«Είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή, τυπική ή ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις, Αν όχι τώρα, πότε;», απηύθυνε ερώτημα προς τον Ταγίπ Ερντογάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις κοινές δηλώσεις, θέτοντας ευθέως θέμα άρσης του casus belli από την πλευρά της Άγκυρας.
Και οι δύο ηγέτες στις δηλώσεις τους αναφέρθηκαν στην ανάγκη διατήρησης ανοιχτού δίαυλου επικοινωνίας και του καλού κλίματος που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία δύο χρόνια.
Πρώτος ξεκίνησε τις δηλώσεις ο Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος καλωσόρισε τον Έλληνα Πρωθυπουργό -χρησιμοποίησε μάλιστα κάποια στιγμή τον χαρακτηρισμό «φίλο μου» για τον Κυριάκο Μητσοτάκη- και τόνισε ότι «θα συνεχίσουμε τον διάλογο μας» εξηγώντας ότι οι διμερείς συμφωνίες που είχαν προηγηθεί και τα μνημόνια συνεργασίας που υπεγράφησαν «μας παρέχουν το καλύτερο έδαφος για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών».
Μητσοτάκης: Ακόμα και όταν διαφωνούμε είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και εντάσεις
Σχετικά με τις θέσεις της κάθε πλευράς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αφού επισήμανε ότι «επιβεβαιώνεται η αξία του διαλόγου και της σχέσης καλής γειτονίας» τόνισε ότι «για την Ελλάδα η μόνη διαφορά με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ», μία διαφορά που σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό «θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός δικαιοδοτικού οργάνου».
«Ακόμα και όταν διαφωνούμε είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και εντάσεις», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη διάρκεια των δηλώσεων του.
Ο Τούρκος Πρόεδρος μένοντας στο κομμάτι των ελληνοτουρκικών διαφορών και στη συζήτηση για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σημείωσε ότι «τα ζητήματα είναι ακανθώδη αλλά δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου αρκεί να υπάρχει καλή θέληση για διάλογο».
Ένα άλλο θέμα που παραμένει «αγκάθι» στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας είναι αυτό της δυτικής Θράκης, με τον Ταγίπ Ερντογάν να κάνει λόγο για τουρκική μειονότητα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη να τη χαρακτηρίζει θρησκευτική, υπενθυμίζοντας τη Συνθήκη της Λωζάνης. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός, κάνοντας αναφορά και στη μειονότητα της Κωνσταντινούπολης, εξέφρασε την πρόθεση «οι μειονότητες σε Θράκη και Κωνσταντινούπολη να γίνουν γέφυρες φιλίας».
Και οι δύο ηγέτες στις δηλώσεις τους έμειναν αρκετά στην αποκαλούμενη «θετική ατζέντα», δηλαδή σε θέματα για τα οποία υπάρχει ήδη συνεργασία και μπορεί να σημειωθεί περαιτέρω εξέλιξη. Από αυτά ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του μεταναστευτικού κάνοντας λόγο για μείωση κατά 60% των παράνομων ροών τα τελευταία δύο χρόνια, γεγονός που απέδωσε και στη διμερή συνεργασία, ενώ τόνισε την ανάγκη καταπολέμησης του απάνθρωπου δικτύου των διακινητών. Επίσης αναφέρθηκε ως θετικό δείγμα συνεργασίας στην έκδοση ταχείας βίζας από την ελληνική πλευρά για τους τους Τούρκους επισκέπτες και στις οικογένειες τους σε ελληνικά νησιά ενώ κοινές ήταν οι θέσεις των δύο ηγετών για την ενίσχυση του διμερούς εμπορίου.
Ερντογάν: Πιστεύω από τα βάθη της καρδιάς μου ότι πρέπει να κρατήσουμε ανοιχτούς τους δίαυλους επικοινωνίας
Ο Ταγίπ Ερντογάν τόνισε επίσης ότι οι δύο χώρες είναι αντιμέτωπες με πολλές προκλήσεις ενώ περνώντας στις διεθνείς εξελίξεις και σε θέματα που ενδιαφέρουν πολύ και το εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας ανέφερε ότι η Άγκυρα απορρίπτει τις πρόσφατες αποφάσεις του Ισραήλ εξηγώντας ότι «η μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα στη Μέση Ανατολή περνάει από τη δίκαιη λύση στο Παλαιστινιακό». Μίλησε επίσης για τη Συρία και έκλεισε τις δηλώσεις του λέγοντας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ότι «πιστεύω από τα βάθη της καρδιάς μου ότι πρέπει να κρατήσουμε ανοιχτούς τους δίαυλους επικοινωνίας».
