«Η ευρωπαϊκή κυριαρχία δεν αποτελεί πλέον μια αφηρημένη φιλοδοξία, αλλά συνδέεται άμεσα με την ικανότητα της Ευρώπης να απορροφά εξωτερικά σοκ, να διασφαλίζει την ενεργειακή της ασφάλεια και να προστατεύει την παραγωγική της βάση», υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο φόρουμ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στο Λουξεμβούργο.
Όπως σημείωσε, η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στις ενεργειακές ροές, τη ναυτιλία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες αυξάνουν την οικονομική αβεβαιότητα σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της.
Ενόψει της επερχόμενης Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο πρόεδρος του Eurogroup έχει ήδη επισημάνει ότι βασικές προτεραιότητες για την ευρωπαϊκή οικονομία παραμένουν η συγκράτηση των τιμών ενέργειας, η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ και η πρόοδος προς την οικοδόμηση μιας πραγματικής Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και των κρίσιμων εμπορικών διαδρόμων, σημείωσε ο Πιερρακάκης, προειδοποιώντας ότι η αστάθεια στην περιοχή έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες.
«Όταν η αστάθεια φτάνει σε αυτό το σημείο, οι συνέπειες είναι άμεσες και μετρήσιμες: αυξάνονται οι τιμές της ενέργειας, αλλά και το κόστος μεταφορών και ασφάλισης», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, το εύρος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της κρίσης.
«Όσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης στη ναυτιλία, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών».
Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
«Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει. Η ευρωπαϊκή κυριαρχία δεν είναι πλέον μια αφηρημένη φιλοδοξία αλλά προϋπόθεση οικονομικής επιβίωσης και θεσμικής ισχύος».
Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική ανάπτυξης
Παρά τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών — από τη χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση δημόσιου χρέους έως την πανδημία και την ενεργειακή κρίση — η Ευρώπη έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της. Ωστόσο, όπως προειδοποίησε, αυτό από μόνο του δεν αρκεί.
«Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική ανάπτυξης».
Σύμφωνα με τον Πιερρακάκη, η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει σήμερα ένα δομικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, καθώς η αύξηση της παραγωγικότητας υστερεί εδώ και χρόνια σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ένταση δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται περίπου στο 2,2% του ΑΕΠ, έναντι περίπου 3,4% στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου αντιστοιχούν περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ στην Ευρώπη, έναντι 0,7% στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, οι δημογραφικές εξελίξεις δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις, καθώς έως το 2040 το ευρωπαϊκό εργατικό δυναμικό ενδέχεται να μειώνεται κατά σχεδόν δύο εκατομμύρια εργαζομένους κάθε χρόνο.
Αποταμιεύσεις χωρίς επενδύσεις
Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσίασε τη βασική του διάγνωση για την ευρωπαϊκή οικονομία.
«Η Ευρώπη δεν στερείται ιδεών. Δεν στερείται ταλέντου. Δεν στερείται αποταμιεύσεων. Αυτό που λείπει είναι η κλίμακα και οι μηχανισμοί για να μετατραπούν οι αποταμιεύσεις σε καινοτομία».
Κάθε χρόνο οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν περίπου 1,4 τρισεκατομμύρια ευρώ, μεγάλο μέρος των οποίων παραμένει σε χαμηλής απόδοσης τραπεζικές καταθέσεις.
Η λύση: επενδύσεις και ψηφιακή χρηματοδότηση
Ο Πιερρακάκης τόνισε τη σημασία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία στοχεύει στη διοχέτευση περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων στην οικονομία.
Παράλληλα, υπογράμμισε τον ρόλο της ψηφιακής χρηματοδότησης, η οποία όπως είπε μπορεί να μειώσει το κόστος κεφαλαίου και να διευκολύνει τη χρηματοδότηση της καινοτομίας.
«Η ψηφιακή χρηματοδότηση δεν είναι μια απλή τεχνολογική αναβάθμιση. Είναι ένας δομικός μετασχηματισμός στον τρόπο με τον οποίο αντλούνται, κατανέμονται και εποπτεύονται τα κεφάλαια».
«Αν το κάνουμε σωστά, η ψηφιακή χρηματοδότηση μπορεί να προσφέρει κάτι εξαιρετικά σημαντικό για την Ευρώπη: μπορεί να μειώσει τις αποστάσεις.
Μπορεί να μειώσει την απόσταση μεταξύ αποταμιευτών και αυτών που καινοτομούν. Μπορεί να μειώσει την απόσταση μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και μεγάλων κεφαλαίων. Μπορεί να μειώσει την απόσταση μεταξύ εθνικών αγορών και μιας πραγματικά ευρωπαϊκής αγοράς».
Το ψηφιακό ευρώ
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο χαρακτήρισε στρατηγική πρωτοβουλία για τη διασφάλιση της νομισματικής κυριαρχίας της Ευρώπης.
Εφόσον το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο εγκριθεί το 2026, θα μπορούσε να ξεκινήσει πιλοτική εφαρμογή το 2027, με πιθανή πλήρη λειτουργία γύρω στο 2029.
Η στρατηγική επιλογή της Ευρώπης
Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι η Ευρώπη καλείται να συνδυάσει την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών με τον εκσυγχρονισμό των χρηματοπιστωτικών υποδομών της, ώστε να κινητοποιήσει πιο αποτελεσματικά τις αποταμιεύσεις και να χρηματοδοτήσει την καινοτομία.
«Αν το πετύχουμε, η ψηφιακή χρηματοδότηση μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για βαθύτερες κεφαλαιαγορές, περισσότερες επενδύσεις και την επόμενη φάση ευρωπαϊκής ευημερίας».
