Με βασικό μήνυμα την ανάγκη άμεσης ευρωπαϊκής αντίδρασης απέναντι στις οικονομικές επιπτώσεις της νέας γεωπολιτικής κρίσης, προσέρχεται στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες (19 Μαρτίου) ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και στη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Σε μια συγκυρία αυξημένης αβεβαιότητας λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, ο Έλληνας πρωθυπουργός αναμένεται να θέσει στο τραπέζι την ανάγκη για συντονισμένες παρεμβάσεις, αξιοποιώντας τα διδάγματα της ενεργειακής κρίσης του 2022, ενώ, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, καθιστά σαφές ότι η Ελλάδα δεν εμπλέκεται σε πολεμικές επιχειρήσεις και ότι στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η επίτευξη διπλωματικής λύσης με το Ιράν.
Τα βασικά θέματα που θα απασχολήσουν τους ηγέτες των «27» είναι η ανταγωνιστικότητα και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η κατάσταση στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους, η ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα, καθώς και το Μεταναστευτικό, σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, με τη διάρκεια της κρίσης στο Ιράν να παραμένει αβέβαιη.
Σε ό,τι αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, ο Πρωθυπουργός αναμένεται να τονίσει ότι η Ευρώπη πρέπει να στηριχθεί στα διδάγματα της ενεργειακής κρίσης του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Πυξίδα σε όλες τις αποφάσεις, όπως υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στη συζήτηση που είχε την Τρίτη με το Bloomberg στην Αθήνα, θα πρέπει να είναι η αγοραστική δύναμη των πολιτών, η οποία αποτελεί την άλλη όψη της ανταγωνιστικότητας. Εφόσον χρειαστεί, η ΕΕ πρέπει να έχει έτοιμο ένα σχέδιο που θα προσφέρει προσωρινή και στοχευμένη στήριξη σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα εμφανίζεται καταρχάς θετική στις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην επιστολή που απηύθυνε προς τους ηγέτες, ενόψει της Συνόδου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η σημερινή κρίση εκκινεί από διαφορετική βάση με υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και διοξειδίου του άνθρακα και ότι οι όποιες παρεμβάσεις δεν θα πρέπει να προσθέτουν επιπλέον βάρος.
Σημειώνεται ότι σύμφωνα με ανώτατους αξιωματούχους της ΕΕ, η ευρωπαϊκή απάντηση διαμορφώνεται πλέον σε τρία διακριτά επίπεδα, άμεσο, βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο/μακροπρόθεσμο ενώ, σύμφωνα με το προσχέδιο συμπερασμάτων που έχει δει η HuffPost, οι ηγέτες ζητούν από την Επιτροπή τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής «εργαλειοθήκης» έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της νέας ανόδου στις τιμές ενέργειας.
Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα η τρέχουσα πίεση στις τιμές και οι δομικές αδυναμίες της αγοράς ενέργειας, με παρεμβάσεις που καλύπτουν το σύνολο των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων της φορολογίας, των δικτύων και του κόστους άνθρακα.
Επιπλέον, στο Συμβούλιο και βάσει της επιστολής φον ντερ Λάιεν αναμένεται να τονιστεί ότι σε εξαιρετικές περιστάσεις τα κράτη-μέλη μπορούν να εξετάσουν προσωρινούς μηχανισμούς για τον περιορισμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών φυσικού αερίου στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπως στοχευμένες επιδοτήσεις ή παρεμβάσεις στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέτρα παραμένουν προσωρινά και δεν διαταράσσουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
Σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή, ο Πρωθυπουργός αναμένεται να υπογραμμίσει ότι η αμυντική στήριξη που παρείχε η Ελλάδα και στη συνέχεια άλλα κράτη-μέλη στην Κυπριακή Δημοκρατία συνιστά έμπρακτη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ακόμη και χωρίς την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, που αφορά τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, δημιουργώντας ένα σημαντικό προηγούμενο. Παράλληλα, αναδεικνύεται η γεωπολιτική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή ενισχύουν τη θέση της Αθήνας ότι η ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική πρέπει να έχει προσέγγιση 360 μοιρών, ώστε η Ένωση να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει απειλές όχι μόνο στα ανατολικά, αλλά και στα νότια σύνορά της. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια, σημειώνεται, είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, όπως αποτυπώνεται και στο παράδειγμα της Κύπρου.
Η θέση της Ελλάδας, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι ότι στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η επίτευξη διπλωματικής λύσης με το Ιράν, η οποία θα καλύπτει το σύνολο των ζητημάτων, με έμφαση στο πυρηνικό και βαλλιστικό του πρόγραμμα.
Τέλος, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι δεν εμπλέκεται και δεν προτίθεται να εμπλακεί σε πολεμικές επιχειρήσεις, ούτε σε ενδεχόμενη επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ. Όπως υπενθυμίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με αφορμή τη συζήτηση για πιθανή επέκταση της εντολής της επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ», στην ευρωπαϊκή αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα συνέβαλαν τελικά με δυνάμεις μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία ένα προηγούμενο που, όπως επισημαίνεται, δεν επιτρέπει υπερβολικά υψηλές προσδοκίες.
