Ένα κλασικό ερώτημα, ιδιαίτερα γύρω από την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, είναι αν υπάρχει για τον καθένα από εμας η αδελφή ψυχή, το τέλειο ταίρι με το οποίο είναι γραφτό να είμαστε μαζί.
Το διαχρονικό αυτό ερώτημα εξετάζουν και οι επιστήμες της ψυχολογίας, της βιολογίας και των μαθηματικών, σύμφωνα με το BBC, ενώ η ιστορία δείχνει πως η ιδέα της αδελφής ψυχής γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα, συνεχίστηκε στη μεσαιωνική Ευρώπη, ενισχύθηκε με την αποξένωση της βιομηχανικής εποχής και σήμερα μετατρέπεται από εφαρμογές γνωριμιών σε απρόσωπη αγορά σχέσεων.
Η ίδια συζήτηση ανά τους αιώνες
Στην αρχαία Ελλάδα, ο Πλάτωνας φανταζόταν ότι κάποτε ήμασταν ολόκληρα όντα με τέσσερα χέρια, τέσσερα πόδια και δύο πρόσωπα, τόσο λαμπερά ώστε ο Δίας μάς χώρισε στα δύο. Aπό τότε, κάθε μισό περιπλανιέται στη γη αναζητώντας το χαμένο του άλλο μισό – ένας μύθος που χαρίζει στη σύγχρονη έννοια της αδελφής ψυχής την ποιητική της καταγωγή και την υπόσχεση ότι κάπου, κάποιος θα μας κάνει επιτέλους να νιώσουμε ολοκληρωμένοι.
Αργότερα, στον Μεσαίωνα και μέχρι την Αναγέννηση, κυριαρχεί η έντονη, συχνά απαγορευμένη αφοσίωση για τον άλλο η οποία φτάνει μερικές φορές μέχρι και την αυτοθυσία. Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ, ο κορυφαίος δραματουργός, μιλούσε για «εραστές καταδικασμένους από τα άστρα», ζευγάρια δεμένα με έναν συντριπτικό δεσμό αλλά χωρισμένα από την οικογένεια, την τύχη ή τη μοίρα.
Μέχρι τη νεότερη εποχή, στο Χόλιγουντ και σε πολλά μυθιστορήματα, βρίσκει κανείς ιστορίες αγάπης που μοιάζουν με παραμύθι ή άλλες που περνούν από «σαράντα κύματα».
Ποιες οι απαντήσεις της Επιστήμης
Ο Viren Swami, καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Anglia Ruskin University (ARU) στο Κέιμπριτζ της Βρετανίας, εντοπίζει τη σύγχρονη ευρωπαϊκή αντίληψη του ρομαντικού έρωτα στη μεσαιωνική Ευρώπη και στις ιστορίες του Κάμελοτ, του Λάνσελοτ, της Γκουίνεβιρ και της ιπποσύνης των Ιπποτών της Στρογγυλής Τραπέζης που εξαπλώθηκαν σε όλη την ήπειρο.
Όπως λέει, αυτές οι αφηγήσεις προώθησαν πρώτες την ιδέα ότι πρέπει να επιλέγεις έναν μόνο σύντροφο για όλη σου τη ζωή. Πριν από αυτό, σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η αγάπη θεωρούνταν ρευστή και δεν συνδεόταν απαραίτητα με το σεξ.
Με τη βιομηχανική επανάσταση και τη διάλυση των αγροτικών κοινοτήτων, οι άνθρωποι ένιωσαν αποξένωση και άρχισαν να αναζητούν ένα άτομο που θα τους «σώσει».
Σήμερα, οι εφαρμογές γνωριμιών μετατρέπουν αυτή την αναζήτηση σε αλγόριθμο, σε μια διαδικασία «αγοράς σχέσης», που συχνά καταλήγει σε μια απρόσωπη και άψυχη εμπειρία.
Ο Jason Carroll, καθηγητής Σπουδών Γάμου και Οικογένειας στο Brigham Young University στις ΗΠΑ, βλέπει με κατανόηση τη λαχτάρα για «Τον Ένα», αλλά προειδοποιεί για την παγίδα της αδελφής ψυχής. Όπως λέει, οι άνθρωποι έχουν έμφυτη ανάγκη δεσμού, όμως άλλο η μοίρα κι άλλο η προσπάθεια.
Η αδελφή ψυχή θεωρείται ότι «βρίσκεται» έτοιμη, ενώ ο «ένας και μοναδικός» χτίζεται από δύο ανθρώπους μέσα στα χρόνια, με προσαρμογές, συγγνώμες και επιμονή.
Μελέτες του C. Raymond Knee έδειξαν ότι όσοι πιστεύουν πως οι σχέσεις είναι «γραμμένες» αμφιβάλλουν περισσότερο μετά από συγκρούσεις, ενώ όσοι υιοθετούν νοοτροπία εξέλιξης παραμένουν δεσμευμένοι. Για τον Carroll, η αγάπη δεν είναι ανέφελη. Η ουσία της βρίσκεται στη δέσμευση να δουλεύεις τη σχέση, ακόμη και όταν δυσκολεύει.
