Τα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς έχουν βρεθεί στο επίκεντρο των συγκρούσεων του συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή. Παρά τις προσπάθειες τοπικών και διεθνών οργανισμών να λάβουν δράση σύμφωνα με τις διατάξεις του διεθνούς δικαίου, ορισμένοι σημαντικοί «θησαυροί» της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, έχουν πληγεί σημαντικά.
Μετά από σειρά επιθέσεων στην ιστορική ιρανική πόλη του Ισφαχάν, ο κυβερνήτης της, Μεχντί Τζαμαλινέζαντ, δήλωσε ότι προκλήθηκαν σοβαρές ζημιές, παρά το γεγονός ότι είχαν τοποθετηθεί στις στέγες σημαντικών κτιρίων, το χαρακτηριστικό έμβλημα της «μπλε ασπίδας». Το σύμβολο αυτό αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο σήμα προστασίας βάσει της Σύμβασης της Χάγης του 1954 για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περίπτωση ένοπλων συγκρούσεων.
Οργανισμοί πολιτιστικής κληρονομιάς από όλο τον κόσμο, όπως το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων, το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών, καθώς και η Αμερικανική Επιτροπή της Μπλε Ασπίδας (USCBS), έσπευσαν να καταδικάσουν τις επιθέσεις. Όπως τονίζεται σε ανακοίνωση της τελευταίας, η καταστροφή μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς «εξαλείφει την ταυτότητα, την ιστορία και τη συλλογική μνήμη των πολιτισμών», ενώ υπογραμμίζεται ότι «καμία στρατιωτική ή πολιτική επιδίωξη δεν μπορεί να δικαιολογήσει την εκούσια ή την εξ αμέλειας καταστροφή της κληρονομιάς της ανθρωπότητας».
Σύμφωνα με το artnet, μερικές από τις ιστορικές πόλεις και τα μνημεία που έχουν πληγεί είναι τα εξής:
Σανάντα, Κουρδιστάν
Historical buildings in Sanandaj impacted by U.S. Israeli acts of aggression against Iran
— Alireza Akbari (@itsalireza_akb) March 12, 2026
Interestingly, these attacks still continue amid international organizations' silence. pic.twitter.com/RLiW8F2gNB
Οι επιθέσεις στη Σανάντα στο Κουρδιστάν, φαίνεται ότι επηρέασαν τα αρχοντικά του 19ου αιώνα Σαλάρ Σαΐντ και Ασέφ Βαζίρι, σύμφωνα με τον Guardian. Τα κτίρια αυτά στεγάζουν πολύτιμα κουρδικά εκθέματα και υπέστησαν ζημιές στις πόρτες και στα βιτρό παράθυρά τους.
Το αρχοντικό Ασέφ Βαζίρι, για παράδειγμα, χρονολογείται στην περίοδο των Σαφαβιδών (1501–1736). Προστατεύεται από τις τοπικές αρχές χάρη στη διακόσμησή του από γύψινα στοιχεία, σκαλιστή πέτρα, βιτρό και καθρέφτες, καθώς και για την εντυπωσιακή είσοδό του σε ιρανικό μπαρόκ ύφος, ενώ πλέον στις εγκαταστάσεις του, φιλοξενείται και ένα μουσείο ανθρωπολογίας.
Ισφαχάν, Ιράν
Η ιστορική πόλη του Ισφαχάν είναι παγκοσμίως γνωστή για την λαμπρή αρχιτεκτονική του 17ου αιώνα. Ο κυβερνήτης της την χαρακτήρισε «ένα μουσείο χωρίς στέγη», τονίζοντας τόσο την πολιτιστική της αξία όσο και την ευαλωτότητά της. Μετά από πλήγμα που στόχευε το κτίριο της διοίκησης, πυκνοί καπνοί υψώθηκαν πάνω από την επιβλητική πλατεία Νακς Τζαχάν, μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.
Μεταξύ των μνημείων που επλήγησαν συγκαταλέγονται και τζαμιά, όπως το καταγεγραμμένο στην UNESCO Μαστζέντ-ε Τζαμέ, το οποίο υπέστη φθορές στα χαρακτηριστικά τιρκουάζ πλακίδιά του, στοιχείο τυπικό της αρχιτεκτονικής της εποχής των Σαφαβιδών. Επίσης, το Παλάτι Αλί Καπού, που περιλαμβάνεται στον κατάλογο της UNESCO από το 1979, παρουσίασε σημαντικές φθορές στα πλακίδια, ενώ πολλά από τα παράθυρα του έσπασαν.
Οι πιο σοβαρές καταστροφές σημειώθηκαν στο Παλάτι Τσεχέλ Σοτούν, κυρίως λόγω των ωστικών κυμάτων από τις εκρήξεις.
Κάστρο Φαλάκ ολ-Αφλάκ, Λορεστάν
Το αρχαίο κάστρο Φαλάκ ολ-Αφλάκ, χτισμένο σε λόφο, υπέστη σοβαρές ζημιές στις 8 Μαρτίου, έπειτα από επίθεση που, σύμφωνα με πληροφορίες, στόχευε τοπικά γραφεία της υπηρεσίας πολιτισμού της επαρχίας Λορεστάν. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κοντινή κοιλάδα του Χοραμαμπάντ περιλαμβάνει πέντε προϊστορικά σπήλαια και ένα βραχώδες καταφύγιο, τα οποία μαρτυρούν ανθρώπινη παρουσία ήδη από το 63.000 π.Χ.
Παρότι επλήγη η περίμετρος του κάστρου, ηλικίας περίπου 1.800 ετών, ο επικεφαλής της υπηρεσίας, Άτα Χασανπούρ, επιβεβαίωσε ότι η κύρια δομή του παρέμεινε άθικτη. Ωστόσο, καταστράφηκαν άλλα κτίρια, μεταξύ των οποίων δύο αρχαιολογικά μουσεία, ενώ πέντε εργαζόμενοι τραυματίστηκαν από την έκρηξη.
Παλάτι Γκολεστάν, Τεχεράνη
Το Παλάτι Γκολεστάν ή αλλιώς το επονομαζόμενο και «Παλάτι των Ρόδων», στην πρωτεύουσα του Ιράν, επίσης μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, υπέστη σοβαρές ζημιές από τα ωστικά κύματα έκρηξης που σημειώθηκε στις 2 Μαρτίου στην κοντινή πλατεία Αράγκ. Ο στόχος βρισκόταν εντός της ζώνης προστασίας του μνημείου, όπως αυτή ορίζεται από την UNESCO.
Το Παλάτι Γκολεστάν, μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς από το 2013, βρίσκεται «στην καρδιά του ιστορικού κέντρου της Τεχεράνης» και αποτελεί ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα συγκροτήματα της πόλης. Χρονολογείται από τον 16ο αιώνα και αρχικά ανεγέρθηκε εντός της ιστορικής οχυρωμένης πόλης κατά τη δυναστεία των Σαφαβιδών. Στην ιρανική πρωτεύουσα υπέστησαν επίσης ζημιές και άλλα σημαντικά κτίρια, όπως το Μεγάλο Παζάρι και το παλιό κτίριο της Γερουσίας.
Με πληροφορίες από The Guardian, artnet
