Η Ελλάδα κάνει ένα σημαντικό βήμα προς μια πιο σύγχρονη, πιο ανοιχτή Δημοκρατία. Ο πρωθυπουργός ανήγγειλε την πρόθεση/απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει στη θεσμοθέτηση Περιφέρειας Ομογενών, ώστε οι Έλληνες του εξωτερικού να αποκτήσουν ουσιαστική κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, έχει ήδη ζητήσει από τον υπουργό Εσωτερικών να ξεκινήσει άμεσα διαβούλευση με τα υπόλοιπα κόμματα, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι θα βρεθούν οι 200 βουλευτές που απαιτεί το Σύνταγμα για να περάσει η σχετική διάταξη.
Και εδώ οφείλω να τονίσω ότι σίγουρα το ΠΑΣΟΚ θα το ψηφίσει με τις όποιες παρατηρήσεις, γιατί σίγουρα θα χρειαστούν βελτιώσεις. Και πόσο μάλλον σε επόμενο χρόνο. Αλλά αμφιβάλλω αν η Αριστερά θα ακολουθήσει. Είναι εξαιρετικά προβληματική σε αυτό τον τομέα. Φοβάται μια πιό «ελεύθερη» ψήφο των ομογενών που στην πλειοψηφία τους είναι «κεντροδεξιά». Πάντως με το Γάλλο-ιταλικό σύστημα που επιλέγει η κυβέρνηση, σβήνουν οι δικαιολογίες των αντιδραστικών.
Σε μια περίοδο που η δημοκρατία δοκιμάζεται διεθνώς, η ενθάρρυνση της συμμετοχής στη δημόσια ζωή δεν είναι πολυτέλεια. Είναι εθνική επιλογή, πέρα και πάνω από κομματικά τείχη.
Η Περιφέρεια Αποδήμων δεν είναι μια ιδέα της στιγμής. Είναι μια πρόταση που είχα θέσει ως Υφυπουργός Εξωτερικών, με την παρότρυνση από ανθρώπους που γνώρισαν από κοντά την αγωνία και την επιθυμία των ομογενών να έχουν φωνή στην πατρίδα.
Ήδη από τις αρχές του 2017, σε επαφές με την ελληνική κοινότητα στη Φλόριντα, είχα διατυπώσει ξεκάθαρα την ανάγκη να αποκτήσουν οι απόδημοι δική τους κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Το αίτημα αυτό επαναλαμβανόταν σε κάθε ήπειρο, σε κάθε χώρα όπου οι Έλληνες της Διασποράς ζητούσαν το αυτονόητο: να μπορούν να ψηφίζουν για την Ελλάδα, χωρίς να χρειάζεται να ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα.
Το μοντέλο άλλωστε δεν είναι πρωτόγνωρο. Ιταλία και Γαλλία εφαρμόζουν εδώ και χρόνια αντίστοιχα συστήματα εκπροσώπησης των αποδήμων στα κοινοβούλιά τους.
Κι όμως, η Ελλάδα άργησε. Για χρόνια υπήρξαν πολιτικές αντιστάσεις. Χαρακτηριστικό είναι ότι τότε ο υπουργός Εσωτερικών Πάνος Σκουρλέτης δεν ήθελε καν να ακούσει για επιστολική ψήφο ομογενών, απορρίπτοντας την ιδέα ακόμη και σε ειδικές συσκέψεις, παρά τις προσπάθειες θεσμικών παραγόντων της ομογένειας. Αυτό μπορεί να το επιβεβαιώσει και ο τότε γενικός γραμματέας απόδημου ελληνισμού Μιχάλης Κόκκινος. Απαράδεκτο, ιδιαίτερα αν σκεφτεί κανείς ότι οι περισσότεροι απόδημοι είναι ήδη εγγεγραμμένοι στα δημοτολόγια. Αν βρίσκονταν στην Ελλάδα την ημέρα των εκλογών, θα ψήφιζαν κανονικά. Άρα το ζήτημα δεν είναι δικαίωμα. Το δικαίωμα υπάρχει. Το ζήτημα είναι η διευκόλυνση της άσκησής του.
Η επιστολική ψήφος, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις τελευταίες ευρωεκλογές, άνοιξε έναν δρόμο, έστω με τεχνικά προβλήματα που μπορούν και πρέπει να διορθωθούν.
Η πρόταση της κυβέρνησης προβλέπει τρεις έδρες για τους ομογενείς. Κάποιοι θα γκρινιάξουν. Είναι αναμενόμενο: βουλευτές που εκλέγονται στην Ελλάδα ίσως θεωρήσουν ότι «χάνουν» θέσεις.
Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική: οι έδρες αυτές δεν αφαιρούνται. Επιστρέφονται. Δίνονται σε ανθρώπους που παραμένουν κομμάτι του έθνους, που στηρίζουν την Ελλάδα οικονομικά, πολιτισμικά και εθνικά, και που ζητούν να συμμετέχουν ισότιμα στη δημοκρατική διαδικασία.
Προσωπικά, η αρχική μου πρόταση μιλούσε για πέντε έδρες. Μία για κάθε ήπειρο. Μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση που αντανακλούσε τη γεωγραφική και πολιτική πραγματικότητα της Διασποράς. Ακόμη κι έτσι, όμως, οι τρεις έδρες αποτελούν μια σημαντική αρχή. Αλλά καλό θα ήταν να γίνουν στην επόμενη φάση πέντε.
Η θεσμοθέτηση Περιφέρειας Ομογενών μπορεί να δημιουργήσει μια νέα δυναμική συμμετοχής των κατοίκων του εξωτερικού στην εθνική κάλπη. Και αυτό θα είναι κέρδος για όλους: για τη Δημοκρατία, για τη Βουλή, για την ίδια την Ελλάδα. Οι ομογενείς το δικαιούνται. Δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Είναι Έλληνες που κουβαλούν την πατρίδα μέσα τους, όπου κι αν ζουν. Και η Βουλή των Ελλήνων οφείλει επιτέλους να τους το αναγνωρίσει θεσμικά.
