Σοφία Λίναρη
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας / Mental Health Specialist
Emotional Well-Being • Resilience • Growth
Helping people heal & flourish
___________________________________________________________________________________
Τις τελευταίες μέρες διαβάζω παντού τον ίδιο τίτλο: «Η πρώτη γενιά που έγινε λιγότερο έξυπνη από την προηγούμενη».
Κάθε φορά που τον βλέπω, σφίγγομαι…
Όχι ως ειδικός…Ως μητέρα.
Και μετά ως θεραπεύτρια.
Γιατί τα παιδιά και οι νέοι που μπαίνουν κάθε μέρα στο γραφείο μου δεν είναι λιγότερο έξυπνοι…Είναι κουρασμένοι….Υπερφορτωμένοι.
Και απελπιστικά αποσπασμένοι.
Και αυτά δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Τι βλέπω στην πράξη (όχι στα στατιστικά)
Θα σας μιλήσω με εικόνες, όχι με θεωρίες.
Περιστατικό πρώτο
Ένα κορίτσι 17 χρονών. Άριστη μαθήτρια.
Κάθεται απέναντί μου και λέει:
«Ξεκινάω να διαβάσω και μετά από 5 λεπτά πιάνω το κινητό χωρίς καν να το καταλάβω. Νιώθω χαζή».
Δεν είναι χαζή.
Ο εγκέφαλός της έχει μάθει σε ντοπαμίνη κάθε 30 δευτερόλεπτα.
Ειδοποιήσεις. Stories. Scroll.
Το βιβλίο δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτό το ρυθμό.
Δεν φταίει η νοημοσύνη της.
Φταίει η εκπαίδευση της προσοχής της.
Η προσοχή είναι μυς. Και κανείς δεν μας έμαθε να τον γυμνάζουμε.
Περιστατικό δεύτερο
Νεαρός 25 απόφοιτος πανεπιστημίου.
Μου λέει:
«Ξέρω τόσα πράγματα, αλλά δεν μπορώ να σκεφτώ καθαρά. Το μυαλό μου είναι μόνιμα θολό».
Κοιμάται 5 ώρες.
Δουλεύει με οθόνη 10.
Τσεκάρει social media 200 φορές τη μέρα.
Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη:
η έλλειψη ύπνου μειώνει μνήμη, συγκέντρωση, λήψη αποφάσεων όσο και το αλκοόλ.
Και μετά λέμε «η γενιά είναι λιγότερο ικανή»!
Όχι.
Είναι νευροβιολογικά εξαντλημένη!
Περιστατικό τρίτο
Μητέρα μου λέει:
«Το παιδί μου βαριέται τα πάντα. Τίποτα δεν το κρατάει».
Τη ρωτάω:
Πότε βαρέθηκε τελευταία φορά πραγματικά; Χωρίς οθόνη;
Σιωπή.
Η δημιουργικότητα γεννιέται στην πλήξη.
Αλλά έχουμε αφαιρέσει κάθε κενό από τη ζωή τους.
Και χωρίς κενό, δεν υπάρχει σκέψη.
Τι δείχνουν πραγματικά τα δεδομένα
Τα τελευταία χρόνια μεγάλες μελέτες καταγράφουν μικρή πτώση σε τεστ προσοχής, μνήμης εργασίας και μαθηματικού συλλογισμού.
Το φαινόμενο ονομάστηκε «αντιστροφή του Flynn effect» δηλαδή σταμάτησε η σταδιακή άνοδος του IQ που βλέπαμε για δεκαετίες.
Για δεκαετίες κάθε γενιά γινόταν πιο ικανή γνωστικά όχι επειδή άλλαξε το DNA μας αλλά επειδή άλλαξε ο τρόπος που ζούσαμε.
Τώρα που αλλάξαμε ξανά τρόπο ζωής, άλλαξε και ο εγκέφαλος.
Ο εγκέφαλος δεν είναι σταθερός…Είναι καθρέφτης του περιβάλλοντος.
Τι έχει αλλάξει στην καθημερινότητα;
1. Η προσοχή έγινε κατακερματισμένη
Notifications, reels, εναλλαγή οθονών κάθε 20–30 δευτερόλεπτα.
Ο εγκέφαλος εκπαιδεύτηκε στη γρήγορη σάρωση, όχι στη βαθιά εστίαση.
Η προσοχή είναι μυς.
Και αν δεν τον χρησιμοποιείς, ατροφεί.
2. Διαβάζουμε λιγότερο «σε βάθος»
Η βαθιά ανάγνωση ενεργοποιεί περιοχές:
• μνήμης
• ενσυναίσθησης
• αφηρημένης σκέψης
Το scrolling όχι.