«Η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για μία μόνιμη ειρήνη στην περιοχή.
Τασσόμαστε υπέρ της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής, ώστε να αναλάβει ουσιαστικά τη διοίκηση της Γάζας και της Δυτικής Όχθης. Όμως, αναγκαία προϋπόθεση θεωρούμε τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και την εξάλειψη της τρομοκρατίας, γιατί και το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να ζει με ασφάλεια», ανέφερε για το θέμα της Γάζας ο Πρωθυπουργός.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις δηλώσεις του έκανε αναφορά και στο Κυπριακό, θέμα που όπως εξήγησε συζήτησε με τον Τούρκο Πρόεδρο, τονίζοντας ότι «οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας ώστε να επανεκκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος από εκεί που διεκόπη το 2017, σε μία διαδικασία η οποία, βεβαίως, πρέπει να κινείται πάντα στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Ο Πρωθυπουργός έκλεισε τις δηλώσεις του σημειώνοντας ότι «η μοίρα μας όρισε να ζούμε στην ίδια γειτονιά. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία, μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο. Ώστε με αίσθημα ευθύνης να χτίσουμε ένα αύριο ειρήνης, προόδου και ευημερίας για τις χώρες μας, να τιμήσουμε την παρακαταθήκη του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Kemal Atatürk.»
Κοινή Διακήρυξη Ελλάδας – Τουρκίας
Ελλάδα και Τουρκία επαναβεβαίωσαν την κοινή τους δέσμευση για την καλλιέργεια σχέσεων φιλίας, καλής γειτονίας και ειρηνικής συνύπαρξης , στο πλαίσιο της εφαρμογής της «Διακήρυξης των Αθηνών» που υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2023, συμφωνώντας στην περαιτέρω ενίσχυση των διμερών τους σχέσεων και στη διεύρυνση της συνεργασίας σε κρίσιμους τομείς όπως το εμπόριο, η ενέργεια, η ασφάλεια και οι μεταφορές.
Οι δύο Ηγέτες σημείωσαν τα ακόλουθα:
- Η Τουρκία και η Ελλάδα υπογράμμισαν για άλλη μια φορά ότι είναι αποφασισμένες να καλλιεργήσουν σχέσεις φιλίας και καλής γειτονίας, αμοιβαίου σεβασμού, ειρηνικής συνύπαρξης και κατανόησης, σύμφωνα με τη «Διακήρυξη των Αθηνών περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας» που υπεγράφη στις 7 Δεκεμβρίου 2023 στην Αθήνα, κατά την 5η συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας. Οι δύο χώρες δεσμεύονται για την περαιτέρω προώθηση των διμερών σχέσεων και τη διεύρυνση των τομέων συνεργασίας.
- Η Τουρκία και η Ελλάδα επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για τη βελτίωση των αποτελεσματικών διαύλων επικοινωνίας και μηχανισμών σε όλα τα επίπεδα, καθώς και για την εξάλειψη αδικαιολόγητων πηγών έντασης, προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές κλιμακώσεις και κίνδυνοι για την επιτυχή διαχείριση των διμερών τους σχέσεων.
- Και οι δύο πλευρές επανέλαβαν ότι η διευρυμένη διμερής συνεργασία, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θα ενισχύσει περαιτέρω την περιφερειακή ειρήνη, σταθερότητα και ευημερία και θα τονώσει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
- Υπό το πρίσμα της αύξησης του διμερούς εμπορικού όγκου και της οικονομικής συνεργασίας, οι δύο χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν περαιτέρω τους εμπορικούς τους δεσμούς και να επιτύχουν τον στόχο των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ στον διμερή εμπορικό όγκο έως το τέλος της δεκαετίας. Για τον σκοπό αυτό, δεσμεύτηκαν να εντείνουν την επαφή μεταξύ των αντίστοιχων επιχειρηματικών τους κοινοτήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στις δραστηριότητες του Κοινού Επιχειρηματικού Συμβουλίου Ελλάδας-Τουρκίας, καθώς και άλλων σχετικών επιχειρηματικών ενώσεων και των οργανισμών προώθησης επενδύσεων των δύο χωρών.
