Τρία μνημεία εντός της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου, το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, ένα από τα σημαντικότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Δωδεκάνησα, το Οθωμανικό Αρχοντικό Χασάν Μπέη το οποίο θα λειτουργήσει ως εκθεσιακός χώρος, καθώς και οι Επιθαλάσσιες Οχυρώσεις της Πόλης της Ρόδου, αποδόθηκαν αποκατεστημένα στους πολίτες του νησιού από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
Τα έργα ολοκληρώθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟ και χρηματοδοτήθηκαν με εθνικούς πόρους του υπουργείου Πολιτισμού και πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το Τέμενος Ρετζέπ Πασά επί της πλατείας Δωριέως στην Μεσαιωνική Πόλη, κτίστηκε περί το 1587, προς τιμήν του ομώνυμου ναυάρχου και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Δωδεκάνησα. Η επέμβαση –συνολικού προϋπολογισμού 900.000 ευρώ– κρίθηκε αναγκαία για τη διάσωσή του. Τόσο στο τέμενος, όσο και στο μαυσωλείο του Ρετζέπ Πασά πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες στερέωσης και συντήρησης, διάσωσης του ζωγραφικού διακόσμου, ανακατασκευή των γύψινων, μαρμάρινων και ξύλινων στοιχείων, καθώς και δομική αποκατάσταση του μιναρέ.
Το έργο «Αποκατάσταση και Ανάδειξη των Επιθαλάσσιων Οχυρώσεων από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων» διασφάλισε, με προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 1.200.000 ευρώ, τη μακροπρόθεσμη προστασία του αμυντικού συμπλέγματος στη λιμενική ζώνη. Παράλληλα, επετεύχθη ο στόχος της λειτουργικής διασύνδεσης των μνημείων με την καθημερινότητα και τον αστικό ιστό της Μεσαιωνικής Πόλης. Πραγματοποιήθηκαν συμπληρώσεις τοιχοποιιών, καθώς και στερεώσεις μεσαιωνικών και αρχαίων θεμελιώσεων. Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στη στερέωση και αποκατάσταση των οχυρωματικών κατασκευών στον πύργο και τον προμαχώνα του Αποστόλου Παύλου, καθώς και στον Μόλο του Naillac, περιλαμβάνοντας τις επάλξεις του πύργου, την εσωτερική πύλη και τις κανονιοθυρίδες του προπυργίου στο οχυρωματικό σύμπλεγμα της βυζαντινής θαλασσινής πύλης.
Ολοκληρώθηκε, επίσης, η αποκατάσταση του Οθωμανικού Αρχοντικού Χασάν Μπέη, με προϋπολογισμό περίπου 2.000.000 ευρώ. Το αρχοντικό μετατρέπεται σε νέο πολιτιστικό πόλο της Μεσαιωνικής Πόλης. Πρόκειται για ένα μοναδικό ιστορικό οίκημα, του οποίου η αποκατάσταση αναδεικνύει την αισθητική και ιστορική αξία της συγκεκριμένης περιόδου, στη Ρόδο. Οι εργασίες περιλάμβαναν την άρση της ετοιμορροπίας, την πλήρη στερέωση και ανακατασκευή των λιθοδομών, την αποκατάσταση της ξύλινης σκάλα, του μεσοπατώματος και της στέγης καθώς και την εγκατάσταση σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων και συστημάτων ασφαλείας.
Μενδώνη: Η ελληνική πολιτεία αποκαθιστά με τον ίδιο σεβασμό τα μνημεία όλων των ιστορικών περιόδων
«Ύστερα από τέσσερα χρόνια συστηματικής και σκληρής δουλειάς, το υπουργείο Πολιτισμού έχει τη μεγάλη χαρά να αποδίδει στην τοπική κοινωνία της Ρόδου και στους χιλιάδες επισκέπτες του νησιού, μια σειρά από εξαιρετικά σημαντικά μνημεία», δή΄λωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη. «Η ελληνική πολιτεία αποκαθιστά με τον ίδιο σεβασμό τα μνημεία όλων των ιστορικών περιόδων. Αρχαιολογικοί χώροι, χριστιανικά, βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία αντιμετωπίζονται ισότιμα, καθώς όλα μαζί συνθέτουν το πολύτιμο μωσαϊκό της ιστορικής μας ταυτότητας. Ειδικά, για την πόλη της Ρόδου, οι συνολικοί πόροι που διαθέσαμε αγγίζουν τα 45 εκατομμύρια ευρώ. Προικοδοτούμε τη Μεσαιωνική Πόλη με εμβληματικά έργα, τα οποία δεν προέκυψαν τυχαία, αλλά αποτελούν καρπό ενός συγκροτημένου στρατηγικού σχεδιασμού. Το Αρχοντικό Χασάν Μπέη στην είσοδο της Μεσαιωνικής Πόλης, το Τέμενος Ρετζέπ Πασά και οι Επιθαλάσσιες Οχυρώσεις δεν αποτελούν απλώς σημαντικά αρχιτεκτονικά σύνολα. Αποτελούν ζωντανούς πυρήνες πολιτισμού που θα λειτουργήσουν ως νέοι πόροι παιδείας, ιστορικής γνώσης και βιώσιμης ανάπτυξης. Σε μια εποχή παγκόσμιων προκλήσεων η αποκατάσταση των τεκμηρίων της συλλογικής μας μνήμης -μέσα από την αναγέννηση των μνημείων μας- αποτελεί ένα πανίσχυρο κρίκο στην αλυσίδα της άμυνας της χώρας μας. Ένας λαός που είναι υπερήφανος για την κληρονομιά του, ξέρει να υπερασπίζεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ίδια του την πατρίδα».
