Ένα εντυπωσιακό και μέχρι πρότινος θεωρητικό φαινόμενο φαίνεται πως κατέγραψαν για πρώτη φορά οι αστρονόμοι, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην κατανόηση του θανάτου των μεγάλων άστρων. Πρόκειται για τη λεγόμενη «dirty fireball», μια ασυνήθιστη κοσμική έκρηξη που μέχρι σήμερα υπήρχε μόνο σε επιστημονικά μοντέλα.
Όταν ένα τεράστιο άστρο εξαντλεί τα καύσιμά του, καταρρέει και μπορεί να δημιουργήσει μια μαύρη τρύπα, απελευθερώνοντας έναν πανίσχυρο πίδακα ενέργειας. Συνήθως αυτό συνοδεύεται από εκρήξεις ακτίνων γάμμα, από τα πιο ισχυρά φαινόμενα στο σύμπαν. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι επιστήμονες κατέγραψαν κάτι διαφορετικό: μια έκλαμψη ακτίνων Χ με ενέργεια αντίστοιχη των gamma ray bursts.
Η ανακάλυψη έγινε από ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Xiang-Yu Wang, χρησιμοποιώντας το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο Einstein Probe. Το σήμα, με την ονομασία EP241113a, προήλθε από γαλαξία περίπου 9 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά και παρουσίασε χαρακτηριστικά που ταιριάζουν με το σενάριο της «βρώμικης πύρινης σφαίρας».
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σε αυτή την περίπτωση ο πίδακας ενέργειας «επιβαρύνθηκε» με βαρύτερα σωματίδια, όπως πρωτόνια και νετρόνια, τα οποία επιβράδυναν την έκρηξη και άλλαξαν τη μορφή της ακτινοβολίας. Το αποτέλεσμα ήταν ένα φαινόμενο πιο «ήπιο» από τις κλασικές εκρήξεις ακτίνων γάμμα, αλλά εξίσου ενεργειακά ισχυρό.
Παρότι η ανακάλυψη προκαλεί ενθουσιασμό στην επιστημονική κοινότητα, οι ειδικοί κρατούν επιφυλάξεις. Όπως επισημαίνουν, χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαιώσεις για την απόσταση και τη φύση του φαινομένου. Αν τελικά επιβεβαιωθεί, πρόκειται για μια ανακάλυψη που μπορεί να αλλάξει ριζικά την εικόνα μας για το πώς γεννιούνται οι μαύρες τρύπες και πώς εξελίσσονται οι πιο βίαιες εκρήξεις στο σύμπαν.
Με πληροφορίες από το New Scientist / Arxiv.org
