Η κυβέρνηση παγώνει τη συζήτηση για μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη να διαμηνύει ότι η όποια παρέμβαση δεν μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας. Η μετατόπιση είναι εμφανής: από το «επί της αρχής δεν είμαστε αρνητικοί» που ειπώθηκε στις 18 Μαρτίου, η γραμμή πέρασε πλέον στο «ο ΕΦΚ φέρνει περίπου 4 δισ. ευρώ τον χρόνο» και άρα δεν μπορεί να κοπεί χωρίς βαρύ δημοσιονομικό κόστος. Και αυτή είναι μετατόπιση τη στιγμή, όπως στην Κύπρο, το καύσιμο, και μάλιστα εισαγόμενο από την Ελλάδα, είναι στο 1.33 και στην Ισπανία ο πρωθυπουργός Σάντσεθ ανακοίνωσε μόλις χθες μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα
Το πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο η ακρίβεια στην αντλία, αλλά και το γεγονός ότι η ίδια είχε καλλιεργήσει την αίσθηση πως, αν η πίεση στις διεθνείς αγορές συνεχιζόταν, μια μείωση του ΕΦΚ θα μπορούσε να βρεθεί στο τραπέζι. Στις 18 Μαρτίου, ο κ. Μαρινάκης είχε δηλώσει ότι η κυβέρνηση «επί της αρχής δεν είναι αρνητική» σε μια τέτοια κίνηση. Τρεις ημέρες αργότερα, όμως, το σήμα άλλαξε: η μείωση του φόρου απορρίπτεται επί του παρόντος, με βασικό επιχείρημα ότι πρέπει «να βγαίνει ο λογαριασμός» και ότι δεν υπάρχει περιθώριο για μέτρα που μπορεί να υπονομεύσουν τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Η νέα τοποθέτηση αποτυπώνει στην πράξη ένα μπλόκο στη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης, έστω και αν η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για «δεύτερη σειρά μέτρων» αργότερα, αν αυτό κριθεί αναγκαίο. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επέμεινε ότι η αντιπολίτευση ζητά μειώσεις «χωρίς να κοστολογεί», ενώ υποστήριξε ότι ο ΕΦΚ αποφέρει περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως στο Δημόσιο.
Το επιχείρημα, ωστόσο, σκοντάφτει στην ίδια την ευρωπαϊκή εικόνα. Η Ελλάδα δεν έχει απλά τον υψηλότερο ειδικό φόρο κατανάλωσης στη βενζίνη στην ΕΕ, αλλά βρίσκεται πολύ ψηλά. Σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο συγκρίσιμο ευρωπαϊκό πίνακα της ACEA για το 2024, πάνω από την Ελλάδα βρίσκονται η Ολλανδία και η Ιταλία, ενώ η χώρα μας είναι στην τρίτη θέση στην ΕΕ ως προς τον ΕΦΚ στην αμόλυβδη. Αυτό σημαίνει ότι η Αθήνα δεν μπορεί να υποστηρίξει πειστικά ότι κινείται χαμηλά ή κοντά στον κοινοτικό μέσο όρο· αντίθετα, συγκαταλέγεται καθαρά στις χώρες με τη βαρύτερη φορολογική επιβάρυνση στο καύσιμο. Το ελάχιστο επίπεδο που επιβάλλει η ΕΕ για την αμόλυβδη είναι 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα των χωρών που βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης.
Και αυτό έχει άμεση αντανάκλαση στην τσέπη των οδηγών. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα ευρωπαϊκά στοιχεία για τις λιανικές τιμές, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πέντε ακριβότερες χώρες της ΕΕ στη βενζίνη, με μέση τιμή περίπου 1,92 ευρώ το λίτρο στα μέσα Μαρτίου. Στον αντίποδα, η Κύπρος βρίσκεται στις φθηνότερες αγορές της ΕΕ: η τιμή της αμόλυβδης κινήθηκε γύρω στο 1,42 ευρώ το λίτρο στις 16 Μαρτίου, ενώ στις αρχές Μαρτίου είχε βρεθεί και κοντά στα 1,32-1,33 ευρώ το λίτρο. Με απλά λόγια, ο καταναλωτής στην Ελλάδα πληρώνει αισθητά ακριβότερα από έναν καταναλωτή στην Κύπρο, παρότι και οι δύο κινούνται μέσα στο ίδιο ευρωπαϊκό πλαίσιο αγοράς.
Τα παραδείγματα από Κύπρο και Ισπανία
Το κυπριακό παράδειγμα είναι πολιτικά άβολο για την Αθήνα, ακριβώς επειδή αποδομεί το επιχείρημα ότι οι κυβερνήσεις δεν έχουν περιθώρια παρέμβασης. Το ίδιο ισχύει και για την Ισπανία. Η κυβέρνηση Σάντσεθ ανακοίνωσε χθες πακέτο στήριξης απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ, με φορολογικές και άλλες παρεμβάσεις στα καύσιμα και την ενέργεια. Σύμφωνα με Reuters και Euractiv, το πακέτο περιλαμβάνει μείωση του φορολογικού βάρους στα καύσιμα έως το όριο του 10%, μαζί με πρόσθετες εκπτώσεις και επιδοτήσεις για ομάδες που πλήττονται περισσότερο. Με άλλα λόγια, άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κινούνται ήδη στην κατεύθυνση της ελάφρυνσης, την ώρα που η ελληνική κυβέρνηση βάζει για την ώρα φρένο.
Η ουσία είναι ότι το Μαξίμου επιλέγει, σε αυτή τη φάση, να υπερασπιστεί τα φορολογικά έσοδα αντί να μειώσει άμεσα την πίεση στην αντλία. Όμως πολιτικά η εικόνα είναι πιο σύνθετη: πρώτα άφησε να φανεί ότι η μείωση του ΕΦΚ μπορεί να εξεταστεί, τώρα την παγώνει, ενώ η Ελλάδα παραμένει τόσο στις ακριβότερες χώρες στην τελική τιμή όσο και στις πιο επιβαρυμένες φορολογικά χώρες της ΕΕ ως προς τη βενζίνη. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η κυβερνητική επιχειρηματολογία συναντά την κοινωνική δυσφορία.
Κατάλογος: Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον ΕΦΚ βενζίνης στην ΕΕ
(κατάταξη για αμόλυβδη, από υψηλότερο προς χαμηλότερο, με βάση τον συγκρίσιμο πίνακα της ACEA για το 2024)
- Ολλανδία
- Ιταλία
- Ελλάδα
- Ιρλανδία
- Φινλανδία
- Γαλλία
- Δανία
- Γερμανία
- Πορτογαλία
- Βέλγιο
- Σλοβενία
- Εσθονία
- Λουξεμβούργο
- Λετονία
- Σλοβακία
- Λιθουανία
- Κροατία
- Τσεχία
- Ρουμανία
- Ισπανία
- Αυστρία
- Σουηδία
- Κύπρος
- Πολωνία
- Ουγγαρία
- Βουλγαρία
- Μάλτα
