Η αναθεώρηση των προβλέψεων για τον πληθωρισμό από την Τράπεζα της Ελλάδας αποτελεί ένα από τα πιο σαφή σημάδια ότι η ενεργειακή κρίση που τροφοδοτείται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή αρχίζει να αλλάζει τις ισορροπίες στην οικονομία. Ο πληθωρισμός για το 2026 εκτιμάται πλέον στο 3,1% από 2,1%, δηλαδή αισθητά υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις και πάνω από το επίπεδο του 2,8% στο οποίο έκλεισε το 2025.
Η τάση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εκτίμηση για τον πληθωρισμό αναθεωρείται επίσης ανοδικά, στο 2,6% για φέτος από 1,9%, επιβεβαιώνοντας ότι η πίεση στις τιμές είναι πλέον διασυνοριακή και επίμονη. Αν και οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια δείχνουν αποκλιμάκωση (2,4% για το 2027 και 2,3% για το 2028 στην Ελλάδα, 2% στην ΕΕ το 2027), η εικόνα της παρούσας συγκυρίας είναι σαφώς πιο ανησυχητική.
Ο λόγος είναι προφανής, η εκτίναξη των τιμών ενέργειας. Η άνοδος του πετρελαίου, οι ανησυχίες για περιορισμό της προσφοράς και η γενικευμένη αύξηση του ενεργειακού κόστους περνούν ήδη στην πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας μεταφορές, τρόφιμα και συνολικά το κόστος ζωής.
Διπλή αύξηση επιτοκίων προ των πυλών…
Την ίδια στιγμή, οι αγορές αρχίζουν να προεξοφλούν τουλάχιστον δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο έτος. Πρόκειται για την κλασική αντίδραση των κεντρικών τραπεζών απέναντι στον πληθωρισμό. Ωστόσο, εδώ αναδεικνύεται το βασικό πρόβλημα, η οικονομία δεν βρίσκεται σε φάση υπερθέρμανσης, αλλά σε ένα εύθραυστο περιβάλλον ανάπτυξης. Και ακριβώς εδώ εμφανίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος: Ο στασιμοπληθωρισμός.
Πρόκειται για μια κατάσταση στην οποία συνυπάρχουν υψηλός πληθωρισμός και χαμηλή ή αναιμική ανάπτυξη, ένας συνδυασμός που δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Τα μέτρα για τη μείωση του πληθωρισμού, όπως η αύξηση των επιτοκίων, περιορίζουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις, επιβαρύνοντας την ανάπτυξη. Από την άλλη, οι πολιτικές που στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα, αυξάνουν τη ζήτηση και εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Με άλλα λόγια, η οικονομική πολιτική βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα χωρίς εύκολη διέξοδο.
Έκτακτη συνεδρίαση του Eurogroup
Το γεγονός ότι ο πρόεδρος του Eurogroup συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση την ερχόμενη Παρασκευή, με αντικείμενο την ενεργειακή κρίση και τις επιπτώσεις της, επιβεβαιώνει την κρισιμότητα της κατάστασης. Στο τραπέζι θα βρεθούν η άνοδος των τιμών ενέργειας, οι κίνδυνοι για την προσφορά, οι νέες αυξήσεις στην αγορά, αλλά και οι επιπτώσεις σε βασικούς τομείς όπως οι μεταφορές και τα τρόφιμα.
Η συγκυρία θυμίζει ότι η οικονομία δεν επηρεάζεται μόνο από τα εσωτερικά της δεδομένα, αλλά και από εξωτερικούς γεωπολιτικούς παράγοντες που μπορούν να ανατρέψουν ταχύτατα τις προβλέψεις. Και αν η ενεργειακή κρίση αποκτήσει διάρκεια, τότε ο στασιμοπληθωρισμός δεν θα είναι απλώς ένα θεωρητικό σενάριο, αλλά μια πραγματική παγίδα, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη.
