Όταν οι αναφορές για επιθέσεις στο εξωτερικό και ο αυξανόμενος αριθμός των θυμάτων ενδέχεται να φτάσουν στα αυτιά των παιδιών, οι γονείς πρέπει να αποφασίσουν τι — και πόσα — να πουν στα παιδιά τους για το τι συμβαίνει στον κόσμο.
Eίναι φυσικό να θέλουμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από ο,τιδήποτε μπορεί να τα τρομάξει. Αλλά η αλήθεια είναι ότι, είτε οι γονείς αναφέρουν τη σύγκρουση είτε όχι, τα παιδιά μπορεί να την ακούσουν από δασκάλους, φίλους ή άλλους ενήλικες.
Η ειδική σε θέματα ανατροφής παιδιών, δρ. Ντέμπορα Γκιλμπόα, έχει δηλώσει στο Today.com ότι είναι καλύτερο να περιμένουμε μέχρι τα παιδιά να γίνουν 8 ετών ή μεγαλύτερα για να τους μιλήσουμε για σοβαρά παγκόσμια γεγονότα, «αλλά, αν είναι πιθανό να τα ακούσουν από κάπου αλλού, ίσως είναι καλύτερο να τους μιλήσουμε για αυτά σε οποιαδήποτε ηλικία».
Πριν πούμε ο,τιδήποτε στα παιδιά, ας φροντίσουμε πρώτα να επεξεργαστούμε τα δικά μας συναισθήματα.
Ας σκεφτούμε τι θα θέλαμε να γνωρίζει ή να μάθει το παιδί μας. Για παράδειγμα, πιθανότατα δεν χρειάζεται να μάθει λεπτομέρειες για τη σύγκρουση. Αντ’ αυτού, ίσως να θέλουμε να γνωρίζει ότι «ο πόλεμος είναι μακριά και είμαστε ασφαλείς».
Υπενθύμισε επίσης στους γονείς ότι δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις απαντήσεις. Το να σκέφτονται μαζί ένα πρόβλημα βοηθά τα παιδιά να μάθουν να διαχειρίζονται ασαφή συναισθήματα.
Σύμφωνα με τις συμβουλές που έδωσε για το πώς να μιλάμε στα παιδιά για τον πόλεμο ανάλογα με την ηλικία τους:
Προσχολική ηλικία έως 8 ετών
Για τα μικρότερα παιδιά, η Γκιλμπόα συνέστησε να τους δίνουμε πραγματικές πληροφορίες με προσωπική αξία. Πρέπει να είναι σύντομες και σαφείς. Τα μηνύματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν: «Υπάρχει ένας πόλεμος μακριά… Είμαστε ασφαλείς, αλλά είναι σοβαρό θέμα».
Αν ένα παιδί ρωτήσει «Γιατί πολεμούν;», οι γονείς μπορούν να απαντήσουν «Πολεμούν για το ποιος πρέπει να είναι επικεφαλής — αλλά είναι μακριά από εδώ».
Είναι σημαντικό οι γονείς να καθησυχάζουν τα παιδιά τους και να διατηρούν έναν ανοιχτό διάλογο.
Από 8 ως 10 ετών
Και πάλι, η ιδια προτρέπει τους γονείς να έχουν ένα απλό μήνυμα να μεταφέρουν και να μοιραστούν ένα μάθημα για το τι είναι σημαντικό για την οικογένειά τους.
«Μπορεί να νιώθουμε ότι στη ζωή μας ή στη ζωή του παιδιού μας, το μήνυμα αφορά την ασφάλεια ή την αγάπη στην πατρίδα», αναφέρει.
Όταν τα παιδιά εκπλήσσουν τους γονείς με ερωτήσεις σχετικά με τον πόλεμο, δεν πειράζει αν δεν είμαστε έτοιμοι, ή δεν ξέρουμε τις απαντήσεις. Απλά ας το αναγνωρίσουμε κι ας επιστρέψουμε σε αυτό αργότερα.
«Ας δώσουμε στον εαυτό μας “χώρο” να αναπνεύσει για να αποφασίσουμε ποιο είναι το μάθημα (που πρέπει να δώσουμε)», εξήγησε.
Μαθητές Γυμνασίου
Οι γονείς πρέπει να ξεκινήσουν ρωτώντας τα παιδιά τους τα οποία πηγαίνουν στο γυμνάσιο τι γνωρίζουν για τον πόλεμο. Στη συνέχεια, μπορούν να απαντήσουν στις συγκεκριμένες ερωτήσεις των παιδιών τους.
«Τείνουμε να υποθέτουμε ότι τα παιδιά μας αισθάνονται με έναν συγκεκριμένο τρόπο και σε πολλές περιπτώσεις κάνουμε λάθος», αναφέρει η ειδικός. «Αυτό τους επιτρέπει να ξεκινήσουν από το σημείο που βρίσκονται, αντί από το σημείο που νομίζουμε ότι βρίσκονται».
Το να κάνουν ερωτήσεις επιτρέπει επίσης στους γονείς να κατευθύνουν τα παιδιά τους προς τα γεγονότα.
«Μπορούμε να διορθώσουμε τυχόν παρανοήσεις», συμπληρώνει η ίδια.
Αν οι γονείς δεν γνωρίζουν την απάντηση σε κάτι, θα πρέπει να την αναζητήσουν μαζί με τα παιδιά τους. Αυτό έχει το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι δείχνει στα παιδιά πού να βρουν αξιόπιστες πληροφορίες και πώς να σκέφτονται κριτικά σχετικά με τις πηγές.
