Η πρόταση Μητσοτάκη για ασυμβίβαστο υπουργού–βουλευτή δεν αποτελεί «καινοτομία». Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες — και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ — το ζήτημα αυτό έχει ήδη επιλυθεί συνταγματικά, με διαφορετικές προσεγγίσεις ανάλογα με το πολιτειακό τους σύστημα.
Στην Ευρώπη, ωστόσο, εφαρμόζεται το ασυμβίβαστο σε διαφορετικές εκδοχές: από το «αυστηρό» ασυμβίβαστο στην Κύπρο καισ την Ολλανδία, μέχρι το μοντέλο της «προσωρινής αναστολής της βουλευτικής ιδιότητας», που ισχύει σε Γαλλία, Βέλγιο και σε άλλες χώρες. Το γαλλικό μοντέλο φαίνεται ότι υπήρξε η βάση και για την πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού.
Ακολουθεί ένας πίνακας (Infographic) για να διευκολύνει την κατανόηση των διαφοροποιήσεων στην Ευρώπη (το γράφημα δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης).
Γαλλία: Σύμφωνα με το Άρθρο 23 του Συντάγματος του 1958, η ιδιότητα του μέλους της Κυβέρνησης είναι ασυμβίβαστη με την άσκηση οποιουδήποτε ρόλου στο Κοινοβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι, από τη στιγμή που αποδέχεται τον διορισμό, το μέλος του κοινοβουλίου έχει προθεσμία ενός μηνός για να παραιτηθεί από το βουλευτικό αξίωμα. Μέχρι το 2008, αυτό σήμαινε ότι ο υπουργός έχανε οριστικά τη θέση στη Βουλή και έπρεπε να επανεκλεγεί στις επόμενες εκλογές. Με την Συνταγματική Αναθεώρηση του 2008 αυτό άλλαξε και, πλέον, όταν ένας υπουργός αποχωρεί από την Κυβέρνηση, μπορεί να επιστρέψει αυτόματα στη βουλευτική του έδρα μετά από έναν μήνα.
Κύπρος: Στο αυστηρό προεδρικό της σύστημα, κανένα μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου δεν μπορεί ταυτόχρονα να είναι βουλευτής. Αν ένας βουλευτής διοριστεί υπουργός, χάνει οριστικά την έδρα του — και αν αργότερα αποχωρήσει από την κυβέρνηση, δεν μπορεί να εκτοπίσει τον αναπληρωτή του που ανέλαβε τη θέση.
Ολλανδία: Το Άρθρο 57 του Ολλανδικού Συντάγματος απαγορεύει ρητά στους βουλευτές να υπηρετούν ταυτόχρονα ως υπουργοί ή υφυπουργοί. Με τον διορισμό, ο βουλευτής χάνει την έδρα του, η οποία περνά στον επόμενο της λίστας.
Βέλγιο και Νορβηγία: Κάθε βουλευτής που διορίζεται υπουργός παύει να συμμετέχει στις εργασίες του κοινοβουλίου αλλά, αντίθετα από Κύπρο ή Ολλανδία, επιστρέφει αυτόματα στη Βουλή αν αποχωρήσει από την κυβέρνηση. Στη Νορβηγία, το Άρθρο 62 του Συντάγματος εμποδίζει τα μέλη του κυβερνητικού συμβουλίου να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις του κοινοβουλίου ως εκλεγμένοι αντιπρόσωποι.
Χωρίς ασυμβίβαστο: Η Βρετανία και η Γερμανία λειτουργούν υπό κοινοβουλευτικά συστήματα όπου ο πρωθυπουργός και τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου είναι εν ενεργεία βουλευτές. Παρόμοιες ρυθμίσεις ισχύουν στην Αυστρία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Ρουμανία.
ΗΠΑ — το πιο ρητό ασυμβίβαστο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αρχή της διάκρισης των εξουσιών είναι εγγενής στο Σύνταγμα. Το Άρθρο I, Τμήμα 6 απαγορεύει ρητά σε οποιοδήποτε μέλος του Κογκρέσου να διορίζεται σε εκτελεστική θέση. Ένας γερουσιαστής ή αντιπρόσωπος που γίνεται υπουργός πρέπει να παραιτηθεί πλήρως και οριστικά από το Κογκρέσο — χωρίς δυνατότητα επιστροφής. Ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και το υπουργικό συμβούλιο αποτελούν την εκτελεστική εξουσία, εντελώς διακριτή από τη νομοθετική.
