Τις αυξανόμενες ενδείξεις ότι ο covid μακράς διαρκείας μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οφείλεται σε αυτοάνοσους μηχανισμούς, δηλαδή στην επίθεση του ίδιου του ανοσοποιητικού συστήματος στον οργανισμό εξετάζει σε άρθρο του το newscientist. Τέσσερις πρόσφατες μελέτες ενισχύουν αυτή την υπόθεση, υποδεικνύοντας ότι τα αυτοαντισώματα – αντισώματα που στοχεύουν υγιείς ιστούς αντί για παθογόνους οργανισμούς – ίσως παίζουν σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα σε ασθενείς όπου ο πόνος αποτελεί βασικό σύμπτωμα.
O covid μακράς διαρκείας αποτελεί μια σύνθετη και ακόμη ανεπαρκώς κατανοητή κατάσταση. Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται από τον ιό SARS-CoV-2 αναρρώνουν μέσα σε λίγες ημέρες, κάποιοι εμφανίζουν συμπτώματα που διαρκούν μήνες ή και χρόνια. Τα πιο συχνά περιλαμβάνουν κόπωση, πόνο, εγκεφαλική «ομίχλη» και μετα-κοπιαστική κακουχία, δηλαδή έντονη εξάντληση ακόμη και μετά από ήπια δραστηριότητα. Οι ερευνητές έχουν προτείνει διάφορους μηχανισμούς για την εξήγηση αυτών των συμπτωμάτων, όπως η παραμονή του ιού στον οργανισμό ή διαταραχές στο μικροβίωμα του εντέρου. Πιθανότατα, διαφορετικοί μηχανισμοί δρουν σε διαφορετικούς ασθενείς, γεγονός που εξηγεί την ποικιλία των συμπτωμάτων και τη δυσκολία εύρεσης αποτελεσματικών θεραπειών.
Μία από τις πιο συζητημένες θεωρίες είναι η αυτοανοσία. Κανονικά, τα αντισώματα αναγνωρίζουν και δεσμεύουν παθογόνα, βοηθώντας στην καταστροφή τους. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα κάνει λάθος και παράγει αυτοαντισώματα που επιτίθενται στα κύτταρα του ίδιου του σώματος. Ήδη από το 2023, μια μελέτη έδειξε ότι το φιλτράρισμα του αίματος ασθενών με covid μακράς διαρκείας (μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται αφαίρεση ή apheresis) μείωσε τα επίπεδα αυτών των αυτοαντισωμάτων και συνοδεύτηκε από βελτίωση των συμπτωμάτων. Ωστόσο, επειδή αφαιρέθηκαν πολλές διαφορετικές ουσίες, δεν ήταν σαφές ποια από αυτές ευθυνόταν για τη βελτίωση.
Νεότερες έρευνες παρέχουν πιο συγκεκριμένα στοιχεία. Μια ομάδα επιστημόνων μελέτησε αντισώματα τύπου IgG από άτομα με covid μακράς διαρκείας και τα εισήγαγε σε ποντίκια. Τα ζώα αυτά παρουσίασαν αυξημένη ευαισθησία στον πόνο, αντιδρώντας πιο έντονα σε ερεθίσματα αφής και θερμότητας. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε και σε επαναληπτικά πειράματα, γεγονός που δείχνει ότι τα αυτοαντισώματα παραμένουν στον οργανισμό των ασθενών για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παρόμοια ευρήματα προέκυψαν και από άλλες μελέτες. Σε μία από αυτές, διαπιστώθηκε ότι άτομα με covid μακράς διαρκείας είχαν υψηλά επίπεδα αυτοαντισωμάτων, ιδιαίτερα όσοι εμφάνιζαν νευρολογικά συμπτώματα. Τα αντισώματα αυτά στόχευαν πρωτεΐνες του νευρικού συστήματος και, όταν μεταφέρθηκαν σε ποντίκια, προκάλεσαν όχι μόνο αυξημένη ευαισθησία στον πόνο, αλλά και προβλήματα ισορροπίας και συντονισμού.
Δύο ακόμη μελέτες έδειξαν ότι τα αυτοαντισώματα μπορεί να προκαλούν βλάβες στα νεύρα. Σε ποντίκια που έλαβαν αντισώματα από ασθενείς με πόνο ή κόπωση, παρατηρήθηκε μείωση της πυκνότητας των νευρικών ινών στο δέρμα, ένδειξη πιθανής νευρικής βλάβης. Επιπλέον, σε άλλη μελέτη, τα αντισώματα συγκεντρώθηκαν σε περιοχές του νευρικού συστήματος που σχετίζονται με την αντίληψη του πόνου και της θέσης του σώματος, γεγονός που μπορεί να εξηγεί συμπτώματα όπως ζάλη και ίλιγγος.
Παρά τα ενθαρρυντικά αυτά ευρήματα, απαιτούνται περαιτέρω έρευνες για την ανάπτυξη θεραπειών. Ένα βασικό βήμα είναι η ταυτοποίηση των συγκεκριμένων αυτοαντισωμάτων που προκαλούν τα συμπτώματα, καθώς υπάρχουν εκατομμύρια διαφορετικοί τύποι. Ορισμένες μελέτες έχουν ήδη εντοπίσει πιθανούς στόχους. Εξίσου σημαντικό είναι να αποδειχθεί ότι η απομάκρυνση ή η αναστολή αυτών των αντισωμάτων οδηγεί σε ουσιαστική βελτίωση των ασθενών.
Αν και η αφαίρεση του αίματος αποτελεί μια πιθανή προσωρινή λύση, δεν είναι πρακτική ως μακροχρόνια θεραπεία, καθώς απαιτεί συχνές νοσοκομειακές επισκέψεις. Οι επιστήμονες στοχεύουν τελικά στην ανάπτυξη φαρμακευτικών θεραπειών που θα μπορούν να εξουδετερώνουν τα επιβλαβή αυτοαντισώματα πιο αποτελεσματικά και μόνιμα.
Με πληροφορίες από: newscientist , nature.com