«Όταν τα παρακολουθούμε να μαθαίνουν, γινόμαστε μέρος της διαδικασίας και μέρος της συζήτησης», εξηγεί. η δρ. Γκιλμπόα.
Μαθητές Λυκείου
Οι γονείς πρέπει να ξεκινήσουν ρωτώντας τους εφήβους τι γνωρίζουν για τον τρέχοντα πόλεμο και να μοιραστούν μαζί τους όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, σύμφωνα με τις αξίες τους. Στη συνέχεια, όμως, πρέπει να τους ρωτήσουν πώς αισθάνονται για το θέμα και από πού αντλούν τις πληροφορίες τους. «Οι έφηβοι θέλουν να γνωρίζουν τη γνώμη των ενηλίκων για το θέμα και επηρεάζονται πραγματικά από αυτήν», έχει δηλώσει η Γκιλμπόα. «Ωστόσο, επηρεάζονται και από άλλους ανθρώπους».
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους τους «να σκεφτούν κριτικά από πού αντλούν τις πληροφορίες και τις πεποιθήσεις τους».
Για πολλούς εφήβους, ένας πιθανός πόλεμος σημαίνει ότι μπορεί να ανησυχούν για την επιστράτευση. Η Γκιλμπόα ανέφερε ότι οι ειδικοί φαίνεται να πιστεύουν ότι η πιθανότητα ακούσιας επιστράτευσης είναι πολύ χαμηλή και οι γονείς μπορούν να τους καθησυχάσουν. Ωστόσο, πρόσθεσε, ίσως θα ήθελαν επίσης να συζητήσουν με τα παιδιά τους για το τι θα μπορούσε να συμβεί: «Αν υπήρχε στρατολόγηση, με ποιον τρόπο θα ένιωθες άνετα να υπηρετήσεις τη χώρα μας;»
Αρτεμις Κ. Τσίτσικα στη HuffPost: Ελέγχουμε την έκθεση σε τραυματικές εικόνες στις ειδήσεις που μπορούν να τα τρομάξουν ή να τα τραυματίσου
«Είναι σημαντικό να διαχειριστούμε οι ίδιοι την κατάσταση και τα δικά μας συναισθήματα, προκειμένου να είμαστε ψύχραιμοι, ειλικρινείς και δοτικοί – δίνοντας την ευκαιρία σε μια αληθινή αλληλεπίδραση που θα ενισχύσει τα παιδιά, αλλά και εμάς, μέσα από τη δική τους ματιά για τον κόσμο. Για τα παιδιά είναι βασικό να νιώσουν ασφάλεια. Αυτό επιτυγχάνεται με την ενημέρωσή τους για το τι συμβαίνει με τρόπο που ενδείκνυται για την ηλικία τους. Στα μικρότερα παιδιά εξηγούμε με απλά λόγια – χωρίς όμως να υπερβάλλουμε και να προκαλούμε πανικό», έχει πει στη HuffPost η Αρτεμις Κ. Τσίτσικα, αναπλ. καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.
Τι συμβαίνει άραγε όταν προτιμούμε να … σφυρίζουμε αδιάφορα απέναντι σε μια σκληρή – και πολλές φορές αφόρητη να αντιμετωπίσουμε – πραγματικότητα;
«Όταν τα παιδιά δεν ενημερώνονται όταν διαισθάνονται ότι κάτι συμβαίνει, ακούν ψιθύρους και μισόλογα και νιώθουν αγωνία, γίνονται ευερέθιστα και αντιδρούν», απαντά.
Σύμφωνα με την ίδια «η καθημερινή τους ρουτίνα πάντα είναι σημαντική, δημιουργεί κανονικότητα, καταπολεμά το άγχος και απομακρύνει τα δυσάρεστα συναισθήματα».
«Εμείς ως ενήλικες θα πρέπει να τονίζουμε την πίστη μας στο καλό, τις πανανθρώπινες αξίες και το αίσθημα αλληλεγγύης και προσφοράς σε όσους δοκιμάζονται. Να καλλιεργούμε την ενσυναίσθηση και την προσφορά στους ευάλωτους, καθώς και την αναγνώριση των δικών μας δεδομένων αλλά και την αισιοδοξία για το μέλλον και το θετικό κλίμα – παρά τις δυσκολίες – που είναι εξαιρετικής σημασίας για την επούλωση του τραύματος».
Ιδιαίτερα για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους η ίδια σημειώνει:
«Διερευνούμε τις ανάγκες τους, το βαθμό έκθεσής τους σε πληροφορία και εικόνες, τις σκέψεις τους και σεβόμαστε το χρόνο που χρειάζονται για επεξεργασία. Ελέγχουμε την έκθεση σε τραυματικές εικόνες στις ειδήσεις που μπορούν να τα τρομάξουν ή να τα τραυματίσουν. Σε κάθε περίπτωση ελέγχουμε και τον δικό μας χρόνο ενημέρωσης για την κατάσταση, ώστε να μην υπερβάλλουμε και δημιουργηθούν εμμονές».
Μπορούμε να συμβουλευτούμε την Γραμμή Υποστήριξης 800 4000 009, καθημερινές ημέρες χωρίς χρέωση 10.00-17.00 και να προτείνουμε στα παιδιά τη συμμετοχή τους (και ενημέρωσή τους) στην πρώτη youth to youth πλατφόρμα we-knowhow.gr, καθώς και να απευθύνουν ερωτήματα στο email [email protected]
Με πληροφορίες από: today.com , youth-health.gr