Το Σάββατο 13 Ιουνίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα τελέσει τα εγκαίνια του έργου ανάδειξης και διαμόρφωσης του αρχαιολογικού χώρου των αρχαίων Νεωρίων, του Ρωμαϊκού Τετραπύλου και των Κήπων του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου.
Εγκαίνια του Αρχαιολογικού Μουσείου της Χάλκης
Στη Χάλκη, η Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε το νεοϊδρυθέν Αρχαιολογικό Μουσείο και παρέστη στην τελετή επαναλειτουργίας του πλήρως αποκατεστημένου μεταβυζαντινού ναού της Παναγίας της Χωριανής, στο Κάστρο του νησιού. Τα δύο έργα, συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1.000.000 ευρώ, υλοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και εθνικούς πόρους του.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Αιγαίο αποτελεί το διαχρονικό λίκνο του ελληνικού πολιτισμού. Για την Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το Υπουργείο Πολιτισμού, η παρουσία μας στα νησιά μας και η αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς τους αποτελεί διαρκές χρέος μας απέναντι στους νησιώτες μας. Στόχος μας παραμένει κάθε νησί να αποκτήσει τη δική του κιβωτό μνήμης. Το νεοϊδρυθέν Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλκης είναι το 31ο μουσείο που παραδίδουμε στους πολίτες, από το 2019. Κάθε Μουσείο, ανεξάρτητα από το μέγεθός του, διαφυλάσσει την ταυτότητα και την ιστορία του τόπου, αποτελώντας ζωντανό πυρήνα παιδείας για τις νέες γενιές. Παράλληλα, με ιδιαίτερη συγκίνηση αποδώσαμε πλήρως αποκατεστημένο στην αρχική του λατρευτική χρήση τον Ιερό Ναό της Παναγίας Χωριανής. Η ολοκλήρωση και η απόδοση στην τοπική κοινωνία της ακριτικής Χάλκης δύο σημαντικών έργων, αποτελεί την απόδειξη της προσήλωσης της Πολιτείας στην ισότιμη πολιτιστική ανάπτυξη όλων των περιφερειών της χώρας μας».
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλκης, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της πολιτικής του υπουργείου Πολιτισμού για την ενίσχυση των μουσειακών υποδομών στα νησιά, στεγάζεται σε παραδοσιακό κτήριο στον Εμπορειό, δωρεά του Σάββα Θεοδωρίδη προς τον Δήμο Χάλκης, το οποίο διαμορφώθηκε σύμφωνα με τις σύγχρονες μουσειακές προδιαγραφές. Στο μουσείο εγκαταστάθηκαν σύγχρονα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, υποδομές κλιματισμού, ασφάλειας και πυρανίχνευσης, καθώς και ειδικός εκθεσιακός φωτισμός. Το κτήριο είναι πλήρως προσβάσιμο σε άτομα με αναπηρία και διαθέτει οπτικοακουστικά μέσα και ενημερωτικό υλικό, συμπεριλαμβανομένων εκδόσεων σε γραφή Braille. Η μόνιμη έκθεση παρουσιάζει τη γεωγραφία και την ιστορία της Χάλκης, αναδεικνύοντας τη θέση και τον ρόλο του νησιού κατά την αρχαιότητα μέσα από τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν προκύψει από τις έρευνες των τελευταίων δεκαετιών.
Ο Ιερός Ναός της Παναγίας Χωριανής βρίσκεται στον μεσαιωνικό οικισμό του Χωριού, στη βόρεια πλευρά του λόφου Παλαιόκαστρο, κάτω από το μεσαιωνικό κάστρο της Χάλκης. Κτισμένος πιθανότατα τον 17ο αιώνα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής των Δωδεκανήσων. Οι εργασίες στο μνημείο περιέλαβαν τη στατική ενίσχυση και την αρχιτεκτονική αποκατάσταση του κελύφους και της θολωτής οροφής του, την ανακατασκευή του περιβόλου και τη βελτίωση της πρόσβασης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού και στερέωσης του ζωγραφικού διακόσμου, συντήρησης του ξυλόγλυπτου τέμπλου και του εικονοστασίου, καθώς και αποκατάστασης πέντε φορητών εικόνων ιδιαίτερης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας.
Η Λίνα Μενδώνη είχε συνάντηση εργασίας στο Δημαρχείο Χάλκης με τον Δήμαρχο Ευάγγελο Φραγκάκη, παρουσία του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζημάρκου. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το κρίσιμο ζήτημα του δημογραφικού, καθώς και η αναζήτηση αποτελεσματικών τρόπων και κινήτρων για την ενίσχυση και αύξηση του μόνιμου πληθυσμού της Χάλκης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη υλοποίησης στοχευμένων έργων που να δίνουν οριστική λύση στο στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι δημόσιοι υπάλληλοι, όπως εκπαιδευτικοί και σώματα ασφαλείας, οι οποίοι υπηρετούν στο νησί.
