Η ενεργειακή πίεση από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή συνιστά «ενεργειακό σοκ» και όχι ακόμη πλήρη κρίση, ξεκαθάρισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη Σύνοδο Κορυφής, αποφεύγοντας παράλληλα να ανακοινώσει άμεσα μέτρα στήριξης, αλλά αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί.
Όπως τόνισε, τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανοίγουν τον δρόμο για μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς ωστόσο -σε αυτή τη φάση- να ενεργοποιείται συγκεκριμένο πακέτο. «Υπήρξε μια διατύπωση που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «δεν είναι ακόμη η ώρα για περισσότερες λεπτομέρειες».
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως μια εύθραυστη ισορροπία, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη των συγκρούσεων θα καθορίσει το εάν το σημερινό «σοκ» θα μετατραπεί σε πλήρη κρίση. «Αυτή τη στιγμή είναι ένα ενεργειακό σοκ και πρέπει να κάνουμε το καλύτερο για να μην εξελιχθεί σε πραγματική ενεργειακή κρίση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, έστειλε μήνυμα ετοιμότητας χωρίς να ανοίξει τα χαρτιά του για τα μέτρα που εξετάζονται: «Η κυβέρνηση είναι έτοιμη, στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως της ηλεκτρικής ενέργειας».
Καθοριστικός παράγοντας, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει η γεωπολιτική εξέλιξη της κρίσης, με αιχμή το Στενό του Ορμούζ και τη ροή της ενέργειας. Όπως σημείωσε, η ταχύτερη αποκλιμάκωση, το άνοιγμα των εμπορικών οδών και η αποκατάσταση των ενεργειακών ροών αποτελούν προϋπόθεση για τη σταθεροποίηση των τιμών.
Την ίδια στιγμή, ανέδειξε την ανάγκη για συγκεκριμένα ευρωπαϊκά εργαλεία παρέμβασης, προειδοποιώντας ότι η νέα αυτή πίεση επιδεινώνει ένα ήδη υπαρκτό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη.
«Πρέπει να υπάρξουν συγκεκριμένα εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε τις υψηλές τιμές ενέργειας που πλήττουν τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις», σημείωσε.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην προστασία των ενεργειακών υποδομών, συνδέοντας άμεσα το ζήτημα με τη σταθερότητα των τιμών.
Αναφερόμενος στην αναχαίτιση πυραύλων από ελληνικά Patriot στη Σαουδική Αραβία, υπογράμμισε ότι επρόκειτο για «μια αυστηρά αμυντική ενέργεια», στο πλαίσιο συμφωνίας που ισχύει από το 2021.
«Αν ένα κρίσιμο διυλιστήριο είχε χτυπηθεί, θα ήσασταν απολύτως βέβαιοι ότι η τιμή του πετρελαίου θα ήταν πολύ υψηλότερη», τόνισε, αναδεικνύοντας τη σύνδεση ασφάλειας και ενεργειακών αγορών.
Στο ίδιο πλαίσιο, αποκάλυψε ότι Ελλάδα και Γαλλία πρωτοστάτησαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την προώθηση πρότασης μορατόριουμ που θα αποκλείει επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, απέρριψε τις αιτιάσεις περί εμπλοκής της Ελλάδας στον πόλεμο, σημειώνοντας ότι η συγκεκριμένη δράση ανέδειξε «την επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων».
Στο πεδίο της ευρωπαϊκής άμυνας, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την πρακτική ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής (Άρθρο 42(7)) στην περίπτωση της Κύπρου, κάνοντας λόγο για μια «de facto ενεργοποίηση». Όπως είπε, υπάρχει ανάγκη για έναν σαφή οδικό χάρτη «με ορίζοντα μηνών και όχι ετών», ώστε να υπάρξει επιχειρησιακό σχέδιο εφαρμογής της ρήτρας.
«Είναι μια σημαντική κατάκτηση για την Ελλάδα και την Κύπρο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η εξέλιξη αυτή δίνει ουσιαστικό περιεχόμενο σε μια ρήτρα που μέχρι σήμερα είχε περιορισμένη παρουσία στον δημόσιο διάλογο.
Απαντώντας στις αντιδράσεις της Τουρκίας για τη μετακίνηση ελληνικών συστημάτων Patriot, ξεκαθάρισε ότι οι σχετικοί ισχυρισμοί είναι «νομικά ανυπόστατοι και παντελώς άκαιροι», υπογραμμίζοντας ότι «η Ελλάδα δεν διαπραγματεύεται με κανέναν τη διάταξη των αμυντικών της δυνάμεων».
Τέλος, αναφερόμενος στο μεταναστευτικό και απαντώντας σε σχετική ερώτηση, απέρριψε τις καταγγελίες περί επαναπροωθήσεων και τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρόκειται να επαναλάβει τα λάθη του 2015.
Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της», ανέφερε, προσθέτοντας ότι υπάρχει σαφής κοινή γραμμή πως «δεν θα επιτραπεί ένα μεγάλο κύμα παράτυπων μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
