Με 417 ψήφους υπέρ, 154 κατά και 71 αποχές, εγκρίθηκε σήμερα από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ που είχε συμφωνηθεί στο Turnberry, της Σκωτίας ύστερα από διαδοχικές αναβολές, έντονες πολιτικές τριβές και υπό τη σκιά απειλών για νέους δασμούς αλλά και έμμεσων πιέσεων στο ενεργειακό μέτωπο.
Η συμφωνία, που επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι στη Σκωτία ως στόχο είχε να μην επιβληθεί από τις ΗΠΑ ανώτατος δασμός 30% στα ευρωπαϊκά προϊόνται και έτσι κατέληξαν σε ανώτατο όριο δασμών 15% για τις εξαγωγές της ΕΕ, σε αντάλλαγμα για την πλήρη κατάργηση των βιομηχανικών και αγροτικών δασμών στα αμερικανικά προϊόντα. Επίσης, σήμερα εγκρίθηκε και η διατήρηση μηδενικών δασμών για τον αμερικανικό αστακό.
Ικανοποίηση από τις ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες χαιρετίζουν τη συμφωνία, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε ο Άντριου Πάζντερ, πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ, σχεδόν αμέσως μετά την ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Όπως αναφέρεται, η ψηφοφορία αποτελεί σημαντικό βήμα για την εφαρμογή των δασμολογικών δεσμεύσεων της ΕΕ, ενώ εντάσσεται στη στρατηγική προτεραιότητα του Ντόναλντ Τραμπ για την επανεξισορρόπηση των οικονομικών σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, οι οποίες ανέρχονται σε 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια σε αγαθά και υπηρεσίες.
Η αμερικανική πλευρά επισημαίνει ότι η εξέλιξη αυτή ανταποκρίνεται στις προσδοκίες για «σταθερότητα και προβλεψιμότητα» που έχουν εκφράσει οι ενδιαφερόμενοι και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας.
Παράλληλα, εκφράζεται η προσδοκία για ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να οριστικοποιηθεί η συμφωνία, με την Ουάσιγκτον να καλεί όλα τα μέρη να εστιάσουν στη σημασία της δημιουργίας νέων ευκαιριών για τις επιχειρήσεις.
Στην ανακοίνωση τονίζεται επίσης ότι «υπό την ηγεσία του Προέδρου Τραμπ, η Αμερική θέτει τα θεμέλια για έναν αιώνα καινοτομίας τροφοδοτούμενο από ενέργεια, καθοδηγούμενο από την επιχειρηματικότητα και θεμελιωμένο στην ελευθερία», απευθύνοντας πρόσκληση προς τους ευρωπαίους εταίρους να συμμετάσχουν.
Με δικλείδες ασφαλείας
Ωστόσο η Ολομέλεια ενσωμάτωσε δικλείδες ασφαλείας, καθώς οι ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να μην τηρήσουν τη συμφωνία δεν έχουν καταλαγιάσει.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), το οποίο έχει και την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, στήριξε σταθερά τη συμφωνία, πιέζοντας για την υιοθέτησή της.
Οι φιλελεύθεροι από το Renew Europe στήριξε επίσης τη γραμμή του Κοινοβουλίου, δηλώνοντας ότι «η συμφωνία δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ισορροπημένη», αλλά μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον διασφαλίζει «προβλεψιμότητα και σταθερότητα».
Οι Πράσινοι εμφανίσθηκαν διχασμένοι λέγοντας ότι «η συμφωνία είναι κακή», αλλά παράλληλα την αναγνώρισαν ως αναγκαία για τη σταθερότητα της οικονομίας. Όμως υπήρξαν διαρροές.
Η Αριστερά ήταν κατηγορηματικά εναντίον και οι Πατριώτες (Patriots for Europe) που κινούνται στο φάσμα των άκρων της δεξιάς έκαναν λόγο για ταπεινωτική συμφωνία κατηγορώντας τη πρόεδρο της Κομισιόν, αφού αυτή κατέληξε στο τελικό κείμενο με τον Τραμπ το καλοκαίρι, ότι υποχώρησε στις πιέσεις των ΗΠΑ.
Ωστόσο, καθοριστική υπήρξε η στάση των Σοσιαλιστών, οι οποίοι, παρά τις έντονες επιφυλάξεις, έδωσαν τελικά το «πράσινο φως» υπό συγκεκριμένους όρους.
