«Γιατί αυτά (οι άγραφοι νόμοι) δεν είναι ούτε σημερινά ούτε χθεσινά, αλλά ζουν αιώνια, και κανείς δεν ξέρει από πότε φανερώθηκαν.»
Σοφοκλής, «Αντιγόνη»
*
Τρία χρόνια μετά, το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας δήλωσε πως ακόμη πενθεί, πως ακόμη είναι οργισμένο.
Τρία χρόνια μετά, το κίνημα των Τεμπών δεν είναι πια απόλυτα ενιαίο και αλώβητο. Και υπήρξαν πολλές οι προσπάθειες να ενταχθεί σε διαφόρων ειδών αφηγήματα.
Διατυπώθηκαν ακραίες θεωρίες συνωμοσίας, παρουσιάστηκε ταυτιζόμενο με τον αντιεξουσιαστικό χώρο. Υπήρξε διχασμός για το αν μπορεί να έχει κοινοβουλευτική συνέχεια και απόψεις εκφράστηκαν πολλές και διάφορες. Και τώρα ξεκίνησε η δίκη, η οποία θα επιφέρει πάλι ίσως διχασμούς, θα ερμηνεύεται με διάφορους τρόπους και πολλά θα μας μπερδεύουν.
Παρά τη διαφορετικότητα στις απόψεις, στους τρόπους που κανείς μπορεί να αγωνίζεται, στον τρόπο που πενθεί ή αντιλαμβάνεται το πένθος των άλλων, στο πόση ελπίδα μπορεί να έχει για το αύριο, ένα είναι σίγουρο.
Η υπόθεση των Τεμπών είναι ένα θέμα βαθιά πολιτικό. Είναι ένα θέμα που αγγίζει σε βάθος ερωτήματα, όπως:
- Πόση αξία δίνεται στη ζωή και την ασφάλεια του ανώνυμου πολίτη;
- Πού αρχίζουν και πού τελειώνουν τα δικαιώματα της εξουσίας;
- Ποιες είναι οι υποχρεώσεις της εξουσίας και πώς ελέγχεται το αν ανταποκρίνεται σε αυτές;
Η υπόθεση των Τεμπών αφορά σε ερωτήματα σχετικά με τη γραφειοκρατία που τελικά οδηγεί σε παράλυση, σχετικά με την αξία της πρόληψης, αλλά και με το πού μπορούμε να οδηγηθούμε, όταν ως πολίτες αποδεχόμαστε τα πάντα.
Και όλα αυτά τα ερωτήματα, παρά τις όποιες διαφωνίες, δεν πρέπει να χαθούν από το προσκήνιο. Γιατί αυτά ουσιαστικά ορίζουν τι σημαίνει εξουσία και τι σημαίνει πολίτης. Και είναι ερωτήματα που πρέπει να απασχολούν σε μια δημοκρατία, αν θέλει να λέγεται «δημοκρατία» και όχι ζούγκλα, όπου επικρατεί ο νόμος του ισχυρού.
Υπάρχουν, λοιπόν, πολλοί άνθρωποι που «απορρίπτουν» την ενασχόληση με την υπόθεση των Τεμπών θεωρώντας τη μια ακόμη υπόθεση κομματική, σαν αυτές τις πολλές που μας κουράζουν καθημερινά με τις πολλές φωνές στην τηλεόραση, σαν αυτές που ποτέ δεν καταλήγουν πουθενά. Μήπως όμως ο κίνδυνος όταν απορρίπτουμε κάτι τόσο σημαντικό ως κομματικό, είναι να καταλήγουμε να έχουμε πολιτική στάση αδιαφορίας και τελικά αποδοχή των όσων κακώς συμβαίνουν;
Γιατί όταν φτάνουμε στο σημείο και η ίδια η εξουσία να παραδέχεται την ύπαρξη διαχρονικών παθογενειών στους τρόπους λειτουργία της, πώς μπορούμε αυτό να το αποδεχόμαστε;
Η υπόθεση των Τεμπών είναι πάνω από κάθε κόμμα. Είναι το τρένο ή το αεροπλάνο που θα πάρει κάποιος ένα πρωί ελπίζοντας ότι θα φτάσει στον προορισμό του ζωντανός. Είναι οι υπογραφές στα δημόσια έργα που πρέπει να σημαίνουν κάτι. Είναι το μέλλον στο οποίο θα στείλουμε τα παιδιά μας αύριο.
Κανείς μας δεν έχει ξεχάσει τι έκανε την ημέρα που είδε στην τηλεόραση ή στον υπολογιστή του τα τσακισμένα τρένα. Αυτή η μνήμη είναι που καθορίζει ένα συλλογικό τραύμα. Αυτή η μνήμη είναι που καθορίζει μια συλλογική απαίτηση ή μια συλλογική ελπίδα.
Τα δύο τρένα των Τεμπών υπήρξαν ένας καθρέφτης, στον οποίο το 2023 είδαμε την ελληνική κοινωνία σε κάθε της βαθιά προβληματική έκφανση.
Δεν είναι κομματική τοποθέτηση το να μην θέλει να ξεχάσει κανείς.
Δεν είναι κομματική τοποθέτηση το να θέλει κάτι καλύτερο.
