Για ακόμη μία φορά, το Υπουργείο Εργασίας έδειξε να κινείται με ρυθμούς που δεν ανταποκρίνονται στο επείγον των περιστάσεων. Που μπορεί να κοστίσει και σε ζωές. Παρά την έγκαιρη προειδοποίηση την Τρίτη, από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για τα φαινόμενα που θα εκδηλώνονταν από χθες Τετάρτη, οι σχετικές οδηγίες προς εργαζόμενους και επιχειρήσεις εκδόθηκαν μόλις χθες μεσημέρι, με καθυστέρηση, την ώρα που σε περιοχές της Αττικής ήδη ηχούσε το 112.
Το τελευταίο 48ωρο ανέδειξε ξανά ένα σοβαρό πρόβλημα κρατικού συντονισμού, με το Υπουργείο Εργασίας να βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης κριτικής για την αργοπορημένη αντίδρασή του απέναντι στην κακοκαιρία «Erminio».
Σύμφωνα με τα δεδομένα που είχαν ήδη διαμορφωθεί από την Τρίτη, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας είχε ενημερώσει εγκαίρως, εγγράφως, για τα καιρικά φαινόμενα που θα ξεκινούσαν από το μεσημέρι της Τετάρτης. Παρ’ όλα αυτά, οι αποφάσεις και οι ανακοινώσεις που αφορούσαν κρίσιμες κατηγορίες εργαζομένων, από όσους απασχολούνται σε υπαίθριους χώρους και τους διανομείς τροφίμων έως και υπαλλήλους γραφείων, άργησαν απελπιστικά.
Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο διοικητικό, αλλά και επικοινωνιακό. Η ψηφιακή εφημερίδα μας, η HuffPost ,επιχείρησε να επικοινωνήσει με την αρμόδια υπουργό, αναζητώντας σαφείς απαντήσεις για το τι επρόκειτο να ισχύσει. Ωστόσο, δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση. Η εξήγηση που δόθηκε ήταν ότι βρισκόταν σε εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη και δεν είχε μαζί της το κινητό της τηλέφωνο.
Πρόκειται για μια απάντηση που δύσκολα μπορεί να σταθεί πολιτικά και θεσμικά. Διότι σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν είναι μόνο το πρόσωπο του υπουργού που οφείλει να είναι προσβάσιμο. Υπάρχει επιτελείο, υπάρχουν συνεργάτες, υπάρχει πολιτικό γραφείο, υπάρχουν υπηρεσιακοί παράγοντες και, βεβαίως, υπάρχει γραφείο Τύπου. Σε όλες τις κυβερνήσεις και σε όλα τα υπουργεία, όταν ένας υπουργός είναι απασχολημένος, η επικοινωνία με τα μέσα ενημέρωσης, σε τέτοιες σοβαρές περιπτώσεις, δεν διακόπτεται. Αντιθέτως, ενεργοποιείται.
Κι όμως, οι σχετικές ανακοινώσεις του Υπουργείου Εργασίας εκδόθηκαν την ώρα που σε διάφορες περιοχές της Αττικής είχαν ήδη σταλεί προειδοποιητικά μηνύματα από το 112. Δηλαδή τη στιγμή που η κοινωνία δεν χρειαζόταν καθυστερημένη ενημέρωση, αλλά ξεκάθαρες οδηγίες ήδη από ώρες πριν.
Εδώ ακριβώς ανακύπτει και ένα δεύτερο, εύλογο ερώτημα: τί ακριβώς συμβαίνει με το γραφείο Τύπου του Υπουργείου Εργασίας; Είναι δυνατόν, σε μια συγκυρία όπου η δημόσια ενημέρωση αφορά την ασφάλεια εργαζομένων και πολιτών, να μην υπάρχει καμία ουσιαστική ανταπόκριση προς τα Μέσα; Είναι δυνατόν ένα γραφείο που οφείλει να λειτουργεί ως δίαυλος άμεσης πληροφόρησης να εμφανίζεται απλώς διακοσμητικό;
Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο πιεστικό αν αναλογιστεί κανείς ότι οι μετεωρολόγοι, από την πρώτη στιγμή, εξηγούσαν πως οι προειδοποιήσεις όφειλαν να είναι σαφείς και έγκαιρες, ακόμη κι αν τα φαινόμενα τελικώς δεν εξελίσσονταν στην πιο ακραία εκδοχή τους. Αυτός είναι, άλλωστε, ο πυρήνας της πρόληψης: να ενημερώνεις εγκαίρως για τον κίνδυνο, όχι εκ των υστέρων για να καλύψεις τις καθυστερήσεις σου.
