Με ευρεία διακομματική πλειοψηφία, η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθόρισε τη θέση της σχετικά με την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ του περασμένου Ιουλίου, βάζοντας στο επίκεντρο ένα πολυεπίπεδο σύστημα ρητρών-ασπίδα απέναντι σε δασμούς και πολιτικούς εκβιασμούς.
Η έκθεση του επικεφαλής των διαπραγματεύσεων, Μπερντ Λάνγκε, εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία από όλες τις πολιτικές ομάδες, επιβεβαιώνοντας ότι η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας έχει πλέον διαμορφωθεί.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, 39 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 9 κατά και 1 απείχε.
Η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να ψηφίσει επί της πρότασης την Πέμπτη 26 Μαρτίου, ενώ στη συνέχεια θα ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη στο Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των λεγόμενων τριλόγων (διαπραγματεύσεις μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Επιτροπής για την οριστικοποίηση της νομοθεσίας).
Η συμφωνία αφορά κυρίως τη σταδιακή άρση ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και τη διευκόλυνση της πρόσβασης αγροτικών προϊόντων των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο Μπερντ Λάνγκε, ο οποίος αναμένεται να μεταβεί αύριο στην Ουάσιγκτον, έδωσε το πολιτικό στίγμα της απόφασης:
«Η εντολή διαπραγμάτευσης που μόλις εγκρίθηκε αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα από το Κοινοβούλιο. Φέρει σαφή σοσιαλδημοκρατική σφραγίδα και ταυτόχρονα στέλνει ένα αδιαμφισβήτητο μήνυμα στην κυβέρνηση των ΗΠΑ: δεν θα υπάρξει συμφωνία στα τυφλά. Η Ευρώπη κρατά το τιμόνι στα χέρια της».
Πολυεπίπεδο δίχτυ ασφαλείας: ρήτρες έναρξης, λήξης και αναστολής
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενσωμάτωσε ένα πολυεπίπεδο σύστημα προστασίας, που βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
-ρήτρα έναρξης (sunrise)
-ρήτρα λήξης (sunset)
-ρήτρα αναστολής (suspension)
Ο στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η συμφωνία δεν θα εφαρμοστεί χωρίς δεσμευτικούς όρους και ότι η ΕΕ θα μπορεί να αντιδρά άμεσα σε πιέσεις ή μονομερείς ενέργειες.
Όπως υπογράμμισε ο Λάνγκε:
«Δημιουργήσαμε ένα πολυεπίπεδο δίχτυ ασφαλείας με σαφείς κατευθυντήριες γραμμές: προτού τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, η λεγόμενη ρήτρα “sunrise”, η αμερικανική πλευρά πρέπει να δεσμευτεί να τηρήσει τις συμφωνίες του Turnberry και να παρουσιάσει συγκεκριμένη πρόοδο στην κατάργηση των επιπλέον δασμών στα παράγωγα χάλυβα και αλουμινίου.
Απαιτούμε όλα τα προϊόντα της ΕΕ με περιεκτικότητα σε χάλυβα ή αλουμίνιο κάτω του 50% να επανέλθουν σε δασμολογικό συντελεστή 15%.
Μετά την έναρξη ισχύος, οι ΗΠΑ έχουν έξι μήνες για να μειώσουν και τους υπόλοιπους δασμούς στα παράγωγα χάλυβα και αλουμινίου της ΕΕ στο 15%.
Διαφορετικά, οι παραχωρηθείσες δασμολογικές προτιμήσεις θα ανακληθούν αυτόματα».
Ρήτρα αναστολής και προστασία από πολιτική πίεση
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ενισχυμένη ρήτρα αναστολής:
«Προκειμένου να μπορούμε να αντιδρούμε ανά πάσα στιγμή, έχουμε αυξήσει σημαντικά τα κριτήρια για τη λεγόμενη ρήτρα αναστολής. Στο μέλλον, αυτή θα εφαρμόζεται όχι μόνο σε περίπτωση νέων ή αυξημένων δασμών, αλλά και όταν η οικονομική πίεση χρησιμοποιείται ως μέσο πολιτικής πίεσης – για παράδειγμα, για την επηρεασμό αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής ή σε περίπτωση απειλής της εδαφικής ακεραιότητας».
Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρώπη αποκτά εργαλεία για να αντιδρά «με ενότητα και αποφασιστικότητα».
«Όχι λευκή επιταγή» και χρονικός περιορισμός
Ο Λάνγκε ξεκαθάρισε ότι οι δασμολογικές προτιμήσεις προς τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ανεξέλεγκτες:
«Οι δασμολογικές προτιμήσεις για τα αμερικανικά προϊόντα δεν αποτελούν λευκή επιταγή. Η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά είναι χρονικά περιορισμένη και θα επανεξεταστεί έως τις 31 Μαρτίου 2028».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι με τις αλλαγές αυτές η συμφωνία καθίσταται πιο συμβατή με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, διορθώνοντας βασικές αδυναμίες της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
«Μόνο έτσι μπορεί η συμφωνία να δημιουργήσει πραγματική σταθερότητα και να προστατεύσει αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές».
Επόμενη στάση η Ολομέλεια
Μετά τη σημερινή ψηφοφορία, η διαδικασία περνά πλέον στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπου θα ληφθεί η τελική απόφαση.
Η ψηφοφορία της 26ης Μαρτίου αναμένεται να αποτελέσει την καθοριστική δοκιμασία για τη συμφωνία του Turnberry, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο και τους όρους που έθεσε απέναντι στην αμερικανική πλευρά.