Η Vicki Pavitt, coach σχέσεων στο Λονδίνο, βοηθά συχνά ανθρώπους που πίστεψαν ότι βρήκαν την αδελφή ψυχή τους, αλλά κατέληξαν σε σχέσεις με συναισθηματική χειραγώγηση, αστάθεια και έντονο άγχος. Όπως εξηγεί, η έντονη χημεία μπορεί να ενεργοποιεί παλιά, ανθυγιεινά μοτίβα και τραύματα. Ένα άτομο που συμπεριφέρεται πότε θερμά και πότε ψυχρά μπορεί να δημιουργεί προσμονή, όμως στην πραγματικότητα καλλιεργεί ανασφάλεια.
Αυτό που εκλαμβάνουμε ως «μοίρα» ίσως είναι το νευρικό σύστημα που αναγνωρίζει κάτι οικείο από το παρελθόν, έναν λεγόμενο «τραυματικό δεσμό». Έρευνα των Καναδών ψυχολόγων Donald Dutton και Susan Painter έδειξε ότι οι ισχυρότεροι δεσμοί εμφανίζονταν όταν η κακοποίηση εναλλασσόταν με τρυφερότητα.
Σύμφωνα με την Pavitt, η πρόκληση είναι να ξεχωρίσουμε αν η χημεία δείχνει συμβατότητα ή απλώς γνώριμο άγχος, τονίζοντας πως δεν πιστεύει σε μία και μοναδική αδελφή ψυχή, αλλά ότι γινόμαστε «ο ένας» μέσα από τη σχέση.
Τα μαθηματικά ωστόσο προτείνουν άλλη οπτική για «Τον Ένα». Ο οικονομολόγος Dr Greg Leo ανέπτυξε αλγόριθμο συμβατότητας, δείχνοντας ότι δεν υπάρχει μόνο ένας ιδανικός σύντροφος αλλά πολλοί πιθανοί. Σε προσομοιώσεις γνωριμιών, οι αμοιβαίες πρώτες επιλογές ήταν σπάνιες, όμως υπήρχαν πολλές σταθερές και ικανοποιητικές αντιστοιχίσεις.
Γιατι είναι δύσκολο να βρούμε το ιδανικό ταίρι σήμερα
Όταν είμαστε σε αναζήτηση αυτού που αποκαλούμε «ιδανικό ταίρι», ακόμη και ένα απλό πρώτο ραντεβού μοιάζει με δοκιμασία υψηλού ρίσκου. Αναζητούμε απλώς σύνδεση και συνέπεια — αλλά αυτό σήμερα φαντάζει πιο δύσκολο από ποτέ.
Τα ραντεβού το 2026 είναι μπερδεμένα, εξαντλητικά και για κάποιους σχεδόν τρομακτικά. Θέλουμε σύνδεση περισσότερο από ποτέ, αλλά φοβόμαστε μήπως επιλέξουμε λάθος, εκτεθούμε ή φανούμε αφελείς. Δεν είμαστε χειρότεροι στο φλερτ, είμαστε απλώς υπερφορτωμένοι. Έχουμε συνηθίσει τόσο στις ψηφιακές αλληλεπιδράσεις, που η πραγματική επαφή μοιάζει έντονη και αγχωτική. Σαν να έχουμε «σκουριάσει» κοινωνικά.
Τα ραντεβού θυμίζουν περισσότερο αξιολόγηση απόδοσης παρά γνωριμία. Όλοι προβάλλουν την καλύτερη εκδοχή τους, με διαρκή ανάγκη επιβεβαίωσης, ενώ πάντα υπάρχει η σκέψη ότι κάποιος «καλύτερος» βρίσκεται ένα swipe μακριά.
Πώς να «δημιουργήσουμε» το τέλειο ταίρι
Πώς μπορεί ένα ζευγάρι να «δημιουργήσει» τον Ένα του; Η Jacqui Gabb, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας και Οικειότητας στο The Open University, το εξέτασε στο έργο της Enduring Love, παρακολουθώντας 50 ζευγάρια με λεπτομέρεια και συνδυάζοντας στατιστικά, ημερολόγια, συνεντεύξεις και «χάρτες συναισθημάτων».
Όταν ρωτούσε τι τους έκανε να νιώθουν ότι τους εκτιμούν, οι συμμετέχοντες δεν ανέφεραν μεγάλες ρομαντικές χειρονομίες, αλλά μικρές καθημερινές πράξεις προσοχής: ένα φλιτζάνι τσάι στο κρεβάτι, ζέσταμα του αυτοκινήτου, ένα μπουκέτο αγριολούλουδα ή ένα χαμόγελο. Στατιστικά, αυτές οι «καθημερινές πράξεις» ήταν πιο σημαντικές από πολυδάπανες εκδηλώσεις αγάπης.
Η ικανοποίηση στη σχέση δεν εξαρτιόταν από χρήματα ή ρομαντισμό, αλλά από τη γνώση και την αλληλεπίδραση του ζευγαριού στην καθημερινή ζωή. Όπως τονίζει η Gabb, η αίσθηση της αδελφής ψυχής δεν «αιωρείται πάνω από τη ζωή», αλλά χτίζεται μέρα με τη μέρα, αντιμετωπίζοντας μαζί δυσκολίες, ενώ για τον Carroll και την Pavitt, η μοναδική, ξεχωριστή σχέση δημιουργείται με προσπάθεια και ρεαλισμό, όχι με μοίρα.
Οι πιο «μοιραίες» σχέσεις ανθούν όταν οι άνθρωποι σταματούν να περιμένουν τη μοίρα και αποφασίζουν να χτίσουν κάτι μαζί.
(Με πληροφορίες από BBC, PsychologyToday)
