Η Τουρκία εισήλθε στο 2026 με μια παράδοξη αντίφαση.
Προς τα έξω εμφανίζεται ενεργή, διπλωματικά πολυδιάστατη και γεωπολιτικά απαραίτητη· στο εσωτερικό όμως, το πολιτικό της σύστημα εμφανίζει σημάδια κόπωσης, φθοράς και δομικής αστάθειας. Οι εξελίξεις στο κυβερνών AKP και στο αντιπολιτευόμενο CHP δεν είναι απλώς κομματικές διεργασίες· αποτελούν αντανάκλαση ενός συστήματος εξουσίας που αναζητεί νέο σημείο ισορροπίας.
Η Τουρκία μετά την «εποχή της βεβαιότητας»
Για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες, η Τουρκία δεν κυβερνάται με την αίσθηση της πολιτικής αναπόφευκτης συνέχειας. Η «σταθερότητα Ερντογάν», που επί χρόνια λειτουργούσε ως ιδεολογικό και επικοινωνιακό καταφύγιο, έχει αντικατασταθεί από διαχείριση φθοράς. Η οικονομία, παρά τη σχετική δημοσιονομική πειθαρχία των τελευταίων ετών, παραμένει κοινωνικά πιεστική: υψηλό κόστος ζωής, μεσαία τάξη σε αποσύνθεση, νεολαία χωρίς ορίζοντα κοινωνικής ανόδου.
Το κράτος εξακολουθεί να λειτουργεί, αλλά η πολιτική συναίνεση έχει διαρραγεί. Το ερώτημα δεν είναι αν η Τουρκία θα αλλάξει· είναι πώς και από ποιον.
AKP: από κόμμα εξουσίας σε κόμμα επιβίωσης
Το AKP δεν βρίσκεται πλέον σε φάση επέκτασης, αλλά αναδίπλωσης. Οι δημοτικές εκλογές του 2024 λειτούργησαν ως πολιτικό σοκ: μεγάλες πόλεις, κοινωνικά δυναμικές περιοχές και νεανικά ακροατήρια απομακρύνθηκαν από το κυβερνών κόμμα. Έκτοτε, το AKP επιχειρεί εσωτερική αναδιάταξη με αντικαταστάσεις τοπικών στελεχών, παραιτήσεις οργανωτικών παραγόντων και προσπάθεια επανασύνδεσης με τη «βάση».
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι οργανωτικό αλλά στρατηγικό. Το κόμμα έχει εγκλωβιστεί στη συμμαχία με το εθνικιστικό MHP, περιορίζοντας την ιδεολογική του ευελιξία. Παράλληλα, η συζήτηση για την «επόμενη μέρα» μετά τον Ερντογάν -έστω και άρρητη- διαπερνά πλέον το εσωτερικό του AKP. Δεν υπάρχει σαφής διάδοχη κατάσταση, ούτε πρόσωπο που να συνδυάζει πολιτική νομιμοποίηση, κοινωνική αποδοχή και έλεγχο των μηχανισμών.
Έτσι, το AKP λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διατήρησης εξουσίας παρά ως πολιτικό σχέδιο με θετικό όραμα.
CHP: ευκαιρία εξουσίας ή αυτοϋπονόμευση;
Αν το AKP πάσχει από κόπωση, το CHP πάσχει από ασυνέχεια. Παρά τη σημαντική του άνοδο σε τοπικό επίπεδο και τη νίκη σε εμβληματικούς δήμους, το κόμμα αδυνατεί να μετατρέψει τη συγκυρία σε ενιαία στρατηγική εξουσίας.
Η ηγεσία του Özgür Özel παραμένει αμφισβητούμενη, όχι μόνο από παλαιότερες κεμαλικές πτέρυγες αλλά και από πιο «πραγματιστικά» στελέχη που θεωρούν ότι το CHP χάνει χρόνο. Οι δικαστικές πιέσεις, οι εισαγγελικές έρευνες και οι παρεμβάσεις στη λειτουργία των οργανώσεων επιτείνουν το κλίμα ανασφάλειας, όμως δεν εξηγούν πλήρως την εσωτερική σύγχυση.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει ο Εκρέμ Ιμάμογλου. Παρά τα νομικά εμπόδια και την πολιτική στοχοποίησή του, εξακολουθεί να λειτουργεί ως παράλληλο κέντρο νομιμοποίησης μέσα στο CHP. Αυτό δημιουργεί ένα ιδιότυπο δυϊσμό: ένα κόμμα που έχει πιθανό ηγέτη εξουσίας, αλλά δεν μπορεί να τον αναδείξει θεσμικά.
Ένα σύστημα σε μεταβατική φάση
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι και τα δύο κόμματα αντανακλούν το ίδιο πρόβλημα: το τουρκικό πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε μεταβατική φάση χωρίς σαφή έξοδο. Το AKP δεν μπορεί πια να κυβερνά όπως πριν· το CHP δεν μπορεί ακόμη να κυβερνήσει. Η κοινωνία κινείται ανάμεσα στην κόπωση και την προσδοκία, χωρίς να εμπιστεύεται πλήρως κανέναν πόλο.
Σε αυτό το κενό, η εξωτερική πολιτική λειτουργεί ως αντιστάθμισμα. Η Τουρκία επενδύει στην εικόνα του περιφερειακού παίκτη για να καλύψει τις εσωτερικές της ρωγμές. Όμως η ιστορία δείχνει ότι καμία εξωτερική επιτυχία δεν θεραπεύει μακροπρόθεσμα την εσωτερική πολιτική φθορά.
Η Τουρκία δεν βρίσκεται σε άμεση κρίση. Βρίσκεται όμως σε φάση αποσύνδεσης μεταξύ κοινωνίας, κομμάτων και εξουσίας. Και αυτή η αποσύνδεση είναι πάντα προάγγελος βαθύτερων αλλαγών.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει το πολιτικό τοπίο. Είναι αν η αλλαγή θα προκύψει θεσμικά ή μέσα από μια ακόμη κρίση.
