Τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) εισήχθησαν στο Κυπριακό από τον ΟΗΕ τη δεκαετία του ’90, όταν έγινε ξεκάθαρο ότι οι διαπραγματεύσεις για συνολική λύση συχνά κατέρρεαν μιας και δεν υπήρχε συνεχής πολιτικός διάλογος που να καταλήγει σε μια διέξοδο. Στόχος των ΜΟΕ ήταν να υπάρξουν ενδιάμεσα, πρακτικά βήματα συνεργασίας που να βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών και να μειώνουν την καχυποψία μεταξύ των δύο κοινοτήτων, ακόμα και όταν δεν υπήρχε πρόοδος στο πολιτικό επίπεδο.
Στην πράξη, τα πιο σημαντικά ΜΟΕ που εφαρμόστηκαν ήταν το άνοιγμα των οδοφραγμάτων το 2003, η δημιουργία δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών για θέματα όπως το περιβάλλον, η πολιτιστική κληρονομιά και η υγεία, καθώς και συνεργασίες σε τεχνικά και ανθρωπιστικά ζητήματα. Αυτά δεν έλυσαν το Κυπριακό, αλλά έφεραν χιλιάδες ανθρώπους σε επαφή και δημιούργησαν στοιχειώδεις μηχανισμούς συνεργασίας.
Ωστόσο, τα ΜΟΕ είχαν πάντα διπλό χαρακτήρα. Από τη μια πλευρά, βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων και κρατούν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας. Από την άλλη, συχνά χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο της πολιτικής διαδικασίας, δίνοντας την εικόνα κινητικότητας χωρίς να αγγίζονται τα βασικά ζητήματα της λύσης, όπως η ασφάλεια, το εδαφικό και η διακυβέρνηση.
Σήμερα, τα ΜΟΕ βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο επειδή δεν υπάρχει κοινό έδαφος ούτε καν για το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Η ελληνοκυπριακή πλευρά ζητά επανέναρξη συνομιλιών στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των συγκλίσεων του παρελθόντος, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά θέτει ως προτεραιότητα τη συμφωνία στη μεθοδολογία και στην πολιτική ισότητα πριν μπει στο τραπέζι η μορφή της λύσης. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο ΟΗΕ, μέσω της απεσταλμένης Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, πιέζει πρώτα για απτά αποτελέσματα στα ΜΟΕ, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει πραγματική βούληση συνεργασίας.
Έτσι, τα ΜΟΕ λειτουργούν σήμερα ως δοκιμασία πολιτικής πρόθεσης: αν οι δύο πλευρές δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε σε πρακτικά θέματα καθημερινότητας, είναι δύσκολο να υπάρξει προοπτική για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις λύσης. Το ερώτημα παραμένει αν τα ΜΟΕ θα αποτελέσουν γέφυρα προς μια νέα πολιτική διαδικασία ή αν θα εξελιχθούν, για άλλη μια φορά, σε διαχείριση του αδιεξόδου ή απλά συνέχισης του στάτους κβο με ελαφρώς τροποποιημένες πινελιές στις διευκολύνσεις μεταξύ των δυο κοινοτήτων.
