνσερ της Wood Mackenzie.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 είχε προκαλέσει πρωτοφανή αναταραχή στο διεθνές εμπόριο φυσικού αερίου, αποκλείοντας τη Μόσχα από τη μεγαλύτερη εξαγωγική της αγορά, πυροδοτώντας ακραία μεταβλητότητα και ιστορικά υψηλές τιμές στην Ευρώπη και αλλού.
Η Ασία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε αντίστοιχες επιπτώσεις από την επιδείνωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Πάνω από το 80% του LNG του Κατάρ κατευθύνθηκε πέρυσι σε ασιατικές αγορές, με την Κίνα να είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής, καλύπτοντας σχεδόν το ένα τρίτο των εισαγωγών της από τη χώρα. Η Ινδία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εισαγωγέα.
Οι αποστολές προς την Ασία — αλλά και προς την Ευρώπη — διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Τουλάχιστον έντεκα δεξαμενόπλοια LNG με προορισμό ή προέλευση το Κατάρ έχουν διακόψει προσωρινά τα ταξίδια τους για να αποφύγουν το πέρασμα. Και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μικρότερος εξαγωγέας, διοχετεύουν το LNG τους μέσω του ίδιου στενού.
«Δεν υπάρχει υποκατάστατο», ανέφερε η Αν-Σοφί Κορμπό από το Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Όπως σημείωσε, το ερώτημα είναι εάν οι τιμές θα αυξηθούν περισσότερο στην Ασία ή στην Ευρώπη — η Ευρώπη είναι λιγότερο εκτεθειμένη, αλλά διαθέτει χαμηλά αποθέματα, ενώ καθοριστικό ρόλο θα παίξει και το πόσο LNG θα κατευθυνθεί τελικά προς την Ασία.
Το Κατάρ εξήγαγε 82,2 εκατ. τόνους LNG το 2025. Μία από τις μονάδες παραγωγής στο συγκρότημα Ras Laffan βρισκόταν σε προγραμματισμένη συντήρηση την περασμένη εβδομάδα, γεγονός που αναμένεται να περιορίσει περαιτέρω τις ροές.
Μεγάλες ιαπωνικές ναυτιλιακές εταιρείες, όπως η Nippon Yusen, η Mitsui OSK Lines και η Kawasaki Kisen Kaisha, έχουν δώσει οδηγίες στα πλοία τους να αποφεύγουν ή να αναμένουν σε ασφαλή ύδατα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Εάν η σύγκρουση παραταθεί και συνεχιστούν οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα, αυξάνονται οι κίνδυνοι και για την ίδια την παραγωγή LNG, η οποία απαιτεί σταθερές εξαγωγές για να διατηρείται σε λειτουργία, διαφορετικά ενδέχεται να χρειαστούν περικοπές στην παραγωγή.
Κινέζοι εισαγωγείς εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις, εφόσον συνεχιστούν οι ιρανικές προσπάθειες περιορισμού της ναυσιπλοΐας, αν και μέχρι στιγμής η QatarEnergy δεν έχει καθυστερήσει παραδόσεις. Έμποροι σε Ινδία, Ιαπωνία και άλλες χώρες προετοιμάζονται για άνοδο τιμών, ανατρέποντας μια περίοδο σχετικής ηρεμίας άνω του ενός έτους. Επιπλέον, τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια LNG συνδέονται συχνά με τις τιμές του πετρελαίου, επομένως άνοδος του Brent θα αυξήσει περαιτέρω το κόστος για τους Ασιάτες καταναλωτές.
Πιέσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσει και η Τουρκία, η οποία εισάγει φυσικό αέριο μέσω αγωγού από το Ιράν. Εάν περιοριστούν οι ροές λόγω της σύγκρουσης, όπως και η Αίγυπτος, ίσως χρειαστεί να στραφεί σε αυξημένες αγορές LNG, ενισχύοντας περαιτέρω τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Το Ιράν εξάγει φυσικό αέριο στην Τουρκία μέσω σύμβασης 9,6 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, αν και οι πρόσφατες παραδόσεις υπολείπονται αυτών των ποσοτήτων. Το 2024, οι προμήθειες από την Τεχεράνη αντιστοιχούσαν σε λιγότερο από το 15% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας, σύμφωνα με στοιχεία του Oxford Institute for Energy Studies.
Με πληροφορίες από Bloomberg
