Το πράσινο φως για την έναρξη της διαδικασίας προσωρινής εφαρμογής της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) έδωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά την επικύρωση της συμφωνίας από την Ουρουγουάη και τις αντίστοιχες κινήσεις στην Αργεντινή. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ εκκρεμεί η προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Δικαστήριο της ΕΕ σχετικά με τη νομική βάση της συμφωνίας.
Βάσει των δηλώσεων της φον ντερ Λάιεν η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, σύμφωνα με όσα προβλέπουν οι Συνθήκες. Η Ουρουγουάη και η Αργεντι΄νη έγιναν οι πρώτες χώρες του μπλοκ που προχωρούν με τη συμφωνία, ανοίγοντας τον δρόμο για την ενεργοποίηση του μηχανισμού.
Επίσης, όπως ανέφερε η φον ντερ Λάιεν η Βραζιλία και η Παραγουάη αναμένεται να ακολουθήσουν σύντομα και τόνισε πως πρόκειται για μια καλή είδηση, «διότι δείχνει την εμπιστοσύνη και την προθυμία των εταίρων μας να προωθήσουν τις σχέσεις μας και να θέσουν σε εφαρμογή αυτή την ιστορική συμφωνία».
«Χθες, η Ουρουγουάη και η Αργεντινή έγιναν οι πρώτες χώρες του Mercosur που επικύρωσαν τη συμφωνία….Όταν θα είναι έτοιμες, θα είμαστε έτοιμοι και εμείς» είπε η πρόεδρος της Κομισιόν και πρόσθεσε:
«Τον Ιανουάριο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία από την πρώτη επικύρωσή της από χώρα του Mercosur. Τις τελευταίες εβδομάδες, συζήτησα εντατικά το θέμα αυτό με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Βάσει των παραπάνω, η Επιτροπή θα προχωρήσει τώρα στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας» είπε η φον ντερ Λάιεν μεταξύ άλλων.
Πώς και πότε θα τεθεί σε ισχύ-Οι τεχνικές λεπτομέρειες
Κατά την καθιερωμένη ενημέρωση των δημοσιογράφων από την Κομισιόν ο αρμόδιος για θέματα εμπορίου εκπρόσωπος Τύπου της Επιτροπής Όλαφ Γκιλ, ανέφερε ότι σε τεχνικό επίπεδο, η διαδικασία ενεργοποίησης της προσωρινής εφαρμογής απαιτεί ανταλλαγή επίσημων κοινοποιήσεων (note verbale) μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών της Mercosur που έχουν επικυρώσει τη συμφωνία.
Σε περίπου δύο μήνες μετά την ανταλλαγή αυτών των επίσημων κοινοποιήσεων, η συμφωνία τίθεται σε προσωρινή εφαρμογή, εκτίμησε ο ίδιος χωρίς να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το πότε θα ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, ωστόσο επιβεβαίωσε ότι αρκεί η επικύρωση από ένα μόνο κράτος της Mercosur για να ξεκινήσει η διαδικασία από την πλευρά της ΕΕ.
Η εφαρμογή θα ισχύει αποκλειστικά για τα κράτη της Mercosur που έχουν επικυρώσει και με τα οποία έχει ολοκληρωθεί η ανταλλαγή κοινοποιήσεων.
Σε ερώτηση για το τι θα συμβεί σε περίπτωση προσχώρησης νέου κράτους στη Mercosur όπως η Βολιβία και εάν η συμφωνία θα εφαρμοστεί αυτομάτως και σε αυτό, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι το ζήτημα εξετάζεται σε τεχνικό επίπεδο και δεσμεύθηκε να επανέλθει με διευκρινίσεις.
Ως προς το περιεχόμενο, τα εμπορικά σκέλη της συμφωνίας θα τεθούν σε ισχύ από την έναρξη της προσωρινής εφαρμογής.
Ωστόσο, για την πλήρη επιχειρησιακή ενεργοποίηση ορισμένων διατάξεων, ιδίως όσων αφορούν δασμολογικές ποσοστώσεις, απαιτείται η υιοθέτηση εφαρμοστικών κανονισμών από την Επιτροπή.
Συγκεκριμένα, θα πρέπει να οριστικοποιηθούν:
η οριστικοποίηση των τεχνικών απαιτήσεων και των δασμολογικών συντελεστών,
η επικαιροποίηση των κανόνων καταγωγής,
η προσαρμογή της Συνδυασμένης Ονοματολογίας,
και η υιοθέτηση του αναγκαίου εκτελεστικού κανονισμού για τη διαχείριση των δασμολογικών ποσοστώσεων.
Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των τεχνικών πράξεων θα μπορούν να λειτουργήσουν πλήρως οι μηχανισμοί ποσοστώσεων.
Τι σημαίνει η σημερινή απόφαση
Η προσωρινή εφαρμογή αφορά τα μέρη της συμφωνίας που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ και μπορεί να τεθεί σε ισχύ πριν από την πλήρη κύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.
Η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε ότι πρόκειται για διαδικασία θεσμικά κατοχυρωμένη και διευκρίνισε ότι η πλήρης επικύρωση θα εξαρτηθεί από την απόφαση του Δικαστηρίου, ωστόσο η Επιτροπή επιδιώκει να ενεργοποιήσει τις εμπορικές διατάξεις χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις.
«Η “προσωρινή εφαρμογή” είναι, από τη φύση της, προσωρινή. Αυτό προκύπτει και από την ίδια την ονομασία της. Σύμφωνα με τις Συνθήκες της ΕΕ, η συμφωνία μπορεί να ολοκληρωθεί πλήρως μόνο μετά τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να διασφαλίσει την ομαλή και διαφανή διεξαγωγή της διαδικασίας» υπογράμμισε η φον ντερ Λάιεν.
Η συμφωνία, η οποία αποτελεί το αποτέλεσμα 25 ετών διαπραγματεύσεων, δημιουργεί όπως επανέλαβε η πρόεδρος τη Κομισιόν τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, καταργώντας όλους τους δασμούς και καλύπτοντας σχεδόν το 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ και 700 εκατομμύρια πολίτες. Η φον ντερ Λάιεν τόνισε επίσης τη γεωπολιτική σημασία της συμφωνίας, αλλά και τα οφέλη για την Ευρώπη. Παράλληλα, επιχείρησε να κατευνάσει τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί από ορισμένα κράτη-μέλη για πιθανές επιπτώσεις στον αγροτικό τομέα, διαβεβαιώνοντας ότι η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρες βιωσιμότητας, ποσοστώσεις και μηχανισμούς προστασίας.
«Η συμφωνία με τον Μερκοσούρ δημιουργεί μια αγορά 720 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ανοίγει αμέτρητες ευκαιρίες. Μειώνει δισεκατομμύρια σε δασμούς. Επιτρέπει στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μας να έχουν πρόσβαση σε αγορές και κλίμακα που πριν μπορούσαν μόνο να ονειρευτούν. Και δίνει επίσης στην Ευρώπη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα πρώτης κίνησης σε έναν κόσμο έντονου ανταγωνισμού και περιορισμένων οριζόντων» είπε.
Μετά την πρώτη επικύρωση στη Mercosur, η πρωτοβουλία περνά πλέον στις Βρυξέλλες, όπου η Επιτροπή καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη γεωπολιτική δυναμική της συμφωνίας, η οποία θα λειτουργούσε ως αντίβαρο στην αμερικανική εμπορική πολιτική έναντι της ΕΕ και στις πολιτικές αντιστάσεις εντός της Ένωσης.
Προς αυτή την κατεύθυνση και οι θέσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν η οποία για ακόμη μια φορά υπογράμμισε ότι «η Mercosur είναι μία από τις πιο σημαντικές εμπορικές συμφωνίες του πρώτου μισού αυτού του αιώνα και ότι αποτελεί μια πλατφόρμα για βαθιά πολιτική συνεργασία με εταίρους που έχουν την ίδια κοσμοθεωρία με εμάς. Και που πιστεύουν στην ανοιχτότητα, τη συνεργασία και την καλή πίστη. Εταίρους που κατανοούν ότι το ανοιχτό και βασισμένο σε κανόνες εμπόριο αποφέρει θετικά αποτελέσματα για όλους».
«Η Mercosur ενσαρκώνει το πνεύμα με το οποίο η Ευρώπη ενεργεί στη διεθνή σκηνή. Η Ευρώπη γίνεται ισχυρότερη και πιο ανεξάρτητη. Οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι πολίτες μας θα αποκομίσουν τα οφέλη-και θα πρέπει να τα αποκομίσουν το συντομότερο δυνατόν. Πρόκειται για ανθεκτικότητα. Πρόκειται για ανάπτυξη και για την Ευρώπη που διαμορφώνει το δικό της μέλλον.»
