Η 8η και 9η Ιανουαρίου του 2026 είναι από τις πιο αιματηρές ημέρες στη σύγχρονη ιστορία του Ιράν.
Εκείνες τις ημέρες, χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους με άδεια χέρια για να διαμαρτυρηθούν για τη διαφθορά, την ανισότητα, την οικονομική κακοδιαχείριση και την απουσία προσωπικών και κοινωνικών ελευθεριών.
Απέναντί τους είχαν – εδώ και χρόνια πάντα έχουν- ένα βίαιο καθεστώς, τόσο βίαιο που δολοφονεί χωρίς ίχνος λογοδοσίας λες και μισεί τη νεολαία του, λες και μισεί τον γυναικείο του πληθυσμό λες και μισεί τον ελεύθερο σεξουαλικό αυτοπροσδιορισμό των υπηκόων του, λες και είναι απόλυτα σίγουρο πως οι αντιφάσεις που υφέρπουν κάτω και πίσω από μία ενδεχόμενη καθεστωτική αλλαγή είναι τέτοιας έκτασης και τόσο μεγάλου βάθους που θα αποτρέπουν για πάντα την ανατροπή του.
Δέχθηκαν πραγματικά πυρά, πυροβολήθηκαν στο κεφάλι και το στήθος τους.
Πολλοί από τους νεκρούς παραμένουν άγνωστοι. Τα ονόματα άλλων έχουν φτάσει στα μέσα ενημέρωσης, ενώ αρκετοί έχουν γίνει σύμβολα του αγώνα και εκπρόσωποι της γενιάς που διεκδίκησε στους δρόμους, τα μονοπάτια της ελευθερίας.
Μία από τις κοπελιές που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου στην Τεχεράνη – πυροβολήθηκε στο στήθος – ήταν η Raha (Zahra) Bohloulipour, μια νεαρή γυναίκα της οποίας το ψηφιακό αποτύπωμα και η παρουσία της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν τόσο έντονα όσο και η φυσική της παρουσία στην κοινωνία.
Μόλις 23ετών, γεννημένη τον Δεκέμβριο του 2002 και φοιτήτρια ιταλικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.
Ήταν μία από τις εκατοντάδες φοιτήτριες που ζούσαν στις πανεπιστημιακές εστίες στο Kuy-e Daneshgah. Αν και το νόμιμο όνομά της ήταν Zahra, προτιμούσε να την αποκαλούν «Raha», που σημαίνει «ελεύθερη».
Η Raha ήταν το δεύτερο παιδί μιας τετραμελούς οικογένειας από τη φυλή Qashqai, γνωστή για τα ξεχωριστά χαλιά της, τα έντονα ρούχα της και τη μακρά ιστορία ανεξαρτησίας της. Με καταγωγή από το Firuzabad, ήταν βαθιά εξοικειωμένη με τον αέρα του κοντινού Shiraz, γεμάτο με άνθη πορτοκαλιάς.
Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στην πόλη της την περασμένη άνοιξη, έγραψε: «Το Shiraz, με το άρωμα των ανθών πορτοκαλιάς του, με κάνει να θέλω να κλάψω».
Το Shiraz είναι παγκοσμίως διάσημο για τις πικρές πορτοκαλιές του. Το ανοιξιάτικο άρωμά τους είναι μεθυστικό και βαθιά συνυφασμένο με την ποιητική φαντασία του Ιράν.
Το σώμα της Raha αναπαύεται τώρα σε μια γωνιά του Firuzabad.
Ήταν μια φοιτήτρια που επανειλημμένα αμφισβήτησε την καθεστηκυία τάξη πραγμάτων.
Ενώ ήταν βαθιά ερωτευμένη με τη ζωή, διαμαρτυρήθηκε ανοιχτά για τις συνθήκες που πίστευε ότι δεν άξιζε αυτή και η γενιά της.
Το πρωί της 8ης Ιανουαρίου 2020 που το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) κατέρριψε με δύο πυραύλους ένα ουκρανικό επιβατικό αεροπλάνο λίγο μετά την απογείωση του – επρόκειτο για την πτήση PS752 – σκοτώνοντας τους 176 επιβάτες και το πλήρωμα, έγραψε στο κανάλι της στο Telegram: «Πάντα σε απεχθανόμουν. Αλλά σήμερα, τόσο πολύ περισσότερο! Τόσο πολύ περισσότερο!»
Για μέρες, οι αξιωματούχοι απέδιδαν την τραγωδία σε μια τεχνική βλάβη πριν παραδεχτούν την ευθύνη.
