Μπορεί ένα μοσχάρι που γεννήθηκε στη Γαλλία, τη Ρουμανία ή την Ουγγαρία να πωλείται στην Ελλάδα με την ένδειξη «Ελληνικής Εκτροφής»; Η απάντηση είναι ναι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Και αυτό ακριβώς το καθεστώς βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο παρέμβασης των καταναλωτικών οργανώσεων, που ζητούν να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η προέλευση του κρέατος στα σημεία πώλησης.
Το ζήτημα αφορά μια λεπτομέρεια στην ετικέτα, η οποία όμως μπορεί να επηρεάζει ουσιαστικά την αγοραστική απόφαση του καταναλωτή, άλλο ένα ζώο που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ελλάδα και άλλο ένα εισαγόμενο ζώο που παρέμεινε στη χώρα για πάχυνση πριν από τη σφαγή του.
Σήμερα, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, επιτρέπεται η χρήση της συμπληρωματικής ένδειξης «Ελληνικής Εκτροφής άνω των 5 μηνών» για βοοειδή που γεννήθηκαν στο εξωτερικό, εισήχθησαν ζωντανά και παρέμειναν σε ελληνικές κτηνοτροφικές μονάδες για τουλάχιστον πέντε συνεχόμενους μήνες πριν από τη σφαγή τους.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα προβλέπεται από ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν το 2015 και ενσωματώθηκαν σε μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις.
Τι μπορεί να μην καταλαβαίνει ο καταναλωτής
Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει η Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδας (ΙΝΚΑ), είναι ότι η λέξη «Ελληνικής» κυριαρχεί στην εμπορική παρουσίαση του προϊόντος. Έτσι, ένας καταναλωτής που βλέπει την ένδειξη «Ελληνικής Εκτροφής» στην ταμπέλα του κρεοπωλείου ενδέχεται να θεωρήσει ότι αγοράζει κρέας από ζώο που γεννήθηκε και ανατράφηκε εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα. Στην πραγματικότητα, όμως, το ζώο μπορεί να έχει περάσει σημαντικό μέρος της ζωής του σε άλλη χώρα.
Το ΙΝΚΑ υποστηρίζει ότι αυτή η διατύπωση δημιουργεί σύγχυση και ζητά από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων την κατάργησή της. Η πρόταση είναι να αντικατασταθεί από μια περισσότερο συγκεκριμένη ένδειξη: «Εισαγωγής – Πάχυνση άνω των 5 μηνών στην Ελλάδα».
Με τον τρόπο αυτό, ο αγοραστής θα γνωρίζει ότι πρόκειται για εισαγόμενο ζώο, το οποίο εκτράφηκε για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στη χώρα μας.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει υποχρεωτική αναγραφή στοιχείων προέλευσης στο βόειο κρέας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η χώρα γέννησης, η χώρα ή οι χώρες εκτροφής και η χώρα σφαγής. Επομένως, η διαμάχη δεν αφορά την πλήρη απουσία κανόνων ιχνηλασιμότητας, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι συμπληρωματικές εμπορικές ενδείξεις γίνονται αντιληπτές από τον τελικό καταναλωτή. Η οργάνωση επικαλείται το άρθρο 36 του ευρωπαϊκού Κανονισμού 1169/2011, σύμφωνα με το οποίο οι προαιρετικές πληροφορίες για τα τρόφιμα δεν πρέπει να είναι παραπλανητικές ή διφορούμενες. Παράλληλα, φέρνει ως παραδείγματα πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπου χρησιμοποιούνται διακριτές ενδείξεις για τη γέννηση, την εκτροφή και την πάχυνση των ζώων.
Η οικονομική διάσταση για τους Έλληνες κτηνοτρόφους
Πέρα από την ενημέρωση των καταναλωτών, το ζήτημα έχει και μια σημαντική οικονομική διάσταση. Οι κτηνοτρόφοι που διατηρούν μονάδες αναπαραγωγής στην Ελλάδα αναλαμβάνουν το κόστος και τους κινδύνους της γέννησης και της εκτροφής των ζώων από τα πρώτα στάδια της ζωής τους.
Αντίθετα, στην περίπτωση της εισαγωγής ζωντανών βοοειδών για πάχυνση, η παραγωγική διαδικασία στην Ελλάδα περιορίζεται στο τελευταίο στάδιο πριν από τη σφαγή.
Και οι δύο δραστηριότητες δημιουργούν οικονομική αξία, ωστόσο δεν είναι ταυτόσημες. Σύμφωνα με το ΙΝΚΑ, η σημερινή ονομασία δεν επιτρέπει στον καταναλωτή να αντιληφθεί εύκολα αυτή τη διαφορά, ενώ μπορεί να δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού εις βάρος των παραγωγών που εκτρέφουν ζώα ελληνικής γέννησης.
Ζητούν σύνδεση ζυγαριάς και ταμειακής μηχανής
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στις ετικέτες. Το ΙΝΚΑ επαναφέρει και το αίτημα για υποχρεωτική διασύνδεση των ζυγιστικών μηχανών με τις ταμειακές μηχανές και τα POS στα κρεοπωλεία και στα σούπερ μάρκετ. Στόχος είναι να καταγράφονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι ποσότητες κρέατος που πωλούνται και να διευκολύνονται οι έλεγχοι ιχνηλασιμότητας.
Κατά την οργάνωση, η διασύνδεση θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια παράνομων «ελληνοποιήσεων», δηλαδή περιπτώσεων στις οποίες εισαγόμενο κρέας διατίθεται παρανόμως ως ελληνικής προέλευσης. Η συζήτηση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα για την αγορά τροφίμων: πόσο εύκολα μπορεί ο καταναλωτής να καταλάβει τι ακριβώς αγοράζει; Η ένδειξη «Ελληνικής Εκτροφής άνω των 5 μηνών» περιγράφει μια συγκεκριμένη παραγωγική διαδικασία, δεν σημαίνει όμως απαραίτητα ότι το ζώο γεννήθηκε στην Ελλάδα.
