Στην Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πραγματοποιείται σήμερα η κρίσιμη ψηφοφορία σχετικά με την εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ που επιτεύχθηκε στο Turnberry της Σκωτίας πέρυσι το καλοκαίρι και καθορίζει τον τρόπο και τα ποσοστά των δασμών μεταξύ των δύο μερών. Ο πρόεδρος της Επιτροπής και επικεφαλής εισηγητής του φακέλου, Μπερντ Λάνγκε (S&D), έχει διαδραματίσει καθοριστικό καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού κειμένου και διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται για «λευκή επιταγή».
Οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) αναμένεται να υπερψηφίσουν, στηρίζοντας ένα ενισχυμένο πλαίσιο εγγυήσεων και όρων για την προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και εργαζομένων. Ξεκαθαρίζουν ωστόσο ότι η σημερινή ψήφος δεν συνιστά τελική έγκριση της συμφωνίας, αλλά το βήμα που θα επιτρέψει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εισέλθει στις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο -τους λεγόμενους τριλόγους – με σαφώς ισχυρότερη εντολή.
Κεντρικό στοιχείο του αναθεωρημένου κειμένου αποτελεί η εισαγωγή της λεγόμενης ρήτρας «έναρξης», σύμφωνα με την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσει σε μείωση δασμών για τα αμερικανικά προϊόντα μόνο εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόσουν πλήρως τις δεσμεύσεις που προβλέπονται στη συμφωνία.
Ο Μπερντ Λάνγκε αναμένεται να μεταβεί στην Ουάσιγκτον αμέσως μετά τη σημερινή διαδικασία, σε μια κίνηση που υπογραμμίζει τη σημασία της συγκυρίας και τη βούληση του Κοινοβουλίου να διασφαλίσει την τήρηση των όρων από την αμερικανική πλευρά.
Στήριξη με όρους και σαφείς προειδοποιήσεις – Πότε πάει προς ψήφιση στην Ολομέλεια
Οι Σοσιαλιστές επιμένουν ότι η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πρέπει να διατηρηθεί και κατά τις διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη, ενώ καλούν το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα να συμφωνήσει στη διεξαγωγή της τελικής ψηφοφορίας στην Ολομέλεια τον Απρίλιο στο Στρασβούργο.
Όπως επισημαίνουν, μια ψηφοφορία ήδη από την επόμενη εβδομάδα θα στερούσε από τις πολιτικές ομάδες τη δυνατότητα ουσιαστικής δημοκρατικής συζήτησης, θέτοντας σε κίνδυνο το τελικό αποτέλεσμα.
«Η γραμμή της ομάδας είναι ξεκάθαρη. Στηρίζουμε τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως αποτυπώνεται σε ένα ισχυρό και ισορροπημένο κείμενο, το οποίο θέτει τις απαραίτητες εγγυήσεις και προϋποθέσεις για να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα μιας συμφωνίας που διαφορετικά θα στηριζόταν σε εύθραυστες νομικές βάσεις και σε ένα ακόμη πιο αβέβαιο πολιτικό περιβάλλον» δήλωσε ο συντονιστής των Σοσιαλιστών στην Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου, Μπράντο Μπενιφέι και πρόσθεσε:
«Χωρίς επαρκείς εγγυήσεις, η ομάδα μας δεν θα στηρίξει τη συμφωνία μετά τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο. Η επιβολή ψηφοφορίας την επόμενη εβδομάδα θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη. Μια ψηφοφορία τον Απρίλιο είναι η πιο υπεύθυνη επιλογή».
Οι δικλείδες ασφαλείας
Το αναθεωρημένο κείμενο περιλαμβάνει ένα σύνολο αυστηρών όρων που αποτέλεσαν προϋπόθεση για τη στήριξη:
-ρήτρα «έναρξης», που συνδέει τη μείωση των δασμών με την πλήρη συμμόρφωση των ΗΠΑ
-ρήτρα αναστολής σε περίπτωση απειλών ή ενεργειών κατά κρατών-μελών ή των επιλογών εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ
-ρήτρα λήξης έως τα τέλη Μαρτίου 2028, με τον τελικό λόγο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
-ενισχυμένη ρήτρα διατήρησης της κατάστασης, που επιτρέπει αναστολή εάν επιβληθούν δασμοί άνω του 15%
-ειδικές πρόνοιες για χάλυβα και αλουμίνιο, με εξάμηνη προθεσμία για μείωση δασμών από 50% σε 15%, διαφορετικά ενεργοποιούνται αυτόματα ευρωπαϊκά αντίμετρα
Από την ένταση και το «πάγωμα» στη σημερινή ψηφοφορία
Η σημερινή διαδικασία έρχεται μετά από μήνες εμπλοκής, κατά τους οποίους η επικύρωση της συμφωνίας είχε ουσιαστικά παγώσει.
Το πάγωμα προέκυψε έπειτα από τις απειλές Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας και τις απειλές για επιβολή δασμών στα κράτη της ΕΕ που εξέφρασαν την υποστήριξή τους προς αυτή.
Στη συνέχεια, η αβεβαιότητα γύρω από τη στάση της Ουάσιγκτον, οι έρευνες βάσει του Άρθρου 301 του αμερικανικού εμπορικού νόμου και οι επαναλαμβανόμενες απειλές για δασμούς ενίσχυσαν περαιτέρω τη δυσπιστία των ευρωβουλευτών, οδηγώντας σε αλλεπάλληλες αναβολές.
Σε αυτό το περιβάλλον, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα λάμβανε διαβεβαιώσεις από τις ΗΠΑ και πίεζε για επίσπευση της διαδικασίας και ταχεία προσφυγή στην Ολομέλεια, ακόμη και εντός της τρέχουσας συνόδου. Η προσέγγιση αυτή συνάντησε αντιδράσεις από άλλες πολιτικές ομάδες, που ζητούσαν περισσότερο χρόνο για πολιτική και νομική αποτίμηση της συμφωνίας.
Το επόμενο βήμα
Μετά τη σημερινή ψηφοφορία εάν δοθεί τελικά το πράσινο φως η διαδικασία περνά στους τριλόγους με το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου θα κριθεί εάν οι όροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα διατηρηθούν.
Η τελική απόφαση θα ληφθεί στην Ολομέλεια, σε μια ψηφοφορία που αναμένεται να αποτελέσει την καθοριστική δοκιμασία για τη συμφωνία του Turnberry και για την ίδια τη δυναμική των διατλαντικών σχέσεων.