Η τραγωδία παραμένει ένα συλλογικό τραύμα για τους νέους Ιρανούς. Η διατύπωση της Raha στο «176+1» αναφερόταν σε ένα αγέννητο παιδί που κουβαλούσε μία από τις επιβάτες – μια «λεπτομέρεια» που έγινε ένα σύμβολο της καταστροφής και από τότε στοιχειώνει την μνήμη των νέων Ιρανών και όχι μόνο.
Γράφοντας για τα θύματα, είπε και έγραψε: «Ο χρόνος δεν περνάει. Πώς μπορεί να συνεχίσει αδιάφορα μέσα σε αυτόν τον λαβύρινθο πόνου, θλίψης, αίματος, οδύνης και καταπίεσης; Ο χρόνος έχει σταματήσει. Κι αυτός έχει κολλήσει. Είμαστε όλοι κολλημένοι σε αυτό το γεγονός. Η γη μας είναι μια γη εφιαλτών, αιωρούμενη ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον – αιωρούμενη στις 6:19 π.μ., 8 Ιανουαρίου 2020. Στους 176, προσθέστε έναν ακόμα: μια καρδιά χτυπούσε μέσα στη μήτρα μιας μητέρας».
Κατά τη διάρκεια των αποπνικτικών νυχτών του Ιουνίου 2025, όταν οι διακοπές ρεύματος μάστιζαν τις εστίες του Πανεπιστημίου της Τεχεράνης και οι διαμαρτυρίες καταστέλλονταν, έγραψε:
«Απεχθάνομαι, απεχθάνομαι, απεχθάνομαι την Ισλαμική Δημοκρατία και είμαι εξαντλημένη. Σήμερα, από τη στιγμή που μπήκα στη σχολή μέχρι που έφυγα, δεν έκανα τίποτα άλλο παρά να κλαίω. Σκέφτηκα τον Amir-Mohammad και έκλαψα. Είμαι πολύ κουρασμένη και απεχθάνομαι την Ισλαμική Δημοκρατία».
Συχνά επέκρινε τη διοίκηση του πανεπιστημίου για παραμέληση της φοιτητικής πρόνοιας, κατηγορώντας την ότι διοχέτευε κεφάλαια σε «θρησκευτικά συνέδρια και προσλάμβανε άτομα που επιβάλλουν τη χιτζάμπ».
Λίγο πριν από αυτά τα γεγονότα, δύο μοτοσικλετιστές μαχαίρωσαν έναν φοιτητή, τον Amir-Mohammad Khaleqi, κοντά στην ανδρική εστία, ενώ προσπαθούσαν να κλέψουν τον φορητό υπολογιστή του.
Ο Amir-Mohammad, ο οποίος είχε εργαστεί ακούραστα για να το αντέξει οικονομικά, τους κυνήγησε παρά τους τραυματισμούς του μέχρι που κατέρρευσε και πέθανε. Το «περιστατικό» συγκλόνισε τη Raha και την γέμισε από θυμό.
Ήταν εξοργισμένη από την έλλειψη λογοδοσίας από τους αξιωματούχους του πανεπιστημίου. Σε μια ανάρτηση που τους απεύθυνε, έγραψε: «Όταν οι δυνάμεις σας έσερναν φοιτήτριες στο έδαφος κοντά στο πανεπιστήμιο κατά τη διάρκεια του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», η περιοχή αυτή ήταν υπό τη δικαιοδοσία σας, έτσι δεν είναι; Αλλά τώρα δεν είναι; Μόνο μία φορά σε αυτή τη χώρα, όταν κάποιος δολοφονείται, δώστε εξηγήσεις. Μόνο μία φορά, πείτε, “Αναλαμβάνω την ευθύνη”».
Η Raha ζούσε στις εστίες, αλλά ήταν βαθιά δυσαρεστημένη με τις συνθήκες που επικρατούν.
Σε μια ανάρτηση, έγραψε: «Θέλω να μείνω στον δρόμο μέχρι το πρωί μόνο και μόνο για να μην χρειαστεί να επιστρέψω σε αυτόν τον καταραμένο κοιτώνα».
Παρά τα όσα κατέκρινε, παρέμενε βαθιά δεμένη με τη ζωή. Στους λογαριασμούς της στο Instagram, το Twitter και το Telegram, έγραφε επανειλημμένα: «Είμαι μεγάλη θαυμάστρια της ζωής».