- Η Τουρκία και η Ελλάδα χαιρέτισαν τη συνέχιση του προσωρινού σχήματος θεωρήσεων Schengen σύντομης διαμονής, με σκοπό τη διευκόλυνση των τουριστικών επισκέψεων Τούρκων υπηκόων σε δώδεκα ελληνικά νησιά του Αιγαίου Πελάγους.
- Η Τουρκία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν ότι, πέραν της υφιστάμενης διμερούς συνεργασίας για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, ο τριμερής μηχανισμός συνεργασίας, στον οποίο συμμετέχει και η Βουλγαρία, έχει αποδώσει θετικά αποτελέσματα. Οι δύο χώρες τόνισαν τη σημασία της συνέχισης και της περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα.
- Και οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τη σημασία και την αναγκαιότητα ανάπτυξης διεθνούς συνεργασίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.
- Οι δύο χώρες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να αξιολογήσουν τις υφιστάμενες ευκαιρίες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας —ιδιαίτερα στην ηλεκτρική διασύνδεση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας— με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.
- Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων διασυνοριακών οδικών και σιδηροδρομικών διαδρόμων. Τα έργα αυτά ενισχύουν ουσιαστικά την ασφάλεια, την αξιοπιστία και τη χωρητικότητα τόσο των επιβατικών όσο και των εμπορευματικών μεταφορών, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν τις τεχνικές και επιχειρησιακές συνθήκες για ισχυρότερη συνδεσιμότητα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, καθώς και με την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και την περιφερειακή ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού. Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο πλευρές επανεξέτασαν την πρόοδο του έργου κατασκευής δεύτερης διασυνοριακής γέφυρας στους Κήπους-Ύψαλα, σε συνέχεια της Συμφωνίας του 2006. Η ολοκληρωμένη και αποτελεσματική σύνδεση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών με το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο μεταφορών της Τουρκίας αναγνωρίζεται ως κρίσιμη για τη διασφάλιση της ομαλής ροής της κυκλοφορίας, τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και την περαιτέρω ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας.
- Η Τουρκία και η Ελλάδα επανέλαβαν την αυξανόμενη σημασία των αναδυόμενων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και της ψηφιοποίησης, στον οικονομικό και στρατηγικό τομέα. Και οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για την ενίσχυση της συνεργασίας στην επιστήμη, την τεχνολογία, την έρευνα και την καινοτομία, μέσω της εφαρμογής ενός διμερούς προγράμματος συνεργασίας για την επιστήμη και την τεχνολογία.
- Η Τουρκία και η Ελλάδα συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη του ποταμού Έβρου (Meriç/Evros), ενισχύοντας την ανθεκτικότητα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Σε αυτό το πλαίσιο, οι δύο χώρες αποφάσισαν να επανενεργοποιήσουν την ad hoc Κοινή Επιτροπή που συστάθηκε βάσει της Κοινής Διακήρυξης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Δασών της Δημοκρατίας της Τουρκίας, η οποία υπεγράφη στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2010, με στόχο τη διασφάλιση της προστασίας και της βιώσιμης χρήσης του ποταμού Έβρου. Οι δύο πλευρές εξέφρασαν επίσης την κοινή τους δέσμευση για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των πλημμυρών στη λεκάνη του ποταμού Έβρου, επίσης σε συνεργασία με την έτερη παρόχθια χώρα.
- Η Τουρκία και η Ελλάδα επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να εργαστούν εποικοδομητικά εντός του ΝΑΤΟ ως δύο Σύμμαχοι, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας για τη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας που θα πραγματοποιηθεί στις 7-8 Ιουλίου 2026 στην Τουρκία.
- Οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τις σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ.
