Ακόμη και 550 χρόνια μετά τη γέννησή του, η εργογραφία του Μιχαήλ Άγγελου, δεν παύει να εμπλουτίζεται με νέες ανακαλύψεις, καθώς πρόσφατες επιστημονικές αναλύσεις συνδέουν έναν πίνακα και μια μαρμάρινη προτομή σε βασιλική της Ρώμης με τον σπουδαίο καλλιτέχνη της Αναγέννησης.
Σύμφωνα με το artnet, η πρώτη περίπτωση αφορά μια Pietà, δηλαδή μια απεικόνιση της Παναγίας που κρατά τον νεκρό Χριστό. Το έργο αγόρασε ιδιώτης συλλέκτης, ο οποίος το εντόπισε στον οίκο δημοπρασιών Wannenes Art Auctions στην πόλη της Γένοβας. Όταν ο συλλέκτης παρέλαβε τον πίνακα το 2024, διαπίστωσε ότι έφερε δύο υπογραφές και αποφάσισε να τον στείλει για ειδική ανάλυση.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Royal Institute for Cultural Heritage (KIK-IRPA) στο Βέλγιο, όπου οι επιστήμονες κατέληξαν ότι το έργο χρονολογείται μεταξύ 1520 και 1580, περίοδο που συμπίπτει με τη ζωή του Μιχαήλ Άγγελου. Παράλληλα, η ανάλυση των χρωστικών ουσιών έδειξε ότι και αυτές αντιστοιχούν στην ίδια χρονική περίοδο. Ένα έντονο κόκκινο χρώμα, γνωστό ως «Cochineal red lake», χρονολογείται γύρω στο 1540, ενώ το μπλε smalt είναι γνωστό ότι χρησιμοποιήθηκε και από τον Μιχαήλ Άγγελο στις τοιχογραφίες του στην Καπέλα Σιστίνα.
Επιπλέον, ανάλυση φθορισμού με ακτίνες Χ συνέδεσε ένα από τα μονογράμματα του πίνακα με τον Ιταλό δημιουργό. Οι υπογραφές φαίνεται να έχουν τοποθετηθεί πάνω στο αρχικό στρώμα ξηρού χρώματος, καθώς οι χαρακτηριστικές ρωγμές της επιφάνειας διατρέχουν και τις ίδιες. Αυτό σημαίνει ότι, όπως σημείωσε ο ερευνητής Steven Saverwyns του KIK-IRPA, «σίγουρα δεν προστέθηκαν αργότερα, αφού είχαν ήδη δημιουργηθεί οι ρωγμές στο χρώμα».
Από την άλλη, η Pietà ως θεματική, ήταν ένα μοτίβο στο οποίο ο καλλιτέχνης επέστρεφε συχνά. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Pietà που φυλάσσεται στη βασιλική του Αγίου Πέτρου και η Rondanini Pietà (1552–1564), το τελευταίο και ανολοκλήρωτο γλυπτό του, το οποίο βρίσκεται στο Κάστρο των Σφόρτσα στο Μιλάνο.
Παράλληλα, μια μαρμάρινη προτομή που απεικονίζει τον Χριστό Σωτήρα και βρίσκεται στη βασιλική της Αγίας Αγνής εκτός των Τειχών στη Ρώμη, την οποία η ανεξάρτητη ερευνήτρια Valentina Salerno, αποδίδει στον Μιχαήλ Αγγελο έπειτα από δεκαετή αρχειακή έρευνα. Το έργο θεωρούνταν για πολλά χρόνια δημιουργία άγνωστου καλλιτέχνη. Η ίδια δήλωσε στο Reuters ότι «δεν είμαι ιστορικός τέχνης, στην πραγματικότητα δεν έχω καν πανεπιστημιακό πτυχίο, αλλά η δύναμη της έρευνάς μου βρίσκεται στο ότι βασίζεται σε δημόσια αρχειακά έγγραφα».
Δεν κατέστρεφε τα έργα του, αλλά τα κλείδωνε για να μην καταλήξουν στον ανιψιό του
Η έρευνά της αμφισβητεί επίσης την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι ο Μιχαήλ Άγγελος κατέστρεφε έργα του στα τελευταία χρόνια της ζωής του, κάτι το οποίο ενισχύθηκε από το γεγονός ότι είχε καταστρέψει μέρος της Bandini Pietà (περ. 1547–1555). Αντίθετα, η Salerno υποστηρίζει ότι οι μαθητές του καλλιτέχνη έκρυβαν προσεκτικά τα έργα του σε έναν κλειδωμένο χώρο για να τα προστατεύσουν. Σύμφωνα με την ίδια, αυτό αποτελούσε μέρος ενός «εμμονικού σχεδίου» του Μιχαήλ Άγγελου ώστε να μην περάσουν τα έργα του στην κληρονομιά ενός ανιψιού που απεχθανόταν.
Όπως επισημαίνει και το artnet, oι νέες αυτές αποκαλύψεις έρχονται λίγο μετά την επανεμφάνιση ενός προπαρασκευαστικού σχεδίου που αναγνωρίστηκε ως μελέτη του Μιχαήλ Άγγελου για τις τοιχογραφίες της Καπέλα Σιστίνα. Το έργο πουλήθηκε τον περασμένο μήνα στον οίκο δημοπρασιών Christie’s για 27,2 εκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας ρεκόρ ως το ακριβότερο σχέδιο του καλλιτέχνη που έχει πωληθεί ποτέ σε δημοπρασία.
Με πληροφορίες από artnet, Reuters
