Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής καταιγίδας. Ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για το Ιράν και ανοίγει έναν κύκλο αβεβαιότητας για τη διαδοχή, τη σταθερότητα του καθεστώτος και τη συνολική ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή. Οι εξελίξεις δεν είναι μόνο πολιτικές ή στρατιωτικές, έχουν άμεση γεωοικονομική διάσταση. Και η Ελλάδα, με ενεργές εμπορικές σχέσεις στη Μέση Ανατολή, παρακολουθεί τις εξελίξεις με αυξημένη προσοχή.
Η εικόνα των ελληνικών εξαγωγών στη Μέση Ανατολή
Τα προσωρινά στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι χώρες της περιοχής παραμένουν σημαντικοί προορισμοί ελληνικών εξαγωγών. Ο Λίβανος καταγράφει αξία εξαγωγών 1.166,7 εκατ. ευρώ (1,84 εκατ. τόνοι), το Ισραήλ 996,4 εκατ. ευρώ, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαμορφώνονται στα 351,8 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, σε αρκετές αγορές παρατηρείται κάμψη σε σχέση με το 2024, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Σαουδική Αραβία (-30,5%).
ΙΡΑΝ: Μικρός όγκος συναλλαγών, μεγάλη στρατηγική σημασία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Ιράν. Το 2025 οι ελληνικές εξαγωγές προς τη χώρα ανήλθαν σε 13,5 εκατ. ευρώ, με όγκο 6.965 τόνους. Σε σύγκριση με το 2024 (18,2 εκατ. ευρώ και 10.630 τόνοι), καταγράφεται μείωση 4,6 εκατ. ευρώ, δηλαδή πτώση 25,5% στην αξία. Το Ιράν κατατάσσεται στην 97η θέση μεταξύ των προορισμών ελληνικών εξαγωγών (από 95η το 2024), γεγονός που αποτυπώνει τον ήδη περιορισμένο εμπορικό όγκο. Παρότι το απόλυτο μέγεθος δεν είναι υψηλό, η αγορά του Ιράν έχει διαχρονικά στρατηγική σημασία λόγω πληθυσμού, γεωγραφικής θέσης και ενεργειακού ρόλου. Η πολιτική αστάθεια που ακολουθεί τον θάνατο του Χαμενεΐ ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τις εμπορικές ροές, ιδιαίτερα αν επηρεαστούν οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές ή ενταθούν οι κυρώσεις.
ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΙΡΑΝ
Η αβεβαιότητα στο εσωτερικό του Ιράν συμπίπτει με ευρύτερη ένταση στην περιοχή. Το Στενό του Χορμούζ παραμένει κρίσιμος κόμβος για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Οποιαδήποτε διατάραξη εκεί θα επηρεάσει το κόστος μεταφορών και ενέργειας, άρα και το τελικό κόστος των εξαγόμενων προϊόντων.
Παράλληλα, οι αεροπορικές και ναυτιλιακές ροές προς τη Μέση Ανατολή λειτουργούν υπό αυξημένες συνθήκες επιφυλακής. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, αυτό μεταφράζεται σε πιθανές καθυστερήσεις, αύξηση ασφαλίστρων και αναθεώρηση συμβολαίων.
ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΙΡΑΝ
Η Μέση Ανατολή παραμένει αγορά με δυναμική, αλλά το ρίσκο έχει αυξηθεί. Το Ιράν, παρά τον μικρό σημερινό όγκο εμπορίου, λειτουργεί ως δείκτης ευρύτερων εξελίξεων. Εάν η μετάβαση εξουσίας συνοδευτεί από εσωτερική αναταραχή ή εξωτερική κλιμάκωση, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στα 13,5 εκατ. ευρώ των ελληνικών εξαγωγών, θα επηρεάσουν το σύνολο του περιφερειακού εμπορικού περιβάλλοντος.
