Με φόντο την αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία, η ελληνική κυβέρνηση στέλνει μέσο του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας ένα διπλό μήνυμα, από τη μία, ότι το ενδεχόμενο παρατεταμένης αναταραχής στην ενέργεια είναι απολύτως υπαρκτό και σοβαρό και από την άλλη, ότι η χώρα προετοιμάζεται ώστε οι επιπτώσεις να μη μετατραπούν σε κοινωνικό σοκ για τα νοικοκυριά και την αγορά.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, περιγράφοντας τη γεωοικονομική σημασία των Στενών του Ορμούζ, έδωσε μια εικόνα που εξηγεί γιατί οι διεθνείς αγορές, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αλλά και η Αθήνα παρακολουθούν με τόση αγωνία τις εξελίξεις.
Αρτηρία της παγκόσμιας ενέργειας
Όπως ανέφερε, στο πλαίσιο του Forum Πελοποννήσου, υπό κανονικές συνθήκες από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονται καθημερινά περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και ακόμη 5 εκατομμύρια βαρέλια άλλων πετρελαϊκών προϊόντων. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Από το ίδιο σημείο περνά επίσης περίπου το 20% του παγκόσμιου φυσικού αερίου, κάτι που σημαίνει ότι μια παρατεταμένη διακοπή ή εμπλοκή δεν απειλεί μόνο τις αγορές πετρελαίου, αλλά και την ήδη ευάλωτη ενεργειακή ισορροπία στην Ευρώπη και διεθνώς.
Το πιο ανησυχητικό, σύμφωνα με την αποτίμηση του υπουργού, είναι ότι ακόμη κι αν αναζητηθούν εναλλακτικές ροές, η δυνατότητα υποκατάστασης είναι περιορισμένη. «Η υποκατάσταση που μπορεί να γίνει είναι της τάξης των 4 με 5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα», σημείωσε, δείχνοντας ουσιαστικά ότι το κενό δεν μπορεί να καλυφθεί πλήρως εάν η κρίση πάρει διάρκεια.
Οι επιπτώσεις στις τιμές
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η κρίση δεν είναι θεωρητική. Η πρώτη επίδραση έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στις τιμές της ενέργειας, ενώ ο πραγματικός φόβος είναι τι θα συμβεί αν η κατάσταση παγιωθεί και τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγαλύτερο διάστημα.
Και επειδή η ενέργεια δεν είναι ένας απομονωμένος δείκτης αλλά η βάση ολόκληρης της οικονομίας, η πίεση αυτή μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα:
- στα καύσιμα,
- στο ηλεκτρικό ρεύμα,
- στο κόστος μεταφορών,
- στην παραγωγή,
- και τελικά στις τιμές βασικών αγαθών.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση βλέπει ότι η κρίση της Μέσης Ανατολής μπορεί εύκολα να μετατραπεί από γεωπολιτική ένταση σε καθημερινό οικονομικό πρόβλημα για κάθε σπίτι και κάθε επιχείρηση.
Υπόσχεση στήριξης με… μέτρο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο υπουργός επέλεξε να στείλει ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα, επιχειρώντας να προλάβει το αίσθημα ανασφάλειας που ήδη αρχίζει να διαχέεται στην κοινωνία. «Κανείς δεν θα μείνει μόνος στην κρίση», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι το κράτος θα είναι παρόν για να στηρίξει: τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις, αλλά και συνολικά την παραγωγική δραστηριότητα της χώρας. «Η κρίση του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν θα γίνει κοινωνική κρίση στην Ελλάδα».
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι τόσο η ελληνική οικονομία όσο και συνολικά οι ευρωπαϊκές οικονομίες προετοιμάζονται ήδη με διαφορετικά σενάρια διαχείρισης της κρίσης, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση των εξελίξεων. Ωστόσο, έσπευσε να βάλει και το δημοσιονομικό όριο της κυβερνητικής στρατηγικής, λέγοντας ότι η στήριξη θα υπάρξει, αλλά δεν θα πάρει τη μορφή παροχών χωρίς τέλος και αυξήσεων χωρίς μέλλον.
Με αυτή τη φράση, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να δείξει ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει σε μοντέλα γενικευμένων παρεμβάσεων που μπορεί να προσφέρουν στιγμιαία πολιτική ανακούφιση, αλλά αργότερα να δημιουργήσουν μεγαλύτερα προβλήματα για τη σταθερότητα της οικονομίας.
Στην ουσία, το στοίχημα της κυβέρνησης είναι να απορροφήσει όσο γίνεται περισσότερο από το σοκ που γεννά η διεθνής κρίση, πριν αυτό περάσει στην καθημερινότητα του πολίτη. Το αν αυτή η ισορροπία θα αποδειχθεί αρκετή, θα κριθεί όχι μόνο από τις αποφάσεις στην Αθήνα ή στις Βρυξέλλες, αλλά πρωτίστως από το αν και πότε θα αποκατασταθεί η ομαλότητα σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη.
