Τι σχέση έχει η καθημερινότητά μας με τη ζωή στο διάστημα; Περισσότερη απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Όπως δείχνουν οι μελέτες της διαστημικής ιατρικής, το σώμα των αστροναυτών σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας περνά κάτι σαν μια «επιταχυνόμενη γήρανση» και αυτό μας δίνει πολύτιμα μαθήματα για το πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τη δική μας υγεία εδώ στη Γη.
Όταν το σώμα “ξεχνά” τη βαρύτητα
Σε περιβάλλον μικροβαρύτητας, το σώμα μας αρχίζει να αλλάζει γρήγορα:
Τα οστά μπορούν να χάσουν έως και 2% της μάζας τους τον μήνα
Η μυϊκή δύναμη μειώνεται έως και 20% μέσα σε λίγους μήνες
Όπως αναφέρεται σε έρευνες της NASA, αυτό μοιάζει με όσα συμβαίνουν όταν μένουμε για καιρό αδρανείς ή μεγαλώνουμε σε ηλικία.
Ο «ξεχασμένος» κορμός που κρατά τη μέση μας
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι οι μεγάλοι μύες, αλλά οι βαθύτεροι, όπως ο πολυδιφιδής μυς και ο εγκάρσιος κοιλιακός.
Αυτοί είναι υπεύθυνοι για τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης.
Μελέτη στο thespinejournalonline.com έδειξε ότι σε αστροναύτες μετά από 6 μήνες στο διάστημα:
οι μύες αυτοί μειώθηκαν έως και 34% σε μέγεθος.
Αυτό εξηγεί γιατί περισσότεροι από τους μισούς αστροναύτες εμφανίζουν πόνο στη μέση.
Δεν είναι θέμα «γυμναστηρίου»
Το newscientist.com σημειώνει ότι το εντυπωσιακό είναι πώς ακόμη και οι αστροναύτες που γυμνάζονται καθημερινά, περίπου 2 ώρες την ημέρα, δεν προστατεύονται πλήρως.
Ο λόγος; Οι συγκεκριμένοι μύες χρειάζονται ήπια αλλά συνεχή ενεργοποίηση, έλεγχο κίνησης και ισορροπίας και όχι απλώς βάρη ή έντονη προπόνηση.
Η νέα προσέγγιση: μικρές κινήσεις με μεγάλο αποτέλεσμα
Οι επιστήμονες αναπτύσσουν τεχνικές όπως η χαμηλής έντασης συνεχής ενεργοποίηση (LICA), που βοηθά τους βαθιούς μύες να δουλεύουν σωστά.
Παράλληλα, τεχνολογίες όπως ο διάδρομος Alter-G (που μειώνει το βάρος του σώματος), ειδικές στολές που «μιμούνται» τη βαρύτητα, έχουν δείξει ότι μπορούν να μειώσουν τον πόνο και να βελτιώσουν την κίνηση (όπως αναφέρεται σε μελέτες της NASA και της ESA).
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας
Δεν χρειάζεται να πάμε στο διάστημα για να ωφεληθούμε. Μπορούμε να εντάξουμε απλές συνήθειες:
να καθόμαστε για λίγο χωρίς στήριξη πλάτης
να στεκόμαστε όρθιοι όταν μιλάμε στο τηλέφωνο
να προτιμάμε σκάλες αντί για ασανσέρ
να δουλεύουμε την ισορροπία μας (π.χ. στάση στο ένα πόδι)
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο ncbi αναφέρει ότι ακόμη και πρακτικές όπως το Pilates φαίνεται να ενισχύουν σημαντικά τον κορμό.
Ισορροπία και εγκέφαλος
Η έλλειψη βαρύτητας επηρεάζει και την ισορροπία. Οι αστροναύτες επιστρέφουν συχνά με δυσκολία στο περπάτημα, καθώς ο εγκέφαλος έχει «ξεμάθει» να χρησιμοποιεί σωστά τα σήματα του σώματος.
Αντίστοιχα, η εξάσκηση ισορροπίας σε εμάς μπορεί να:
μειώσει τον κίνδυνο πτώσεων
βελτιώσει τον συντονισμό
ενισχύσει τη λειτουργία του εγκεφάλου
(όπως αναφέρεται σε μελέτες του Harvard Health Publishing).
Συμπέρασμα
Η βαρύτητα δεν είναι απλώς κάτι δεδομένο είναι ο «προπονητής» μας. Όταν δεν κινούμαστε αρκετά, το σώμα μας αρχίζει να φθείρεται πιο γρήγορα.
Τα μαθήματα από τους αστροναύτες μάς δείχνουν ότι δεν χρειάζεται περισσότερη, αλλά πιο “έξυπνη” κίνηση:
ενεργοποίηση του κορμού
ισορροπία και έλεγχος
καθημερινή δραστηριότητα
Έτσι μπορούμε να μειώσουμε τον πόνο στη μέση και να επιβραδύνουμε τη φθορά του χρόνου χωρίς απαραίτητα να περνάμε ώρες στο γυμναστήριο.
Με πληροφορίες από NASA, thespinejournalonline.com, newscientist.com, NASA,ESA και Harvard Health Publishing
