Ο καρκίνος του μαστού είναι σήμερα ο πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως. Σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Lancet Oncology, τα περιστατικά αναμένεται να ξεπεράσουν τα 3,5 εκατομμύρια ετησίως μέχρι το 2050.
Μόνο το 2023, περίπου 2,3 εκατομμύρια γυναίκες διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού και 764.000 πέθαναν από τη νόσο. Δηλαδή σχεδόν 1 στις 4 διαγνώσεις καρκίνου σε γυναίκες αφορούσε τον μαστό σύμφωνα με άρθρο του Cnn.com που φιλοξενεί την έρευνα η οποία πραγματοποιήθηκε σε 204 χώρες και διήρκεσε περισσότερο από τρεις δεκαετίες.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες. Στις χώρες με υψηλό εισόδημα, οι επενδύσεις των τελευταίων δεκαετιών σε προγράμματα πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και σύγχρονων θεραπειών οδήγησαν σε μείωση της θνησιμότητας κατά σχεδόν 30% από το 1990 έως το 2023.
Αντίθετα, στις χώρες με χαμηλό εισόδημα, οι θάνατοι σχεδόν διπλασιάστηκαν την ίδια περίοδο, ενώ οι διαγνώσεις αυξήθηκαν κατά 147%.
«Υπήρξαν βελτιώσεις στα ποσοστά θνησιμότητας με την πάροδο του χρόνου σε χώρες με υψηλότερο εισόδημα, αλλά υπήρχαν πραγματικά ανισότητες σε εξέλιξη και αυξανόμενη θνησιμότητα σε ορισμένες χώρες με χαμηλότερο εισόδημα», δηλώνει η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ. Λίζα Φορς, επίκουρη καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον.
Tο αν μια γυναίκα θα επιβιώσει εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χώρα στην οποία ζει.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στην υποσαχάρια Αφρική. Σε περιοχές της κεντρικής και δυτικής Αφρικής, τα ποσοστά θνησιμότητας είναι υπερδιπλάσια του παγκόσμιου μέσου όρου, φτάνοντας περίπου τους 35 θανάτους ανά 100.000 γυναίκες ετησίως (με προσαρμογή για την ηλικία). Αυτό δείχνει μια βαθιά ανισότητα: το αν μια γυναίκα θα επιβιώσει εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χώρα στην οποία ζει.
Η βασική αιτία αυτής της διαφοράς είναι το χάσμα στις υποδομές υγείας. Η ενημέρωση και ο προσυμπτωματικός έλεγχος δεν αρκούν αν δεν υπάρχει δυνατότητα σωστής θεραπείας. Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού απαιτεί συντονισμένη φροντίδα: χειρουργείο, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές οι υπηρεσίες είναι συνήθως διαθέσιμες και καλύπτονται από ασφάλιση. Σε πολλές χώρες της Αφρικής, όμως, μέχρι το 2020 μόνο οι μισές διέθεταν έστω μία μονάδα ακτινοθεραπείας, και καμία δεν είχε επαρκή κάλυψη για τον πληθυσμό της σλυμφωνα πάντα με την ίδια μελέτη.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, μέσω της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας για τον Καρκίνο του Μαστού, προτείνει τρεις βασικούς άξονες για τη μείωση των θανάτων: έγκαιρο εντοπισμό της νόσου, γρήγορη διάγνωση όταν εμφανίζονται συμπτώματα και πρόσβαση σε ολοκληρωμένη θεραπεία. Χωρίς συντονισμένη πολιτική βούληση και επενδύσεις σε όλη τη διαδρομή της φροντίδας, πολλές χώρες δεν θα καταφέρουν να πετύχουν τον στόχο για μείωση της θνησιμότητας κατά 2,5% ετησίως.
Ακόμα όμως και σε πλούσιες χώρες υπάρχουν ανισότητες. Στις ΗΠΑ, οι μαύρες γυναίκες έχουν 40% υψηλότερο ποσοστό θανάτου από καρκίνο του μαστού σε σύγκριση με τις λευκές, παρά τις προηγμένες υποδομές. Οι λόγοι είναι σύνθετοι και περιλαμβάνουν καθυστερημένη διάγνωση, δυσκολία πρόσβασης σε θεραπεία και πιθανές προκαταλήψεις στο σύστημα υγείας.
Σε ατομικό επίπεδο, ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο, χωρίς όμως να τον εξαλείφουν. Συνιστάται περιορισμός του κόκκινου κρέατος και του αλκοόλ, διακοπή καπνίσματος, έλεγχος του σακχάρου, διατήρηση υγιούς βάρους και τακτική άσκηση. Ωστόσο, οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού δεν οφείλονται αποκλειστικά στον τρόπο ζωής.
Στις ΗΠΑ, η US Preventive Services Task Force συστήνει μαστογραφία κάθε δύο χρόνια για γυναίκες από 40 έως 74 ετών. Οι μηνιαίοι αυτοέλεγχοι στο σπίτι δεν αποτελούν πλέον επίσημη οδηγία, όμως οι γυναίκες θα πρέπει να γνωρίζουν το σώμα τους και να απευθύνονται σε γιατρό αν παρατηρήσουν κάποιο νέο εξόγκωμα, αλλαγές στο δέρμα ή στη θηλή, ή οποιαδήποτε ασυνήθιστη διαφορά.
Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει ότι ο καρκίνος του μαστού δεν είναι μόνο ιατρικό ζήτημα αλλά και θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης. Η επιβίωση δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το εισόδημα ή τη χώρα κατοικίας, όμως σήμερα αυτό συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό.
Υπάρχουν στοιχεία για το πόσες γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού στη χώρα μας σε ετήσια βάση;
“Περίπου 4.500 γυναίκες διαγιγνώσκονται στη χώρα μας με καρκίνο του μαστού. Είναι πάρα πολύ συχνή η πάθηση. Θεωρούμε ότι είναι περίπου 1 στις 10 γυναίκες. Τώρα, όλο και περισσότερο και προς τη Νότια Ευρώπη, αυτό πηγαίνει πιο κοντά στο 1 στις 8 με 9 γυναίκες, όπως συμμβαίνει στις βορειότερες χώρες της Ευρώπης”, είχε απαντήσει στη HuffPost η διεθνώς διακεκριμένη ογκολόγος, Ε. Ραζή. Και είχε σημειώσει: “Όσο πιο πολύ βεβαίως κάνει κανείς πληθυσμιακό έλεγχο, εντοπίζει και μερικές περιπτώσεις που μπορεί να μην τις εντόπιζε ποτέ, γιατί μπορεί να πέθαιναν από κάτι άλλο πριν διαγνωστεί ο καρκίνος του μαστού. Οπότε υπάρχει ένα τέτοιο στοιχείο που αυξάνει κατά ένα βαθμό την επίπτωση. Αλλά σε γενικές γραμμές είναι περίπου 4.500 περιπτώσεις ετησίως. Και τα στατιστικά λένε 1.500 θανάτους. Εγώ δεν πιστεύω ότι είναι τόσο πολλοί οι θανατοι ετησίως. Αλλά δεν μπορώ να το αποκλείσω κι εντελώς, δεν έχω βάση να το πω, γιατί στη χώρα μας ακόμα δεν έχει προχωρήσει το Κεντρικό Αρχείο Καρκίνων που προετοιμάζεται κι έχει θεσπιστεί από το Υπουργείο. Κι έτσι δεν έχουμε πολύ ακριβή δεδομένα”.
Με πληροφορίες από: Cnn.com , The Lancet Oncology, www.who.int , US Preventive Services Task