Το ένα χτίζει συνδέσεις.
Το άλλο καταναλώνει ερεθίσματα.
Είναι σαν να συγκρίνεις περπάτημα στο βουνό με διάδρομο στο αεροδρόμιο.
Και τα δύο είναι κίνηση.
Αλλά δεν είναι η ίδια εμπειρία.
3. Χρόνιο στρες και ύπνος
Οι νέοι σήμερα:
• κοιμούνται λιγότερο
• αγχώνονται περισσότερο
• ζουν σε μόνιμη σύγκριση μέσω social media
Και το στρες μπλοκάρει άμεσα τη μνήμη και τη μάθηση.
Δεν είναι τεμπελιά.
Είναι νευροβιολογία.
Το επικίνδυνο αφήγημα
Το «η γενιά είναι χαζή» είναι βολικό.
Αφαιρεί την ευθύνη από εμάς τους ενήλικες…Από το σχολείο…Από τις πλατφόρμες…Από τον τρόπο ζωής που χτίσαμε.
Δεν είναι τα παιδιά το πρόβλημα.
Το περιβάλλον είναι.
Και το περιβάλλον αλλάζει!
Τι μπορούμε να κάνουμε πρακτικά
Όχι θεωρίες. Πράγματα απλά.
-20 λεπτά καθημερινής βαθιάς ανάγνωσης
Βιβλίο. Όχι οθόνη.
Ο εγκέφαλος ξαναμαθαίνει να συγκεντρώνεται.
– Ύπνος πριν τα μεσάνυχτα
Η μνήμη «κλειδώνει» μόνο σε βαθύ ύπνο.
-Ένα πράγμα τη φορά.
Όχι multitasking.
Το multitasking είναι μύθος παραγωγικότητας και εχθρός προσοχής.
-Χρόνος χωρίς οθόνες
Βόλτα. Φυτό στο μπαλκόνι. Ζωγραφική. Μουσική.
Ο εγκέφαλος χρειάζεται πλήξη για να δημιουργήσει.
-Συναισθηματική ασφάλεια
Κανένα παιδί δεν μαθαίνει όταν νιώθει ότι απειλείται ή συγκρίνεται συνεχώς.
Η ασφάλεια προηγείται της γνώσης.
Πάντα!
Το επικίνδυνο αφήγημα
Το «η γενιά είναι χαζή» είναι βολικό.
Αφαιρεί την ευθύνη από εμάς τους ενήλικες.
Από το σχολείο.
Από τις πλατφόρμες.
Από τον τρόπο ζωής που χτίσαμε.
Δεν είναι τα παιδιά το πρόβλημα.
Το περιβάλλον είναι…
Και το περιβάλλον αλλάζει.
Και κάτι που θέλω να πω ως μητέρα
Δεν φοβάμαι ότι τα παιδιά μας είναι λιγότερο έξυπνα.
Αυτό δεν με τρομάζει.
Με τρομάζει κάτι άλλο.
Με τρομάζει ότι μεγαλώνουν χωρίς σιωπή…
Χωρίς κενό…
Χωρίς εκείνες τις βαρετές, αργές στιγμές που κάποτε γεννούσαν σκέψεις.
Με τρομάζει ότι δεν μένουν ποτέ μόνοι με το μυαλό τους.
Γιατί η σκέψη δεν γεννιέται στον θόρυβο.
Γεννιέται στο διάστημα ανάμεσα στα πράγματα.
Στη σιωπή.
Εκεί που βαριέσαι. Εκεί που χαζεύεις το ταβάνι. Εκεί που μια ιδέα έρχεται χωρίς να την κυνηγήσεις.
Εκεί μεγαλώνει ο εγκέφαλος.
Η ευφυΐα δεν είναι ταχύτητα. Δεν είναι να απαντάς γρήγορα. Δεν είναι να σκρολάρεις πιο έξυπνα.
Είναι βάθος. Είναι να αντέχεις να μείνεις.
Να σκεφτείς. Να νιώσεις. Να συνδέσεις.
Είναι ενσυναίσθηση. Είναι φαντασία.
Είναι να κάθεσαι με μια δύσκολη ερώτηση χωρίς να τρέχεις να την ξεχάσεις.
Αν τους ξαναδώσουμε χρόνο, θα ανθίσουν.
Το βλέπω κάθε μέρα.
Όταν κλείνει το κινητό στο γραφείο μου, όταν πέφτει ο ρυθμός, όταν απλώς αναπνέουν … ξαφνικά σκέφτονται καθαρά. Λάμπουν!
