Αλλαγές στον τρόπο που θα γίνεται η διαχείριση των ελέγχων αλκοτέστ από την Τροχαία προανήγγειλε ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, με το βασικό σενάριο να αφορά τις περιπτώσεις όπου η ένδειξη βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα και θα μπορούσε, αντί για ακινητοποίηση, να παραδίδεται το όχημα σε νηφάλιο συνοδηγό. Η συζήτηση, πάντως, αφορά τον χειρισμό του οχήματος στο σημείο του ελέγχου και όχι την κατάργηση των κυρώσεων, καθώς ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας εξακολουθεί να προβλέπει κλιμακωτά πρόστιμα, αφαίρεση άδειας και, στις βαριές περιπτώσεις, φυλάκιση.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, εξετάζεται όταν η ένδειξη στο αλκοτέστ είναι μεταξύ 0,20 και 0,40 να μη δεσμεύεται το αυτοκίνητο, αλλά να μπορεί να το παραλάβει συνοδηγός, εφόσον ελεγχθεί και διαπιστωθεί ότι είναι νηφάλιος, αναλαμβάνοντας ο ίδιος την ευθύνη μεταφοράς του οχήματος για 12 ώρες. Για τις βαρύτερες περιπτώσεις, ανέφερε ότι θα συνεχίσει να ισχύει η κατάσχεση και η κράτηση.
Εδώ χρειάζεται μία κρίσιμη διευκρίνιση: το ισχύον όριο, με βάση τον κωδικοποιημένο ΚΟΚ, θεωρεί ότι ο οδηγός βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος από 0,50 g/l αίματος και άνω ή από 0,25 mg/l στον εκπνεόμενο αέρα και άνω. Άρα, η συζήτηση που άνοιξε αφορά κυρίως το πώς θα αντιμετωπίζεται επιχειρησιακά ο οδηγός και το όχημα στο σημείο του ελέγχου, όχι το αν υπάρχει ή όχι παράβαση.
Τι προβλέπεται σήμερα για τα πρόστιμα
Για την πρώτη βαθμίδα παράβασης, όταν η συγκέντρωση αλκοόλ είναι από 0,50 έως 0,80 g/l αίματος ή από 0,25 έως 0,40 mg/l στον εκπνεόμενο αέρα, η παράβαση εντάσσεται στην κατηγορία Ε3-Β. Αυτό μεταφράζεται σε διοικητικό πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Στη δεύτερη βαθμίδα, όταν η μέτρηση δείχνει πάνω από 0,80 έως 1,10 g/l αίματος ή πάνω από 0,40 έως 0,60 mg/l στον εκπνεόμενο αέρα, επιβάλλεται πρόστιμο 700 ευρώ και επί τόπου αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 90 ημέρες.
Στην τρίτη και βαρύτερη βαθμίδα, όταν η συγκέντρωση ξεπερνά το 1,10 g/l αίματος ή το 0,60 mg/l στον εκπνεόμενο αέρα, ο ΚΟΚ προβλέπει φυλάκιση τουλάχιστον δύο μηνών, διοικητικό πρόστιμο 1.200 ευρώ και αφαίρεση, επί τόπου, της άδειας και των στοιχείων κυκλοφορίας για 180 ημέρες. Παράλληλα, το όχημα ακινητοποιείται υποχρεωτικά και φυλάσσεται.
Ο νόμος είναι αυστηρός και για όσους αρνηθούν να ελεγχθούν: όποιος δεν δέχεται να υποβληθεί είτε σε αιμοληψία είτε σε έλεγχο με αλκοολόμετρο τεκμαίρεται ότι έχει συγκέντρωση άνω του 1,10 g/l αίματος. Με απλά λόγια, η άρνηση αντιμετωπίζεται σαν πολύ βαριά περίπτωση μέθης.
Οι ποινές γίνονται ακόμη σκληρότερες στην υποτροπή
Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει επιπλέον αυστηροποίηση για τους υπότροπους μέσα σε διάστημα πέντε ετών. Για δεύτερη φορά, στις παραβάσεις που υπάγονται στις πιο σοβαρές κατηγορίες, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει τα 1.000 ή τα 2.000 ευρώ, ενώ η αφαίρεση άδειας επεκτείνεται από 180 ημέρες έως και 7 έτη για τις βαρύτερες περιπτώσεις μέθης. Για τρίτη φορά, τα πρόστιμα ανεβαίνουν έως 4.000 ευρώ και η αφαίρεση άδειας μπορεί να φτάσει έως και τα 10 έτη, με υποχρέωση εκ νέου εκπαίδευσης και εξέτασης για την επανάκτηση άδειας.
Τα στατιστικά που δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος
Τα τελευταία διαθέσιμα αναλυτικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για τη Θεσσαλονίκη δείχνουν ότι μόνο στο τέταρτο τρίμηνο του 2024 έγιναν 11.810 αλκοτέστ τον Οκτώβριο, 11.848 τον Νοέμβριο και 13.191 τον Δεκέμβριο. Από αυτούς τους ελέγχους, 198 οδηγοί βρέθηκαν με μέθη τον Οκτώβριο, 184 τον Νοέμβριο και 167 τον Δεκέμβριο. Η ίδια η Διεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης καταγράφει την οδήγηση σε κατάσταση μέθης ανάμεσα στα κυριότερα αίτια τροχαίων ατυχημάτων, μαζί με την απόσπαση προσοχής, τη μη τήρηση απόστασης, την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και την υπερβολική ταχύτητα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας για την Ελλάδα δείχνουν ότι το 2021 καταγράφηκαν 624 νεκροί και 610 σοβαρά τραυματίες από τροχαία, με 58 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων — επίδοση χειρότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι περίπου το 25% όλων των θανατηφόρων τροχαίων στην Ευρώπη σχετίζονται με το αλκοόλ.
Τι μένει να φανεί
Το στοιχείο που μένει να αποσαφηνιστεί είναι αν η εξαγγελθείσα ρύθμιση για «μεσεγγυούχο» συνοδηγό θα ενσωματωθεί νομοθετικά και με ποιο ακριβώς όριο μέτρησης. Μέχρι να υπάρξει επίσημη αλλαγή, το ισχύον πλαίσιο του ΚΟΚ παραμένει αυτό που εφαρμόζεται: από 350 ευρώ και 30 ημέρες αφαίρεση άδειας στην πρώτη βαθμίδα, έως φυλάκιση, 1.200 ευρώ και 180 ημέρες αφαίρεση άδειας και πινακίδων στις βαριές περιπτώσεις, με ακόμη πιο σκληρές συνέπειες για όσους επαναλαμβάνουν την παράβαση.