- Οι δύο χώρες συμφώνησαν να επεκτείνουν τη συνεργασία τους σε διεθνείς οργανισμούς και, στο μέτρο του δυνατού, να υποστηρίζουν τις υποψηφιότητες η μία της άλλης σε διεθνείς πλατφόρμες.
- Οι δύο Ηγέτες είχαν επίσης μια εμπεριστατωμένη ανταλλαγή απόψεων για διμερή θέματα, καθώς και για περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις. Συμφώνησαν να διατηρήσουν τη δυναμική στον Πολιτικό Διάλογο, τη Θετική Ατζέντα/Κοινό Σχέδιο Δράσης και τις συζητήσεις για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ).
Ακολουθούν ολόκληρες οι δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Τουρκίας:
Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, θα ήθελα καταρχάς, εκ μέρους και της ελληνικής αντιπροσωπείας, να σας ευχαριστήσω για την πολύ θερμή υποδοχή και την -όπως πάντα όταν επισκέπτομαι τη χώρα σας- άψογη φιλοξενία.
Η παρουσία μας εδώ στην Άγκυρα, στην 6η Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, σηματοδοτεί, νομίζω, την ίδια τη σημασία του γεγονότος, επιβεβαιώνοντας πριν από όλα, όπως είπατε, την αξία που έχουν ο διάλογος αλλά και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό και συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.
Με τον Πρόεδρο Erdoğan είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε έναν αναλυτικό συνολικό απολογισμό των διμερών μας σχέσεων τα τελευταία δύο και κάτι χρόνια, καθώς το 2023 κάναμε μια στρατηγική επιλογή να εντάξουμε τις επαφές μας σε μια δομημένη προσέγγιση τριών πυλώνων: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα, η οποία αποτυπώθηκε και στις σημερινές μας συνομιλίες, και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία πράγματι αποκαταστήσαμε ένα σαφές πλέγμα συναντήσεων και ανοικτών διαύλων επικοινωνίας προς όφελος των δύο λαών.
Ενώ με μέριμνα του Υπουργείου Εξωτερικών καθιερώσαμε ένα νέο υπόδειγμα άμεσης συνεργασίας, με στόχο μια αμοιβαία επωφελή, αλλά πρωτίστως μια λειτουργική σχέση.
Ως γειτονικές χώρες, άλλωστε, κ. Πρόεδρε, Ελλάδα και Τουρκία, Τουρκία και Ελλάδα, καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και με υπευθυνότητα, μιλώντας με ειλικρίνεια και έχοντας πάντα σταθερή αναφορά το Διεθνές Δίκαιο.
Ακόμα και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και σε εντάσεις. Και θέλω να επαναλάβω ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα ειρηνική, είμαστε πάντα προσηλωμένοι στον διάλογο, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό.
Είναι αλήθεια ότι η προσπάθεια αυτή έχει ήδη αποδώσει, αποτρέποντας εντάσεις που στο παρελθόν δοκίμασαν τις σχέσεις μας. Πριν από λίγες εβδομάδες, μάλιστα, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα νέος γύρος του πολιτικού διαλόγου και θετικής ατζέντας, με εξαιρετικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Παράλληλα, οριστικοποιήθηκαν και οι ετήσιες δράσεις στα πλαίσια των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ενώ σήμερα, παρουσία πολλών Υπουργών μας, συμφωνήσαμε σε μία σειρά από νέες κοινές πρωτοβουλίες που διευρύνουν το πεδίο της διμερούς συνεργασίας.
Θα έλεγα ότι είναι ιδιαίτερα επιτυχημένη η συνεργασία μας σχετικά με το πρόγραμμα προσωρινής έκδοσης θεωρήσεων βραχείας διαμονής για Τούρκους επισκέπτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Μόλις τον τελευταίο χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες φίλοι Τούρκοι ταξίδεψαν στα ελληνικά νησιά και έτσι φέρνουμε και τους λαούς μας πιο κοντά. Συμφωνήσαμε, μάλιστα, η Ελλάδα να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ανανέωση του προγράμματος.
Αναφερθήκατε κ. Πρόεδρε -το συζητήσαμε και στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας- στην πάρα πολύ καλή συνεργασία που έχουμε στο ζήτημα του μεταναστευτικού.
Οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί, μόλις τον τελευταίο χρόνο, κατά σχεδόν 60%. Είναι το αποτέλεσμα της συστηματικής φύλαξης των χερσαίων και των θαλασσίων συνόρων αλλά και του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών. Είναι κάτι που μπορεί και πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, όπως μας υπενθύμισε το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στα ανοιχτά της Χίου. Η καταπολέμηση των απάνθρωπων δικτύων των διακινητών οφείλει να είναι σταθερός, διαχρονικός στόχος των δύο κρατών μας.
Σταθερός στόχος πρέπει να είναι και η διεύρυνση της συμπόρευσης σε άλλα πεδία, όπως είναι το διμερές εμπόριο. Έχουμε θέσει έναν φιλόδοξο στόχο, να φτάσουμε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια στο διμερές μας εμπόριο. Δεν είναι τυχαίο, μάλιστα, ότι η Ελλάδα αναβαθμίζει τις υποδομές των συνοριακών της σταθμών τόσο στις Καστανιές όσο και στους Κήπους.
Προοπτικές έχουν ακόμα οι παράλληλες επενδύσεις. Γίνονται σήμερα σημαντικές επενδύσεις από ελληνικές εταιρείες στην Τουρκία, σημαντικές επενδύσεις από τουρκικές εταιρείες στην Ελλάδα.
Και βέβαια, να τονίσω και τη μεγάλη σημασία που αποδίδω στις δράσεις της πολιτικής προστασίας, όχι μόνο γιατί αφορούν την αντιμετώπιση κοινών κινδύνων από την κλιματική κρίση, αλλά γιατί πιστεύω, κ. Πρόεδρε, ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν και ένα μοντέλο γενικότερης περιφερειακής συνεργασίας.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν, αναμφίβολα, επιτεύγματα και βήματα προόδου. Δεν ήταν καθόλου αυτονόητα, ούτε δεδομένα. Αντίθετα, προέκυψαν χάρη στην πολιτική βούληση και στη συστηματική προσπάθεια των δύο πλευρών, αναδεικνύοντας στην πράξη ότι ναι, μπορούμε να διατηρούμε ένα λειτουργικό πλαίσιο διμερούς συνεργασίας, ταυτόχρονα όμως να συμβάλλουμε από κοινού στη σταθερότητα μιας ευρύτερης περιοχής, που δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις.
Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή: ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών -υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης-, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, να αποτελεί τη μόνη διαφορά η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας.
Εύχομαι ειλικρινά, κ. Πρόεδρε, να συμμεριστώ και τη δική σας αισιοδοξία, ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν μια εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.
Γι’ αυτό και πιστεύω, κ. Πρόεδρε ότι, στο ίδιο πνεύμα με τη θετική εμπειρία η οποία έχει μεσολαβήσει, είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;
Με τον Πρόεδρο συζητήσαμε επίσης και τις εξελίξεις στο Κυπριακό, όπου η ελληνική θέση παραμένει σαφής. Οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας ώστε να επανεκκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος από εκεί που διεκόπη το 2017, σε μία διαδικασία η οποία, βεβαίως, πρέπει να κινείται πάντα στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Το ίδιο καθαρή είναι και η οπτική μας για τις μειονότητες στα δύο κράτη. Ξέρετε καλά, κ. Πρόεδρε, το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, ότι το καθεστώς τους προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερμηνεία.
Αλλά θα ξαναπώ αυτό το οποίο είχα πει πριν από δύο χρόνια: Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν αρμονικά με χριστιανούς συμπολίτες μας, βάσει των αρχών της ισονομίας και της ισοπολιτείας.
Ενώ παράλληλα και στην Τουρκία, στην Κωνσταντινούπολη πρωτίστως, η ελληνική μειονότητα, παρά δυστυχώς τη μεγάλη της συρρίκνωση, εξακολουθεί να εμπλουτίζει την κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Τουρκίας.
Ας εργαστούμε, λοιπόν, για το πώς αυτές οι δύο μειονότητες μπορούν πράγματι να γίνουν «γέφυρες» φιλίας και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των λαών μας.
