Λίγες εβδομάδες μετά την αλλαγή του χρόνου, η Αθήνα αποκαλύπτει ξανά μια πραγματικότητα που επιμένει… Πίσω από το κτίριο του ΟΣΕ, παρακάτω από την πλατεία Βάθη, αλλά και στην οδό Ιάσωνος στο Μεταξουργείο, δεκάδες άνθρωποι πέρασαν την Πρωτοχρονιά στον δρόμο. Άνθρωποι εξαρτημένοι από ναρκωτικές ουσίες, πολλοί από αυτούς άστεγοι ή σε συνθήκες ακραίας επισφάλειας, κάνουν χρήση σε κοινή θέα, σε πεζοδρόμια και εγκαταλελειμμένους χώρους.
Το βίντεο που συνοδεύει το ρεπορτάζ καταγράφει εικόνες γνώριμες στους κατοίκους του κέντρου της Αθήνας: χρήση ουσιών χωρίς καμία απόπειρα απόκρυψης, λίγα μέτρα από σπίτια, καταστήματα και περαστικούς. Μια εικόνα που δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά μέρος μιας σταθερής καθημερινότητας.
«Το μόνο που σκέφτεσαι είναι η επόμενη δόση»… Η Αγγελική, χρήστρια ουσιών εδώ και χρόνια, περιγράφει τον ψυχικό και σωματικό εγκλωβισμό της εξάρτησης. «Ξυπνάς το πρωί και σκέφτεσαι μόνο τι θα κάνεις για να βρεις λεφτά, για να μην είσαι χάλια», λέει. Το άγχος της στέρησης καθορίζει κάθε στιγμή της ημέρας.
Στο Μεταξουργείο, μόλις δύο ημέρες μετά την Πρωτοχρονιά, ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ κλήθηκε να παρέμβει για άνθρωπο που έχασε τις αισθήσεις του μετά από χρήση ηρωίνης. Για όσους εργάζονται στον δρόμο, τέτοια περιστατικά δεν θεωρούνται έκτακτα. Η μόνη μεταβολή αφορά το σημείο: οι πιάτσες μετακινούνται, αλλά δεν εξαφανίζονται.
Μετακίνηση λίγων τετραγώνων
«Από τη δεκαετία του ’90 παρατηρούμε ότι η χρήση συγκεντρώνεται στο κέντρο της πόλης, λόγω της ανωνυμίας που αυτό προσφέρει», εξηγεί ο Σωτήρης Παπαδόπουλος, εργαζόμενος στον ΟΚΑΝΑ και συντονιστής της ομάδας Street Work. «Οι πιάτσες αλλάζουν, αλλά μιλάμε για αποστάσεις 300 έως 500 μέτρων. Το πρόβλημα απλώς μετατοπίζεται από γειτονιά σε γειτονιά».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χώροι συνάθροισης διακρίνονται σε εκείνους όπου κυριαρχούν κατασταλτικές ουσίες, όπως η ηρωίνη, και σε άλλους όπου γίνεται χρήση διεγερτικών ουσιών. «Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού που συναντάμε είναι πολυχρήστες», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τι δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία
Τα ποιοτικά δεδομένα του δρόμου επιβεβαιώνονται και από τις επίσημες καταγραφές. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΟΚΑΝΑ και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (EMCDDA):
- Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι στην Ελλάδα έχουν προβληματική ή εξαρτητική σχέση με παράνομες ουσίες.
- Στα μεγάλα αστικά κέντρα, και ειδικά στην Αθήνα, καταγράφεται υψηλή συγκέντρωση χρηστών σε συνθήκες αστεγίας ή επισφαλούς στέγασης.
- Υπολογίζεται ότι έως και ένας στους δύο άστεγους χρήστες που έρχονται σε επαφή με υπηρεσίες street work αντιμετωπίζει ταυτόχρονα σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας.
- Η χρήση φθηνών και επικίνδυνων ουσιών, όπως το λεγόμενο «σίσα», έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω κόστους και διαθεσιμότητας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο συνδυασμός εξάρτησης, αστεγίας και ψυχικών νοσημάτων δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, δύσκολα διαχειρίσιμο χωρίς σταθερές δομές υποστήριξης.
Το «σίσα» και η ένταση στον δρόμο
Η Αγγελική περιγράφει το «σίσα» ως την ουσία που κυκλοφορεί περισσότερο στις πιάτσες. Ένα μείγμα χαμηλής ποιότητας και υψηλής επικινδυνότητας, που συνδέεται συχνά με βίαια επεισόδια. «Υπάρχουν συγκεκριμένες ομάδες που το ελέγχουν. Αν μπλέξεις, θα έχεις πρόβλημα», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, περιγράφοντας περιστατικά ξυλοδαρμών και εντάσεων.
Οι κοινωνικοί λειτουργοί επιβεβαιώνουν ότι η βία μεταξύ χρηστών ή διακινητών αποτελεί πλέον συχνό φαινόμενο, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο μια ήδη εύθραυστη κατάσταση.
Όταν η οικογένεια σπάει
Σημαντικό ποσοστό των ανθρώπων που ζουν στον δρόμο βρέθηκε εκεί μετά από οικογενειακές ρήξεις. «Υπάρχουν παιδιά που τα πέταξαν έξω από το σπίτι για να “πιάσουν πάτο”», λέει η Αγγελική. «Αλλά δεν ξέρεις πόσο πάτο μπορεί να πιάσει το παιδί σου».
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποκοπή από το οικογενειακό περιβάλλον, χωρίς παράλληλη στήριξη, αυξάνει τον κίνδυνο παραβατικότητας, εκμετάλλευσης και σοβαρών προβλημάτων υγείας.
Η άλλη πλευρά της εικόνας
Μέσα σε αυτή τη σκοτεινή πραγματικότητα, υπάρχουν και ιστορίες απεξάρτησης. Στο πρώην ΚΕΘΕΑ, πρώην χρήστες μιλούν για τη διαδρομή τους. Ο Κώστας ξεκίνησε τη χρήση στα 14 και χρειάστηκε να φτάσει στα 29 για να ζητήσει βοήθεια. «Πάντα νομίζεις ότι το ελέγχεις. Μέχρι που βλέπεις ότι έχεις χάσει τη ζωή σου», λέει.
Ο Αντώνης, καθαρός εδώ και χρόνια, περιγράφει μια πορεία με σκαμπανεβάσματα, αλλά και δικαίωση. «Ήταν δύσκολο, αλλά τελικά αξίζει». Σύμφωνα με τους θεραπευτικούς φορείς, τα προγράμματα απεξάρτησης έχουν σημαντικά ποσοστά επιτυχίας, όταν συνοδεύονται από μακροχρόνια υποστήριξη και κοινωνική επανένταξη.
Μια πραγματικότητα που δεν τελειώνει με τη χρονιά
Η αλλαγή του χρόνου έφερε φως στον ουρανό της Αθήνας, όχι όμως και στη ζωή όλων των ανθρώπων της. Για πολλούς, το 2026 ξεκίνησε στην ίδια πιάτσα, με τις ίδιες ανάγκες και τον ίδιο αγώνα επιβίωσης.
Οι πιάτσες των ναρκωτικών στο κέντρο της πόλης δεν είναι μια παροδική εικόνα. Είναι μια πραγματικότητα που μετακινείται, αλλά δεν λύνεται. Και παραμένει παρούσα όσο η εξάρτηση, η αστεγία και η ψυχική νόσος αντιμετωπίζονται αποσπασματικά – και συχνά, μακριά από το δημόσιο βλέμμα.
Πηγή: ΑΠΕ