Βίντεο με τον χορό και τα γέλια της έχουν έκτοτε κυκλοφορήσει ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Προέτρεπε το κοινό της να αγαπά «τα μικρά συναισθήματα της ζωής», παρόλο που αναγνώριζε ότι η ζωή συχνά προσπαθούσε να συντρίψει την ίδια και τους άλλους.
Ονειρευόταν να χορεύει «άφοβα στους δρόμους» και νύχτες Nowruz γεμάτες γέλιο και τραγούδι, πιστεύοντας ότι οι άνθρωποι «είναι προορισμένοι να ερωτεύονται απείρως περισσότερο με κάθε στιγμή που περνάει».
Η Raha ήταν παθιασμένη με τον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία, αφιερώνοντας τις μέρες της στον κινηματογράφο και τις νύχτες της στα βιβλία.
Συχνά φορούσε πολύχρωμες γραβάτες, και οι φίλοι της λένε ότι τίποτα δεν την ενθουσίαζε περισσότερο από το να λαμβάνει μία ως δώρο.
Μια φίλη της έγραψε: «Κατά την άποψη της Raha, τίποτα δεν ήταν άσχημο. Κάθε φορά που αποκαλούσα κάτι άσχημο, ρωτούσε: “Άσχημο με ποια έννοια;” Για εκείνη, όλα φωτίζονταν από αγάπη. Αυτό είναι το πιο πολύτιμο πράγμα που έμαθα από αυτήν».
Η κοινωνική της συνείδηση ήταν βαθιά ριζωμένη. Οι λογαριασμοί της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν ότι συμμετείχε στη θλίψη σχεδόν κάθε μεγάλης τραγωδίας τα τελευταία χρόνια και σπάνια παρέμενε σιωπηλή. Πριν από την εκτέλεση του πρωταθλητή παλαιστή Navid Afkari το 2020, έγραψε: «Πρέπει να μιλάμε για ζωή, αγάπη και καλοσύνη; Πώς μπορούμε να μιλάμε για πράγματα που δεν είχαμε ποτέ; Μην εκτελέσετε τον Navid Afkari – εσείς, εγώ, εμείς – μην εκτελέσετε τη ζωή».
Έγραφε για σχεδόν κάθε κρατούμενο και μιλούσε για όσους δεν είχαν φωνή. Η Raha έλεγε συχνά: «Ας μείνουμε ζωντανοί. Ας μείνουμε ζωντανοί και ας αγωνιστούμε για τη ζωή».
Και το έκανε. Μόλις μία ώρα πριν την πυροβολήσουν, δημοσίευσε στο Telegram: «Συνδέθηκα στο διαδίκτυο για μια στιγμή και θέλω απλώς να γράψω, Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία – για πάντα[ΜΚ1] [ΜΚ2] ».
Ήταν αφοσιωμένη στη μουσική και τη μετάφραση, και το μουσικό όργανό της ήταν η ίδια η γλώσσα.
Τόσο γεμάτη συναίσθημα, που μερικές φορές ακουμπούσε το χέρι της στον φλοιό των δέντρων και θυμόταν στίχους του θρυλικού ποιητή Iraj Jannati Ataei για ένα δέντρο που χτυπήθηκε από ένα τσεκούρι, σκεπτόμενη ακόμα «τα κουρασμένα φτερά των πουλιών και τη μοναξιά των ταξιδιωτών».
Στα 23 της, μόλις, η Raha Bohloulipour δολοφονήθηκε από τις δυνάμεις ασφαλείας στην πρωτεύουσα του Ιράν. Μέχρι τις τελευταίες της στιγμές, ενσάρκωσε το αντίθετο του υποτακτικού ιδανικού που επιβαλλόταν από το κράτος. Το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» δεν ήταν σύνθημα για εκείνη, ήταν μια πεποίθηση με την οποία ζούσε και για την οποία πέθανε.
Από τότε που διάβασα τα νέα για τη δολοφονία της Raha Bohloulipour, κάθε φορά που συναντώ στο δρόμο μου πορτοκαλιές μα και μανταρινιές και νεραντζιές μου έρχονται στο νου τα λόγια – ύμνος για το περιεχόμενο της ανθρώπινης ευαισθησίας, τα λόγια-ύμνος για την ομορφιά της γυναικείας τρυφερότητας:
«Το Shiraz, με το άρωμα των ανθών πορτοκαλιάς του, με κάνει να θέλω να κλάψω»
Μιχάλης Κονιόρδος , εκπαιδευτικός https://www.core-econ.org/
