Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ για τον προϋπολογισμό (από τις εισφορές των κρατών-μελών) για την επταετία 2028-34, έφερε στο προσκήνιο τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Συνοπτικά, για έγκριση του προϋπολογισμού απαιτείται η συνεργασία των κορυφαίων οργάνων της ΕΕ, αλλά με δυσανάλογο μερίδιο ισχύος. Πρώτα η Ευρ. Επιτροπή υποβάλλει συνολική πρόταση με διαμόρφωση των δαπανών ανά τομέα, που τίθεται προς το Συμβούλιο (υπουργοί κρατών-μελών) και στο Ευρωκοινοβούλιο. Τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα βέτο, δηλαδή καθένα μπορεί να μπλοκάρει την διαδικασία. Στην πραγματικότητα, τελευταίο είναι η έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο δεν επιλέγει μια-μια δαπάνη για απόρριψη ή αποδοχή, αλλά συναινεί ή απορρίπτει το σύνολο του προϋπολογισμού.
Αυτή τη φορά, ως Ευρωκοινοβούλιο έχουμε ήδη υπερψηφίσει την θέση για σημαντική αύξηση των δαπανών εφόσον «για να έχουμε ευρωπαικές λύσεις με ανάλογα χρηματοδοτικά εργαλεία.» Τις προάλλες, είχαμε την αντι-πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας στο Συμβούλιο, με σημαντικές περικοπές, η οποία βρήκε κοινό «τοίχο» απόρριψης από τις δύο μεγάλες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου (ανάμεσα τους και η δική μου), με στήριξη από δύο μικρότερες Αυτή είναι η «σύγκρουση», με το Ευρωκοινοβούλιο να ζητά δισεκατομμύρια επιπλέον για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά προγράμματα της ΕΕ, ενώ διάφορα κράτη πιέζουν για σαφώς πιο περιορισμένο προϋπολογισμό. Συγκεκριμένα, το Ευρωκοινοβούλιο διεκδικεί αύξηση περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ διάφορες κυβερνήσεις διεκδικούν περιορισμό του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Για την Κύπρο, η μάχη θα καθορίσει το ύψος των κονδυλίων που θα εισπράξει κυρίως για την περιφερειακή ανάπτυξη/συνοχή, την άμυνα, τη γεωργία, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση. Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου επεδίωξε συμβιασμό προστατεύοντας όμως τις δαπάνες για τη συνοχή (π.χ. ανάπτυξη, απασχόληση, κοινωνική πολιτική, μετάβαση σε πιο πράσινη οικονομία) και τη γεωργία. Αυτή τη φορά όμως έχουμε και το φλέγον θέμα της στέγασης μαζί με τα έργα υποδομής ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας, λόγω του συνεχιζόμενου τουρκικού επεκτατισμού.
Αυτή την εβδομάδα, είχαμε όμως και κάτι κρίσιμο για εμάς που πέρασε στα ψηλά των ΜΜΕ και αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Η Τουρκία καίγεται για να διευρύνει τις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ μέσω της Τελωνειακής Ένωσης και με απώτερο στόχο να ενταχθεί στο «Made in Europe», το υπό κατασκευή εμπορικό πλαίσιο κοινής αγοράς προιόντων στην Ευρώπη. Μάλιστα, η Τουρκία προέβαλε στον αρμόδιο Επίτροπο της ΕΕ, ως σημαντική επιτυχία την υφιστάμενη Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, την οποία η Τουρκία αρνείται να σεβαστεί την ίδια την υπογραφή της από το 2005 και να εφαρμόσει όσα αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία. Όταν πριν μήνες είχαμε την Έκθεση για την Τουρκία στο Ευρωκοινοβούλιο, είχα πρωτοστατήσει στην ανάδειξη των σοβαρών αρνητικών, κυρίως την επιδίωξη για διεύρυνση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, που κάποιοι συνάδελφοι με εισάκουσαν. Όταν όμως για χρόνια, μέχρι και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Βουλής και Κυβέρνησης) σε Κύπρο κι Ελλάδα και παραδοσιακοί οπαδοί της «θετικής ατζέντας» προς την Τουρκία, επαναλαμβάνουν ότι “πρέπει οι εταίροι μας να αντιληφθούν την κατάσταση”, αντί να απαιτούν κυρώσεις, αυτό καταδεικνύει ότι είναι οι ίδιοι που ΔΕΝ κατανοούν την κατάσταση.
Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D)