Τέλος, μας απασχόλησαν και οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή αλλά και διεθνώς, όπου εστίες έντασης πυκνώνουν, καθιστώντας αναγκαία όσο ποτέ τη διπλωματία, τον διάλογο, τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.
Προσβλέπουμε στο τέλος του πολέμου στην Ουκρανία με σεβασμό στην κυριαρχία της και βέβαια προσβλέπουμε, και σε αυτό συμφωνούμε απόλυτα με τον κ. Πρόεδρο, στην εκκίνηση της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, με στόχο τη σταθερότητα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
Θα το επαναλάβω και εδώ από την Άγκυρα, η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για μία μόνιμη ειρήνη στην περιοχή.
Τασσόμαστε υπέρ της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής, ώστε να αναλάβει ουσιαστικά τη διοίκηση της Γάζας και της Δυτικής Όχθης. Όμως, αναγκαία προϋπόθεση θεωρούμε τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και την εξάλειψη της τρομοκρατίας, γιατί και το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να ζει με ασφάλεια.
Αλλά θέλω και με την ευκαιρία αυτή να εκφράσω την κατηγορηματική μας αντίθεση σε οποιοδήποτε σχέδιο μπορεί να οδηγήσει σε μία ενδεχόμενη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ.
Καταδικαστέα, επίσης, είναι η επέκταση εποικισμών που δημιουργεί ουσιαστικά μια πραγματικότητα στο πεδίο που καθιστά τη δημιουργία του παλαιστινιακού κράτους ακόμα πιο σύνθετη άσκηση.
Η Ελλάδα, κ. Πρόεδρε, είναι μία δύναμη ειρήνης. Θέλουμε ειλικρινείς σχέσεις με όλους τους γείτονές μας και θέλουμε, όπου μπορούμε, να πετύχουμε μία συνεργασία η οποία θα μας βοηθήσει να εμπεδώσουμε την περιφερειακή σταθερότητα.
Αναφερθήκατε στις μεγάλες προκλήσεις της Συρίας. Είναι ένα πεδίο όπου μπορούμε η Ελλάδα και η Τουρκία να δουλέψουμε από κοινού και για να υπάρξει πολιτική σταθερότητα, με σεβασμό στα δικαιώματα και απόλυτη προστασία των θρησκευτικών μειονοτήτων, αλλά -γιατί όχι;- όπως συζητήσαμε και με τους Υπουργούς Οικονομικών, να συντονιστούμε και να εργαστούμε και σε προσπάθειες οι οποίες έχουν να κάνουν με την ανοικοδόμηση της Συρίας.
Θα είναι προς αμοιβαίο όφελος Ελλάδας και Τουρκίας μια σταθερή Συρία, η οποία θα επιτρέψει και στους πρόσφυγες, τους πολλούς που βρίσκονται στην Τουρκία και τους πολλούς που βρίσκονται στην Ελλάδα, να επιστρέψουν επιτέλους στην πατρίδα τους.
Κλείνω, κ. Πρόεδρε, αγαπητέ Tayyip, με τη σκέψη ότι η μοίρα μας όρισε να ζούμε στην ίδια γειτονιά. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία, μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο. Ώστε με αίσθημα ευθύνης να χτίσουμε ένα αύριο ειρήνης, προόδου και ευημερίας για τις χώρες μας, να τιμήσουμε την παρακαταθήκη του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Kemal Atatürk.
Κλείνω ευχαριστώντας και πάλι για την άριστη διοργάνωση αυτής της Συνόδου, για τη γόνιμη συζήτηση που είχαμε, για τη ζεστή φιλοξενία προς την ελληνική αντιπροσωπεία και προσβλέπω στη συνέχιση της συνεργασίας μας.
Και θα χαρώ, κ. Πρόεδρε, να σας υποδεχθώ μαζί με τους συνεργάτες σας, τους Υπουργούς σας, στην Ελλάδα για την επόμενη Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Οι επτά νέες συμφωνίες ελληνοτουρκικής συνεργασίας
Τα επτά κείμενα που υπογράφτηκαν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας – Τουρκίας:
1. Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας
2. Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού
3. Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου
4. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο ‘’Enterprise Greece’’ και το ‘’Invest in Turkiye’’
5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία
6. Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών
7. Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης
