Σαν σήμερα, 28 Ιανουαρίου 1986, η ανθρωπότητα παρακολουθεί ζωντανά κάτι που δεν είναι έτοιμη να διαχειριστεί. Ένα διαστημικό λεωφορείο να διαλύεται στον ουρανό, μόλις 73 δευτερόλεπτα μετά την εκτόξευση. Το Challenger δεν συντρίβεται απλώς. Γίνεται μια ιστορική τομή ανάμεσα στην αισιοδοξία της τεχνολογίας και στη σκληρή πραγματικότητα του ρίσκου. Και στο κέντρο της, βρίσκεται μια γυναίκα που συμβόλιζε την υπόσχεση ότι το διάστημα μπορεί να ανήκει και στους «κοινούς» ανθρώπους. Η δασκάλα Christa McAuliffe.
Η NASA είχε αποφασίσει να κάνει κάτι πρωτόγνωρο: να στείλει έναν εκπαιδευτικό στο διάστημα. Όχι αστροναύτη. Όχι πιλότο. Μια δασκάλα που θα μιλούσε σε μαθητές από τροχιά, θα έκανε μαθήματα και θα μετέφερε τη διαστημική εμπειρία μέσα στις τάξεις.
Η Christa McAuliffe, 37 ετών, επιλέχθηκε ανάμεσα σε χιλιάδες υποψηφίους. Η ιστορία της ήταν φτιαγμένη για να γίνει αφήγημα ελπίδας. Μια δασκάλα από το Νιου Χάμσαϊρ που θα έδειχνε στα παιδιά ότι το όνειρο δεν είναι για τους λίγους.
Γι’ αυτό και την ημέρα της εκτόξευσης, εκατομμύρια μαθητές στις ΗΠΑ — και όχι μόνο — βλέπουν τηλεόραση μέσα στις τάξεις τους. Περιμένουν να δουν το μάθημα να απογειώνεται.
Και βλέπουν την τραγωδία να συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο.
«Σαν σήμερα»: Χρονολόγιο της ημέρας που ο κόσμος «πάγωσε»
28 Ιανουαρίου 1986 – Kennedy Space Center, Φλόριντα
Πριν την εκτόξευση: Η αποστολή έχει ήδη καθυστερήσει αρκετές φορές. Εκείνο το πρωί, το κρύο είναι έντονο και οι συνθήκες ασυνήθιστες για εκτόξευση.
T+0: Το Challenger απογειώνεται. Οι πρώτες στιγμές φαίνονται ομαλές.
T+73 δευτερόλεπτα: Το λεωφορείο διαλύεται στον αέρα. Το πλάνο της έκρηξης μεταδίδεται ζωντανά.
Αμέσως μετά: Στο κοινό και σε όσους παρακολουθούν από τηλεόραση, επικρατεί αμηχανία. Για μερικά δευτερόλεπτα, κανείς δεν είναι βέβαιος τι ακριβώς συνέβη.
Οι επόμενες ώρες: Η χώρα μπαίνει σε σοκ. Η NASA περνά σε κατάσταση κρίσης. Τα σχολεία όπου οι μαθητές παρακολουθούσαν «μάθημα από το διάστημα» έχουν μόλις γίνει χώροι σιωπής.
Το πλήρωμα:
Francis Scobee, Michael J. Smith, Ronald McNair, Ellison Onizuka, Judith Resnik, Gregory Jarvis, Christa McAuliffe.
Το «γιατί» πίσω από το «πώς»: όταν μια λεπτομέρεια γίνεται μοιραία
Η έρευνα που ακολούθησε έδειξε πως το πρόβλημα εντοπιζόταν σε μια κρίσιμη λεπτομέρεια: τα O-rings (δακτύλιοι στεγανοποίησης) στους συμπαγείς πυραύλους ώσης.
Στις χαμηλές θερμοκρασίες, οι O-rings δεν «σφράγιζαν» όπως έπρεπε, επιτρέποντας διαρροή καυτών αερίων. Αυτό οδήγησε σε αστοχία που εξελίχθηκε σε καταστροφή.
Το Challenger έγινε έτσι και κάτι άλλο: ένα παγκόσμιο μάθημα για το πώς η πίεση για «να φύγει η αποστολή» μπορεί να υπερισχύσει των προειδοποιήσεων. Και για το πόσο ακριβά πληρώνονται οι συμβιβασμοί στην ασφάλεια.
Η σιωπή μετά την έκρηξη
Για πολλούς, η πιο σκληρή εικόνα δεν είναι μόνο το σύννεφο φωτιάς στον ουρανό. Είναι η σκέψη των τάξεων. Παιδιά που περίμεναν να δουν μια δασκάλα να τους μιλά από το διάστημα και αντ’ αυτού είδαν τον ουρανό να «σχίζεται».
Η Christa McAuliffe δεν έγινε η δασκάλα του διαστήματος όπως είχε σχεδιαστεί.Έγινε το σύμβολο μιας γενιάς που έμαθε, απότομα, ότι το μέλλον δεν είναι ποτέ δεδομένο.
Η κληρονομιά των 73 δευτερολέπτων
Το Challenger δεν σταμάτησε την ανθρώπινη ανάγκη να κοιτά προς τα πάνω. Αλλά άλλαξε τον τρόπο που το κάνει.
Μετά την τραγωδία, το πρόγραμμα των διαστημικών λεωφορείων «πάγωσε» για χρόνια, η NASA αναγκάστηκε να αναθεωρήσει διαδικασίες και κουλτούρα, η εξερεύνηση του διαστήματος απέκτησε ξανά το βάρος που συχνά ξεχνάμε όταν τη βλέπουμε σαν θέαμα.
Και κάθε 28η Ιανουαρίου επιστρέφει το ίδιο ερώτημα:
Πόσο κοστίζει ένα όνειρο όταν γίνεται βιασύνη;
