Ζημιές σε τουλάχιστον 4 πολιτιστικά και ιστορικά μνημεία του Ιράν έχουν προκαλέσει οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, μεταξύ των οποίων παλάτια και ένα αρχαίο τζαμί, εντείνοντας τις ανησυχίες για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων.
Η έκταση των ζημιών έχει προκαλέσει τεράστια ανησυχία στο Ιράν και τον Λίβανο, που έστειλαν αυτή την εβδομάδα αίτημα στον πολιτιστικό οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, την UNESCO, να προσθέσει περισσότερους χώρους στον κατάλογο των ενισχυμένης προστασίας.
Η UNESCO επιβεβαίωσε τις ζημιές στο πολυτελές παλάτι Γκολεστάν της δυναστείας των Κατζάρ στην Τεχεράνη, καθώς και στο παλάτι Σεχέλ Σοτούν του 17ου αιώνα και στο Μαστζέντ ε τζαμί, το παλαιότερο τζαμί της χώρας για την προσευχή της Παρασκευής, που βρίσκονται στο Ισφαχάν.
Επιβεβαιώθηκαν επίσης ζημιές σε κτήρια κοντά στην κοιλάδα Χοραμαμπάντ, η οποία περιλαμβάνει πέντε προϊστορικές σπηλιές και ένα βραχώδες καταφύγιο που σύμφωνα με ενδείξεις κατοικούνταν από ανθρώπους από το 63.000 π.Χ.
Στο Παλάτι Γκολεστάν, σπασμένα γυαλιά από τους καθρέπτες που κάλυπταν τα ταβάνια, βρίσκονται πλέον στα πατώματα, οι περίτεχνες καμάρες έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές, τα παράθυρα έχουν σπάσει, ενώ έχουν καταστραφεί και τα γλυπτά και οι τοίχοι με τα γυάλινα ψηφιδωτά.
Η UNESCO δήλωσε ότι παρείχε σε όλα τα μέρη που εμπλέκονται στον πόλεμο τις γεωγραφικές συντεταγμένες των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς εκ των προτέρων, «προκειμένου να ληφθούν όλα τα δυνατά προληπτικά μέτρα για την αποφυγή ζημιών».
Ο αντίκτυπος στους πολιτιστικούς χώρους δεν περιορίστηκε στο Ιράν, αλλά έγινε αισθητός σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, με την UNESCO να παρακολουθεί τις ζημιές στη Λευκή Πόλη στο Ισραήλ, στην Τύρο στο Λίβανο και αλλού.
Οι ζημιές σε τέτοιους χώρους αποτελούν μέρος του ιστού του πολέμου εδώ και δεκαετίες, συμπεριλαμβανομένων των συγκρούσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, καθώς και μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, στις οποίες δεκάδες χώροι έχουν υποστεί ζημιές ή καταστραφεί.
«Αυτό που συμβαίνει είναι σαφές σε όλους: Σε αυτές τις ολοένα και πιο σύγχρονες συγκρούσεις, είναι οι άμαχοι που πληρώνουν το τίμημα, είναι οι πολιτικές υποδομές που πληρώνουν το τίμημα, και όλοι έχουμε δει την καταστροφή ανεκτίμητης ιστορικής κληρονομιάς», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ Στεφάν Ντουζάρικ.
Πλήγμα στην ιστορία
Οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συμμερίζονται αυτό το συναίσθημα, προειδοποιώντας ότι ο πόλεμος στο Ιράν όχι μόνο έχει σκοτώσει περισσότερους από 1.000 ανθρώπους, αλλά έχει ανατρέψει τους θεσμούς και τα ιστορικά μέρη στα οποία βασίζονται οι κοινότητες.
«Ζημιώνει τους πολίτες, επειδή καταστρέφει ή βλάπτει ένα κομμάτι της ιστορίας τους που μπορεί να είναι σημαντικό τόσο για τον κόσμο όσο και για μια συγκεκριμένη περιοχή ή κοινότητα», δήλωσε η Μπόνι Ντόχερτι, ανώτερη ερευνήτρια στο τμήμα όπλων της Human Rights Watch. «Υπονομεύει το είδος της κοινής ταυτότητας μιας τοπικής κοινότητας, η οποία συχνά μπορεί να είναι σημαντική για να φέρει τους ανθρώπους κοντά».
Ο Αράς Αζίζι, ο οποίος μεγάλωσε στο Ιράν πριν μετακομίσει στις ΗΠΑ ως ενήλικας, δήλωσε ότι επειδή η οικογένειά του δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να ταξιδέψει στο εξωτερικό όταν ήταν παιδί, επισκέπτονταν ιστορικά μνημεία σε όλη τη χώρα. Έτσι, λέει, έμαθε για την πολιτιστική του ταυτότητα και την ιστορία του.
«Σε στιγμές που σκοτώνονται μαθητές, όταν διακυβεύεται η ανθρώπινη ζωή, όταν τα διακυβεύματα είναι πολύ υψηλά, οι άνθρωποι μπορεί να σκεφτούν: Τι σημασία έχουν μερικά σπασμένα πλακάκια ή σπασμένα γυαλιά;», είπε ο 38χρονος κάτοικος της Νέας Υόρκης. «Νομίζω ότι αυτή είναι λάθος στάση», πρόσθεσε. «Χρειαζόμαστε ένα πολιτισμικό πλαίσιο. Πρέπει να γνωρίζουμε ποιοι είμαστε, από πού προέρχουμε και τι σημαίνουν όλα αυτά».
Προστασία από την UNESCO
Οι τοποθεσίες που επλήγησαν ανήκουν στις περίπου 30 περιοχές του Ιράν που έχουν ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και τελούν υπό ειδική προστασία λόγω της ιστορικής και πολιτιστικής τους σημασίας.
Στον ίδιο κατάλογο περιλαμβάνονται εμβληματικά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως το Σινικό Τείχος της Κίνας, οι πυραμίδες της Αιγύπτου, το Ταζ Μαχάλ στην Ινδία και το Άγαλμα της Ελευθερίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO αναγνωρίζει κάθε χρόνο τοποθεσίες εξαιρετικής αξίας για την ανθρωπότητα και παρεμβαίνει όταν αυτές κινδυνεύουν από καταστροφή ή φθορά. Παράλληλα, παρέχει τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση για την προστασία τους.
Τον περασμένο Ιούλιο, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να αποχωρήσουν εκ νέου από την UNESCO, υποστηρίζοντας ότι η συμμετοχή τους δεν εξυπηρετεί τα εθνικά τους συμφέροντα.
(Με πληροφορίες από ΕΡΤ)
