Σήμερα, η ΕΕ υιοθέτησε και επίσημα τον κανονισμό για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην ΕΕ. Οι νέοι κανόνες περιλαμβάνουν επίσης μέτρα για την αποτελεσματική παρακολούθηση και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού.
Ο κανονισμός, σύμφωνα και με το Συμβούλιο αποτελεί ορόσημο για την επίτευξη του στόχου του REPowerEU, που είναι η κατάργηση της εξάρτησης της ΕΕ από τη ρωσική ενέργεια. Ωστόσο σύμφωνα με πληροφορίες η Ουγγαρία και η Σλοβακία ψήφισαν κατά.
«Από σήμερα, η αγορά ενέργειας της ΕΕ θα είναι ισχυρότερη, πιο ανθεκτική και πιο διαφοροποιημένη. Απομακρυνόμαστε από την επιζήμια εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και κάνουμε ένα σημαντικό βήμα, σε πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας, προς μια αυτόνομη Ενεργειακή Ένωση» δήλωσε ο Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου η οποία προεδρεύει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το τρέχον εξάμηνο
Σταδιακή απαγόρευση, αυστηρή παρακολούθηση και διαφοροποίηση
Σύμφωνα με τον κανονισμό, η εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών και ΥΦΑ στην ΕΕ θα απαγορεύεται. Η απαγόρευση θα αρχίσει να ισχύει έξι εβδομάδες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού. Για τις υφιστάμενες συμβάσεις θα ισχύει μεταβατική περίοδος. Αυτή η σταδιακή προσέγγιση θα περιορίσει τον αντίκτυπο στις τιμές και τις αγορές. Η πλήρης απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ για τις εισαγωγές ΥΦΑ από τις αρχές του 2027 και για τις εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του 2027.
Πριν εγκρίνουν την είσοδο εισαγωγών φυσικού αερίου στην Ένωση, οι χώρες της ΕΕ θα επαληθεύουν τη χώρα στην οποία παρήχθη το φυσικό αέριο.
Η μη συμμόρφωση με τους νέους κανόνες μπορεί να οδηγήσει σε μέγιστες κυρώσεις τουλάχιστον 2,5 εκατομμυρίων ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και τουλάχιστον 40 εκατομμυρίων ευρώ για τις εταιρείες, τουλάχιστον 3,5 % του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας σε παγκόσμιο επίπεδο ή 300 % του εκτιμώμενου κύκλου εργασιών της συναλλαγής.
Έως την 1η Μαρτίου 2026, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο και να προσδιορίσουν τις πιθανές προκλήσεις που θα προκύψουν από την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου. Για τον σκοπό αυτό, οι εταιρείες θα υποχρεούνται να κοινοποιούν στις αρχές και στην Επιτροπή τυχόν εναπομείνασες συμβάσεις για ρωσικό φυσικό αέριο. Οι χώρες της ΕΕ που εξακολουθούν να εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο θα πρέπει επίσης να υποβάλουν σχέδια διαφοροποίησης.
Ασφάλεια εφοδιασμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης
Σε περίπτωση κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης και εάν η ασφάλεια εφοδιασμού απειλείται σοβαρά σε μία ή περισσότερες χώρες της ΕΕ, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει την απαγόρευση εισαγωγής για διάστημα έως τεσσάρων εβδομάδων.
Επόμενα βήματα
Ο κανονισμός θα δημοσιευθεί τώρα στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Θα τεθεί σε ισχύ μία ημέρα μετά τη δημοσίευσή του και θα εφαρμόζεται άμεσα σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης να προτείνει νομοθεσία για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως το τέλος του 2027.
Ιστορικό
Μετά τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και της εργαλειοποίησης της ενέργειας οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν, στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών του Μαρτίου 2022, να καταργήσουν σταδιακά την εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα το συντομότερο δυνατό.
Κατά συνέπεια, οι εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου από τη Ρωσία στην ΕΕ έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, ενώ οι εισαγωγές πετρελαίου έχουν μειωθεί σε ποσοστό κάτω του 3 % το 2025 ως αποτέλεσμα του ισχύοντος καθεστώτος κυρώσεων, το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 13 % των εισαγωγών της ΕΕ το 2025, αξίας άνω των 15 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτό εκθέτει την ΕΕ σε σημαντικούς κινδύνους όσον αφορά το εμπόριο και την ενεργειακή της ασφάλεια.