Ο Μπέρντ Λάνγκε από τοςυ Σοσιαλιστές (S&D) και πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA) του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου, χαιρέτισε την ψηφοφορία, τονίζοντας ότι το Κοινοβούλιο έδωσε «πράσινο φως για μια ισχυρή διαπραγματευτική εντολή», επισημαίνοντας ότι η συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ «θωρακίζεται απέναντι στις πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
«Έχουμε θέσει σαφείς δικλείδες ασφαλείας. Τυχόν νέες απειλές για δασμούς ή απουσία ουσιαστικών οφελών για τους ευρωπαίους παραγωγούς και καταναλωτές θα οδηγήσουν στη σταδιακή απόσυρση της νομοθεσίας», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, το «δίχτυ ασφαλείας» του Κοινοβουλίου βασίζεται σε τρεις πυλώνες: πλήρης συμμόρφωση των ΗΠΑ με τις δεσμεύσεις της συμφωνίας πριν από την έναρξη ισχύος («ρήτρα έναρξης»), χρονικό όριο έως τις 31 Μαρτίου 2028 («ρήτρα λήξης») και δυνατότητα αναστολής των δασμολογικών παραχωρήσεων, οι οποίες παραμένουν αναστρέψιμες και υπό πολιτικές προϋποθέσεις.
Η σημερινή ψηφοφορία ήταν το πιο σημαντικό βήμα αλλά δεν αποτελεί το τέλος της διαδικασίας καθώς το Συμβούλιο και το Ευρωκοινοβούλιο θα διαπραγματευτούν τα τελικά κείμενα, πριν από την οριστική ψηφοφορία έγκρισης η οποία δεν αναμένεται πριν από τον Απρίλιο ή τον Μάιο.
Πριν από την ψηφοφορία ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Βάλντις Ντομπρόβσκις απευθυνόμενος στους ευρωβουλευτές δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει λάβει διαβεβαιώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η κυβέρνηση Τραμπ προτίθεται να τηρήσει τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας. Υπόσχεση που η Επιτροπή έχει επαναλάβει αρκετές φορές μαζί με τη δήλωση ότι η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της.
Το ιστορικό
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές διαδικασίες, η συμφωνία απαιτούσε την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίού. Ωστόσο, σε αντίδραση στην κρίση της Γροιλανδίας, με τις απειλές Τραμπ για την προσάρτησή της και στην πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστήριου των Ηνωμένων Πολιτειών που περιορίζει τις εξουσίες επιβολής δασμών, αλλά κ αι με την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον για την έναρξη εμπορικών ερευνών βάσει του Άρθρου 301 της αμερικανικής εμπορικής νομοθεσίας (Section 301), που μπορεί να οδηγήσουν σε νέους δασμούς, οι ευρωβουλευτές καθυστέρησαν επανειλημμένα την ψηφοφορία και εισήγαγαν τελικά τροπολογίες θέτοντας ένα δίχτυ ασφαλείας» που η Ουάσιγκτον θεώρησε παραβίαση της αρχικής πολιτικής συμφωνίας.
Τα βασικά σημεία τριβής είναι η λεγόμενη «ρήτρα έναρξης» (sunrise clause), που σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν θα επωφεληθούν από τους νέους δασμολογικούς όρους αν δεν αποδείξουν ότι τηρούν τη συμφωνία, και η «ρήτρα λήξης» (sunset clause), η οποία θέτει τέλος στη συμφωνία το 2028, εκτός αν τα δύο μέρη συμφωνήσουν να την παρατείνουν.
Παρά τις εντάσεις, η συμφωνία συγκέντρωσε τελικά την απαιτούμενη πλειοψηφία και υπό την καθοδήγηση του προέδρου της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου Μπέρντ Λάνγκε, οι ευρωβουλευτές ενσωμάτωσαν τελικά στο κείμενο τις πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας, πέραν όσων είχαν συμφωνηθεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, προκειμένου να εξασφαλιστεί η στήριξη πιο επιφυλακτικών ομάδων, μεταξύ των οποίων και οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες.
Οι αμερικανικές πιέσεις και οι προειδοποιήσεις για το LNG
Λίγες ημέρες πριν ο Αμερικανός πρέσβης στην ΕΕ Άντριου Πάζντερ είχε προειδοποιήσει ότι για τροποποιήσεις που «αλλοιώνουν» την αρχική συμφωνία και συνέδεσε ευθέως το ενδεχόμενο μη ψήφισης της συμφωνίας με πιθανές αμερικανικές κινήσεις από την επιβολή νέων δασμών έως την επανεξέταση των ευνοϊκών όρων πρόσβασης της Ευρώπης σε αμερικανικό LNG.
Έτσι, πέρα από το εμπορικό σκέλος, το ενεργειακό αναδείχθηκε σε βασικό μοχλό πίεσης και αυτό σε μια περίοδο όπου η αστάθεια στη Μέση Ανατολή επηρεάζει την παγκόσμια αγορά και οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένουν υψηλές.
Το σημερινό αποτέλεσμα πλέον ξεφεύγει από το πλαίσιο των δασμών μεταξύ των δύο μερών και αποδεικνύει ότι η εξάρτηση από αμερικανικές προμήθειες αποκτά εκ νέου γεωπολιτική διάσταση με την ΕΕ να επιδιώκει απεγνωσμένα την ενεργειακή της απεξάρτηση..