Το ίδιο ακριβώς έκανε και το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης, το οποίο κινήθηκε με βάση τις εισηγήσεις επιστημόνων και αρμόδιων φορέων. Το ίδιο έκανε και η Περιφέρεια Αττικής, με τον περιφερειάρχη να λαμβάνει μέτρα για τη λειτουργία των σχολείων. Από την πλευρά αυτή, υπήρξε αντίδραση συντονισμένη, βασισμένη στην αρχή ότι όταν πρόκειται για ακραία καιρικά φαινόμενα, η πολιτεία οφείλει να προλαμβάνει και όχι να ακολουθεί ασθμαίνοντας τις εξελίξεις.
Η ουσία, ωστόσο, δεν εξαντλείται στις καθυστερημένες εγκυκλίους ή στην ανεπαρκή επικοινωνιακή διαχείριση. Το βαθύτερο πρόβλημα βρίσκεται στην ίδια την κατάσταση της Αττικής. Διότι μπορεί οι βροχοπτώσεις έως αργά το βράδυ να μην αποδείχθηκαν οι πιο ακραίες δυνατές, όμως όλοι γνωρίζουν ότι η πρωτεύουσα παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη ακόμη και σε πολύ μικρότερης έντασης φαινόμενα.
Η Αθήνα και συνολικά η Αττική εξακολουθούν να διαθέτουν υποδομές που σε πολλές περιπτώσεις είναι όχι απλώς ανεπαρκείς, αλλά επικίνδυνες. Με 10, 20 ή 30 χιλιοστά βροχής, δημιουργούνται ήδη σοβαρά προβλήματα. Οι εικόνες δεν είναι μακρινές ούτε ξεχασμένες. Είναι νωπές. Από το περιστατικό έξω από το Μέγαρο Μουσικής, όπου γυναίκα λίγο έλειψε να παρασυρθεί από ορμητικά νερά, μέχρι την τραγωδία στην Άνω Γλυφάδα πριν από λίγους μήνες, όπου μια δασκάλα έχασε τη ζωή της, η Αττική έχει πληρώσει ακριβά τις παθογένειες των υποδομών της.
Αυτό ακριβώς καθιστά απολύτως ορθή την επιλογή λήψης προληπτικών μέτρων, ακόμη και όταν κάποιοι σπεύδουν εκ των υστέρων να υποτιμήσουν τον κίνδυνο επειδή η ένταση των φαινομένων δεν έφτασε τελικά στα χειρότερα σενάρια. Όταν μια μητροπολιτική περιοχή τεσσάρων έως πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων μπορεί να βρεθεί σε κατάσταση χάους από μία ισχυρή βροχόπτωση, τότε η υπερ-προετοιμασία δεν είναι υπερβολή. Είναι στοιχειώδης ευθύνη.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη εικόνα που το κεντρικό κράτος συνεχίζει να αποφεύγει: η πρωτεύουσα δεν μπορεί να μένει άλλο στο έλεος υποδομών που συνιστούν διαρκή απειλή. Δεν αρκούν οι έκτακτες συσκέψεις, οι ανακοινώσεις της τελευταίας στιγμής και τα προειδοποιητικά μηνύματα όταν ο κίνδυνος έχει ήδη φτάσει στην πόρτα των πολιτών. Χρειάζεται άμεσος σχεδιασμός, παρεμβάσεις, έργα και πολιτική απόφαση να διορθωθούν οι στρεβλώσεις που εδώ και χρόνια μετατρέπουν κάθε σοβαρή βροχόπτωση σε πιθανό κίνδυνο ζωής.
Το συμπέρασμα αυτού του 48ώρου είναι σκληρό αλλά καθαρό. Το Υπουργείο Εργασίας δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με αντανακλαστικά καθυστέρησης σε ζητήματα που αγγίζουν την ασφάλεια εργαζομένων και πολιτών. Αν αυτή είναι η δεύτερη φορά που καταγράφεται ανάλογη εικόνα, τότε δεν μιλάμε πια για ατυχία, αλλά για μοτίβο που πρέπει να ελεγχθεί κεντρικά.
Το ίδιο ισχύει και για το γραφείο Τύπου του υπουργείου. Η δημόσια ενημέρωση δεν είναι διακοσμητική λειτουργία, ούτε τυπική υποχρέωση. Είναι κρίσιμος κρίκος της πολιτικής προστασίας και της δημοκρατικής λογοδοσίας. Ένας δημοσιογράφος που αν εργαζόταν σε ραδιόφωνο, τηλεόραση, εφημερίδα ή site θα έτρεχε να αναζητά πληροφορίες και οδηγίες σε μια τέτοια συγκυρία, για την ενημέρωση των πολιτών, οφείλει από θεση κυβερνητικής ευθύνης να κινητοποιεί την αρμόδια υπουργό ή τον υφυπουργό. Έτσι πρέπει να κάνει τη δουλειά του, ακριβώς όπως την κάνουν όλοι οι συνάδελφοί του που προσπαθούν να ενημερώσουν εγκαίρως την κοινωνία.
Και η κοινωνία χρειάζεται ενημέρωση πριν από τον κίνδυνο. Όχι όταν είναι ήδη αργά.
