Ήταν 26 Φεβρουαρίου 2020 όταν οι αρχές ανακοίνωσαν το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα κορονοϊού στη χώρα. Μια 38χρονη σχεδιάστρια μόδας από τη Θεσσαλονίκη, που είχε ταξιδέψει στο Μιλάνο. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η Ελλάδα έμπαινε σε καραντίνα. Ακολούθησαν μήνες περιορισμών, κύματα πανδημίας, χιλιάδες θάνατοι, πίεση-ρεκόρ στο ΕΣΥ και μια άνευ προηγουμένου επιχείρηση εμβολιασμού.
Το πρώτο κρούσμα και η αρχή της κρίσης
Στις 26 Φεβρουαρίου 2020 ανακοινώθηκε το πρώτο θετικό κρούσμα Covid-19 στην Ελλάδα: Η 38χρονη Δήμητρα Βουλγαρίδου από τη Θεσσαλονίκη, η οποία είχε επισκεφθεί το Μιλάνο για έκθεση μόδας. Νοσηλεύτηκε με ήπια συμπτώματα, όμως το γεγονός σήμανε συναγερμό.
Λίγες ημέρες μετά, τα κρούσματα άρχισαν να αυξάνονται, με εστίες κυρίως σε ταξιδιώτες και σε θρησκευτικές ή κοινωνικές συναθροίσεις.
Η Ελλάδα μπήκε στο πρώτο καθολικό lockdown στις 23 Μαρτίου 2020.
Είχαν προηγηθεί:
- Κλείσιμο σχολείων (10 Μαρτίου 2020)
- Αναστολή λειτουργίας καταστημάτων εστίασης και λιανεμπορίου
- Περιορισμοί στις μετακινήσεις και αποστολή SMS για κατ’ εξαίρεση έξοδο
Το πρώτο lockdown διήρκεσε περίπου έξι εβδομάδες, έως τις αρχές Μαΐου 2020, με σταδιακή άρση των μέτρων.
Ωστόσο, η χώρα επέστρεψε σε δεύτερο γενικό lockdown τον Νοέμβριο του 2020, το οποίο με παρατάσεις και αυστηρούς περιορισμούς. κράτησε ουσιαστικά μέχρι την άνοιξη του 2021.
Συνολικά, η Ελλάδα βρέθηκε υπό αυστηρούς περιορισμούς για μεγάλο μέρος της περιόδου 2020–2021.
Τα κρούσματα και οι θάνατοι
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ξεπέρασαν τα 5 εκατομμύρια. Οι καταγεγραμμένοι θάνατοι ξεπέρασαν τους 35.000
Τα πιο φονικά κύματα καταγράφηκαν το 2021 και το 2022, ιδιαίτερα με τη μετάλλαξη Δέλτα και αργότερα με την Όμικρον, που αν και ηπιότερη σε βαρύτητα, προκάλεσε τεράστιο αριθμό μολύνσεων.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας βρέθηκε αντιμέτωπο με πρωτοφανή πίεση:
- Οι ΜΕΘ Covid γέμισαν επανειλημμένα, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα
- Πραγματοποιήθηκαν μαζικές διακομιδές ασθενών
- Αναβλήθηκαν τακτικά χειρουργεία
- Υγειονομικοί εργάστηκαν επί μήνες σε καθεστώς εξάντλησης
Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε ένα από τα επίκεντρα της υγειονομικής κρίσης, με υψηλούς δείκτες θνητότητας στο δεύτερο κύμα.
Τα εμβόλια και η «Επιχείρηση Ελευθερία»
Η Ελλάδα ξεκίνησε τους εμβολιασμούς στις 27 Δεκεμβρίου 2020, στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής στρατηγικής. Χρησιμοποιήθηκαν εμβόλια των εταιρειών Pfizer, Moderna, AstraZeneca, Johnson & Johnson
Η εμβολιαστική εκστρατεία, γνωστή ως «Επιχείρηση Ελευθερία», προχώρησε με ηλικιακή προτεραιοποίηση, ψηφιακό ραντεβού και μαζικά εμβολιαστικά κέντρα.
Περισσότερο από το 70% του ενήλικου πληθυσμού ολοκλήρωσε τον βασικό εμβολιασμό, ενώ εκατομμύρια δόσεις χορηγήθηκαν ως αναμνηστικές.
Το οικονομικό κόστος
Η πανδημία επέφερε τεράστιο δημοσιονομικό βάρος:
- Δισεκατομμύρια ευρώ σε επιδόματα αναστολής εργασίας
- Στήριξη επιχειρήσεων μέσω επιστρεπτέας προκαταβολής
- Ενίσχυση του ΕΣΥ
- Μέτρα για τον τουρισμό και την εστίαση
- Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε σημαντικά, ενώ η ύφεση του 2020 ήταν από τις βαθύτερες των τελευταίων δεκαετιών.
Οι απαγορεύσεις που σημάδεψαν την καθημερινότητα
Η καθημερινότητα άλλαξε δραματικά:
- SMS στο 13033 για μετακίνηση
- Απαγόρευση κυκλοφορίας (νυχτερινό lockdown)
- Υποχρεωτική χρήση μάσκας
- Απαγόρευση συναθροίσεων
- Κλείσιμο σχολείων, θεάτρων, γηπέδων
- Πιστοποιητικά εμβολιασμού και νόσησης για είσοδο σε χώρους
- Οι έξοδοι με τηλεφωνική ειδοποίηση για τις ανάγκες των ζώων συντροφιάς
Για πρώτη φορά μεταπολεμικά, ολόκληρη η χώρα βίωσε καθολικούς περιορισμούς μετακίνησης.
Η πανδημία Covid-19 δεν ήταν μόνο μια υγειονομική κρίση. Ήταν μια περίοδος που επηρέασε την οικονομία, την κοινωνική ζωή, την ψυχική υγεία και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Από το πρώτο κρούσμα της 38χρονης στη Θεσσαλονίκη μέχρι τα εμβόλια και την επιστροφή στην κανονικότητα, η Ελλάδα έζησε μια ιστορική δοκιμασία που θα μελετάται για δεκαετίες. Και, όπως αποδείχθηκε, τίποτα δεν θεωρείται πλέον αυτονόητο