Όχι επειδή έγιναν πιο έξυπνοι.
Αλλά επειδή σταμάτησε ο θόρυβος που τους έκρυβε.
Δεν χρειάζονται «διόρθωση». Χρειάζονται χώρο. Χρειάζονται χρόνο. Χρειάζονται ενήλικες που θα τους προστατέψουν τη σιωπή.
Και τότε, ναι θα μας ξεπεράσουν!
Αν κάτι κινδυνεύει σήμερα, δεν είναι η νοημοσύνη τους.
Είναι η προσοχή τους.
Και χωρίς προσοχή δεν υπάρχει σκέψη.
Και χωρίς σκέψη δεν υπάρχει ελευθερία.
Ας σταματήσουμε λοιπόν να κατηγορούμε τη γενιά…
Ας αλλάξουμε το περιβάλλον που της δώσαμε.
Γιατί τα παιδιά μας δεν είναι λιγότερο έξυπνα…
Είναι πιο δυνατά απ’ όσο αντέχουμε να παραδεχτούμε!
*
Η Σοφία Λίναρη είναι Mental Health Specialist με εξειδίκευση στην Ψυχική Ευημερία, τη Συναισθηματική Ανθεκτικότητα και τις παρεμβάσεις θετικής ψυχολογίας. Είναι εγκεκριμένο μέλος της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συμβουλευτικής και παρέχει δομημένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη υποστήριξη σε ενήλικες, εφήβους και γονείς.
Είναι απόφοιτη Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και έχει ολοκληρώσει την ειδίκευσή της στη Συμβουλευτική στο Κέντρο Εκλεκτικής Συμβουλευτικής. Έχει πιστοποίηση στο ΑΘΗΝΑ Test και πολυεπίπεδη εξειδίκευση στη θετική ψυχολογία, τις μαθησιακές δυσκολίες, τη συναισθηματική ρύθμιση και τα εργαλεία αξιολόγησης παιδιών & εφήβων.
Πριν αφοσιωθεί πλήρως στη συμβουλευτική, εργάστηκε σε πολυεθνικό οργανισμό, όπου ανέλαβε ρόλους υψηλής ευθύνης, μεταξύ των οποίων Indirect Business Manager στη Citibank. Βραβεύτηκε με το Πανευρωπαϊκό Βραβείο Ολικής Ποιότητας Υπηρεσιών και διετέλεσε πρόεδρος συνεδρίων της AIESEC, ενώ αρθρογραφούσε στο Citibank News.
Στο θεραπευτικό της έργο επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας, τη διαχείριση άγχους και στρες, την ενδυνάμωση των οικογενειακών σχέσεων, τη στήριξη γονέων, τη συναισθηματική ανάπτυξη εφήβων και την καθοδήγηση ενηλίκων σε περιόδους αλλαγής και ανασυγκρότησης.
Σπουδές & Πιστοποιήσεις
- Συμβουλευτική Ψυχολογία – Κέντρο Εκλεκτικής Συμβουλευτικής
- Διοίκηση Επιχειρήσεων (BSc) – Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
- Μαθησιακές Δυσκολίες & Προγράμματα Παρέμβασης – ΕΚΠΑ
- Πιστοποίηση ΑΘΗΝΑ Test – Διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών
- Ψυχομετρικά εργαλεία παιδιών & εφήβων – Εργαστήριο Εξελικτικής Ψυχολογίας
- Ερμηνεία Παιδικού Ιχνογραφήματος
- Positive Psychology & Well-Being Design – University of Pennsylvania
- The Science of Well-Being – Yale University
- Clinical Psychology of Children & Young People – University of Edinburgh
- Resilience Training – Harvard University
- The Nature of Genius – Yale University
. General Psychiatric Management for Borderline Personality Disorder (BPD) Harvard Medical School | Postgraduate Medical Education (PGME)
Τομείς Εξειδίκευσης
✔ Συναισθηματική Ρύθμιση & Ευημερία
✔ Διαχείριση Άγχους & Ψυχικής Επιβάρυνσης
✔ Ενίσχυση Ψυχικής Ανθεκτικότητας
✔ Συμβουλευτική Γονέων & Οικογενειακές Δυναμικές
✔ Συμβουλευτική Ενηλίκων & Προσωπική Ανάπτυξη
✔ Υποστήριξη Εφήβων
✔ Θετική Ψυχολογία & Παρεμβάσεις Ευημερίας
✔ Μαθησιακές Δυσκολίες – Διάγνωση & Καθοδήγηση
✔ Συναισθηματική & Συμπεριφορική Ανάπτυξη
